Görüntüde TYT Deneme sınavından bir tarih sorusu yer almakta. Soru metni Kazım Karabekir’in Doğu Cephesi’ndeki birliklerine gönderdiği bir telgrafından alıntı yapılarak hazırlanmıştır. Sorunun uyarısı şu şekildedir:
Kazım Karabekir’in bu sözüyle aşağıdakilerden hangisine ulaşılmaz?
Cevap seçenekleri:
- İtilaf Devletlerinin Ermenileri desteklediğine
- Ermeni komitaları tarafından zorbalıklar yapıldığına
- Bazı Anadolu şehirlerinin Türklerden alınmak istendiğine
- İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine
- Türk komutanlarının başarılar kazandığına
Sorunun Analizi ve Cevap
Kazım Karabekir’in telgrafında, İtilaf Devletleri’nin Ermenileri desteklediği, Ermeni komitalarının zorbalıklar yaptığı ve Anadolu’nun bazı şehirlerinin ele geçirilmek istendiği açıkça belirtiliyor. Türk komutanlarının başarıları hakkında da sözü edilen hiçbir ifade bulunmamaktadır. Telgrafta, İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiği konusunda bir vurgu bulunmadığı için D seçeneği (İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine) ulaşılamaz.
Bu noktada net bir bilgi analizle/soru bağlamını okuyarak ulaşılamayan doğru seçenek metaforik olarak E seçeneği de hatırlanabilir!
Bu tür sorularda metni dikkatlice incelemek ve açık olmayan verilere göre hareket etmek oldukça önemlidir. Sorularınızı sorabilir ya da detaylarınızı paylaşabilirsiniz. 
Kazım Karabekir’in bu sözüyle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevap:
Kazım Karabekir’in telgrafında söylediği sözleri analiz ederek, çıkarılabilecek ve çıkarılamayacak bilgileri inceleyelim:
Parçada Verilenler:
- İngiltere ve müttefiklerinin bir antlaşma yapıp Anadolu’yu işgale ve Ermenilere bırakmaya çalıştıkları belirtiliyor.
- Ermenilerin Türklere karşı saldırıda bulundukları ve zulüm yaptıkları belirtiliyor.
- Anadolu şehirlerinin (Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis) Ermenilere verilmek istendiği ifade ediliyor.
- Kahramanca direnişten ve mücadeleden bahsediliyor.
Seçeneklerin Analizi:
A) İtilaf Devletlerinin Ermenileri desteklediğine
- Parçada, İngiltere ve müttefiklerinin bir antlaşma yaparak Anadolu’yu Ermenilere vermek istedikleri açıkça söyleniyor.
- Bu bilgiye ulaşılır.
B) Ermeni komitaları tarafından zorbalıklar yapıldığına
- Parçada Ermenilerin “zulüm” yapmaktan başka bir şey bilmediklerinden söz ediliyor.
- Bu bilgiye ulaşılır.
C) Bazı Anadolu şehirlerinin Türklerden alınmak istendiğine
- Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis’in Ermenilere verilmek istendiği belirtiliyor.
- Bu bilgiye ulaşılır.
D) İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine
- Parçada İstanbul Hükümeti’nin adı geçmiyor, onlarla iş birliği yapılması gerektiğine dair bir ifade bulunmuyor.
- Bu bilgiye ULAŞILAMAZ.
E) Türk komutanlarının başarılar kazandığına
- Parçada Türk komutanlarının başarılarından, zaferlerinden veya kazanılan herhangi bir savaştan bahsedilmiyor.
- Bu bilgiye de ULAŞILAMAZ.
Doğru Cevap:
Soruda “ulaşılamaz” denildiği için, seçenekler arasında doğrudan metinde hiçbir şekilde yer almayan seçeneği işaretlemeliyiz.
Doğru cevap:
D) İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine
Çünkü metinde İstanbul Hükümetiyle iş birliği yapılmasına dair bir bilgi veya ima bulunmamaktadır.
LGS – TYT-AYT tarih sorularında, soruda verilen ifadede doğrudan olmayan veya ima edilmeyen bir bilgiye ulaşamıyorsak onu işaretlemeliyiz.
Kazım Karabekir’in Bu Sözüyle Hangisine Ulaşılamaz? (Soru 44 Çözümü ve Muhteşem Detaylı Açıklama)
İçindekiler
- Soru ve Metin Özeti
- Anahtar Kavramlar ve Tanımlar
- Şıkların Tek Tek Analizi
- Hangi Şık Yanıtsız Kalıyor?
- Tabloyla Bilgi Özeti
- Sonuç ve Soru Özeti
1. Soru ve Metin Özeti
Kazım Karabekir’in kendisine bağlı birlik komutanlarına çektiği telgrafın ana mesajı şudur:
- İngiltere ve müttefikleri, Anadolu’yu (özellikle bazı vilayetleri – Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis) kendi idareleri altına almak istiyor.
- Bu amaçla Ermenileri de destekliyorlar.
- Ermeniler, buraları almak ve Türklere zulmetmek için saldırıyor.
- Yani Anadolu’nun bazı bölgeleri Türk halkından alınmak isteniyor.
- Ermeni komiteleriyle ilgili “zulüm ve baskı” ifadeleri var.
- Telgrafta İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapmaktan veya Türk komutanlarının başarılarından bahsedilmiyor.
2. Anahtar Kavramlar ve Tanımlar
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| İtilaf Devletleri | I. Dünya Savaşı’nın galibi olan İngiltere, Fransa gibi devletler |
| Ermeni komitaları | Söz konusu dönemde silahlı, organize olmuş Ermeni grupları |
| Telgraf | O dönemin iletişim aracı; komutanlar arası emir/talimat aracı |
| Vatan | Anadolu’nun Türkler tarafından savunulan şehir/vilayetleri |
| Başarı | Bir ordunun askeri anlamda zaferler kazanması |
| İstanbul Hükümeti | Osmanlı Devleti’nin resmi merkezi hükümeti (Saltanat dönemi) |
3. Şıkların Tek Tek Analizi
A) İtilaf Devletlerinin Ermenileri desteklediğine
- Metinde Var mı? Evet!
- Gerekçe: İngiltere ve müttefiklerinin Anadolu’yu almak için yaptıkları "bir antlaşma"dan söz ediliyor ve Ermenilerin bu bölgeleri istemesi buna bağlanıyor. “Kendi idareleri altına alacak…” ifadesi, İtilaf Devletleri’nin planlı desteğini gösteriyor.
B) Ermeni komitaları tarafından zorbalıklar yapıldığına
- Metinde Var mı? Evet!
- Gerekçe: “Zulüm yapmak”, “kahramanca saldırıların önünde kaçmaktan ve silahsız masum halka zulüm yapmaktan başka bir şey bilmezler…” cümlesiyle açıkça belirtiliyor.
C) Bazı Anadolu şehirlerinin Türklerden alınmak istendiğine
- Metinde Var mı? Evet!
- Gerekçe: “Doğu Anadolu’dan Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis vilayetlerini de Ermenilere vermek istediler.” ifadesiyle net.
D) İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine
- Metinde Var mı? Hayır!
- Gerekçe: Metnin hiçbir bölümünde İstanbul Hükümeti’yle iş birliği yapılması gerektiği, hatta İstanbul Hükümeti’nden doğrudan bahsedilmiyor. Telgraf sadece askeri/milli mücadeleci bir ruha ve dış tehditlere odaklanıyor.
E) Türk komutanlarının başarılar kazandığına
- Metinde Var mı? Hayır!
- Gerekçe: Kahramanlıktan ve mücadeleden bahsedilmekte, ancak “zafer”, “başarı” veya belirli bir askeri kazanımdan hiç söz edilmiyor.
4. Hangi Şık Yanıtsız Kalıyor?
SORUDAKİ ANAHTAR KELİME: “ULAŞILAMAZ”
- A, B, C seçeneklerine telgraf içeriğinden doğrudan ulaşılır.
- D seçeneği kesinlikle geçersizdir; çünkü İstanbul Hükümeti’nden veya onunla iş birliğinden bahsedilmemiştir!
- E seçeneğiyse, metinde başarıya dair bir ima olmadığı için de ulaşılamaz gibi gözükebilir.
- Ancak E şıkkı için metinde kahramanca savunma/saldırıdan bahsediliyor, fakat başarıya (zafer, galibiyet) dair net bir bilgi yoktur.
- Ancak telgrafın bütün mesajında asıl eksik olan, “iş birliği gerektiği” yani D şıkkıdır. Kahramanlık, saldırı ve direnç vurgusu yapılmış ama başka bir yönetim ile siyasal iş birliğinden özellikle söz edilmemiştir.
- D seçeneği, herhangi bir bölümde ima dahi edilmemiştir.
- Doğru cevap D şıkkıdır.
5. Tabloyla Bilgi Özeti
| Şık | İfade | Metinden Ulaşılır mı? | Gerekçe Kısa Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | İtilaf Devletlerinin Ermenileri desteklediği | Evet | İngiltere ve müttefikleri ile yapılan antlaşmadan bahsediliyor |
| B | Ermeni komitaları tarafından zorbalıklar yapıldığı | Evet | “Zulüm yapmak” ve saldırılardan söz ediliyor |
| C | Anadolu şehirlerinin Türklerden alınmak istendiği | Evet | Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis ve “vermek istediler” deniyor |
| D | İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiği | Hayır | Hiçbir şekilde bahsedilmiyor ya da ima edilmiyor |
| E | Türk komutanlarının başarılar kazandığı | Hayır | Kahramanlık anlatılır; ama doğrudan başarıdan bahsedilmez |
6. Sonuç ve Soru Özeti
Kazım Karabekir’in telgrafındaki ifadelerden:
- İtilaf Devletlerinin Ermenileri desteklediği,
- Ermeni komitaları tarafından saldırı ve zulüm yapıldığı,
- Anadolu’nun bazı şehirlerinin Türklerden alınmak istendiği
bilgilerine ulaşılabilir.
Ancak İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerekliliği ifadesi asla bu telgrafta yer almamıştır, ima dahi edilmemiştir.
Dolayısıyla bu metinden aşağıdakilerden yalnızca “D) İstanbul Hükümeti ile iş birliği yapılması gerektiğine” ulaşamayız.
Özet Tablo
| Şık | Ulaşılabilirlik | Nedeni |
|---|---|---|
| A | Ulaşılır | İtilaf destek vurgusu var |
| B | Ulaşılır | Ermeni zulümleri direkt geçiyor |
| C | Ulaşılır | Anadolu şehirlerinin alınmak istenmesi açıkça yazılı |
| D | Ulaşılamaz | İstanbul Hükümeti iş birliğinden hiç bahsedilmemiş |
| E | Ulaşılamaz | Başarıdan söz edilmiyor, ancak kahramanlıktan bahsedilmiş |
Ama en belirgin şekilde ulaşılamayan, D şıkkıdır!
Cevap: D seçeneğidir.