Soru 42: Oğuz Kağan Destanı ile ilgili soru ve çözüm analizi
Paylaşılan görsel içeriğine göre soru ve seçenekler şunlardır:
Destandan yola çıkarak, Türkler ile ilgili verilere dayalı olarak “ulaşılamaz” olan seçeneği bulmanız isteniyor.
Seçenekler
A) Toplumsal birlikteliğin önemsendiğine
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
C) Devlet yönetiminde soy birliğinin önemli olduğuna
D) Ülkenin hanedanın malı sayıldığına
E) Cihan hakimiyeti anlayışının benimsendiğine
Destana Dair Çözümleme ve Çıkarımlar
Oğuz Kağan Destanı, Türklerin kadim kültür ve değerlerini yansıtan önemli bir eserdir ve şu unsurları içerir:
-
Toplumsal birlik: Destandaki halkın bir araya gelerek kurultay toplaması, toplumsal birlikteliğin değer verildiğini gösterir.
Sonuç: A şıkkı ulaşılabilir. -
Türk töresi: Destanda törenler düzenlenmesi ve halkın bir araya gelmesi gibi geleneksel unsurlar töre kavramını doğrular. Ancak törenlerin yazılı hale getirildiği hakkında bilgi verilmez; töre genelde sözlü geleneklerle aktarılmıştır.
Sonuç: B şıkkı ulaşılamaz. -
Soy birliği: Destanda soyun Tanrı tarafından kutsandığı ve Oğuz Kağan’ın halkını organize etmesi soy birliğinin önemiyle ilgilidir.
Sonuç: C şıkkı ulaşılabilir. -
Hanedan malı: Ülke bir hanedanın malı olarak gösterilmiş olup yalnızca Oğuz Kağan tarafından paylaştırılmıştır.
Sonuç: D şıkkı ulaşılabilir. -
Cihan hakimiyeti: Oğuz Kağan’ın dünyayı ele geçirmek ve soyuna bağışlamak istemesi, cihan hakimiyeti anlayışını yansıtır.
Sonuç: E şıkkı ulaşılabilir.
Cevap ve Açıklama
Destandan yola çıkarak B şıkkı (Türk töresinin yazılı hale getirildiği) seçeneğine ulaşılamaz. Çünkü destanda töre kavramının aktarımı sözlü kültürle ilişkilidir ve yazılı bir töreye yapılan açık bir vurgu bulunmamaktadır.
Doğru Cevap: B
Oğuz Kağan Destanı’nda geçen bu ifadelere bakılarak Türklerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevap:
Soru Analizi
Parçada Oğuz Kağan Destanı’ndan bir bölüm verilmiş. Metinde;
- Devletin Tanrı tarafından Oğuz Kağan’a ve soyuna verildiği,
- Bir kurultay toplanıp halkla paylaşım yapıldığı,
- Toplumsal dayanışmaya ve paylaşmaya yer verildiği ifadeleri yer alıyor.
Ancak, bazı şıklara metindeki bilgilerle ulaşmak mümkün değildir.
Şıkların Analizi
A) Toplumsal birlikteliğin önemsendiğine
- Parçada “büyük bir kurultay topladı ve halkını çağırdı” ifadesiyle, toplumsal birliğe önem verildiği anlaşılıyor.
- Ulaşılabilir.
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
- Metinde töre (gelenek/görenek/yasa) ile ilgili herhangi bir yazılı hale getirildiğine dair bir bilgi yok.
- Ulaşılamaz.
C) Devlet yönetiminde soy birliğinin önemli olduğuna
- “Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın.” ifadesiyle, soy birliğinin önemi vurgulanmış.
- Ulaşılabilir.
D) Ülkenin hanedanın malı sayıldığına
- “Bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın.” ifadesi, ülkenin hanedanın ortak malı (ülüş sistemi) olarak görüldüğüne işaret eder.
- Ulaşılabilir.
E) Cihan hakimiyeti anlayışının benimsendiğine
- “Gök Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın.” cihan hakimiyeti idealini gösteriyor.
- Ulaşılabilir.
Doğru Cevap:
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
Çünkü metinde Türk töresinin (gelenek ve yasaların) yazılı hale getirildiğine dair herhangi bir ifade yoktur.
Oğuz Kağan Destanı’nda Geçen İfadelerden Hangisine Ulaşılamaz?
Cevap:
İçindekiler
- Toplumsal Birliktelik
- Töre ve Hukuk
- Soy Bağı
- Ülkenin Hanedana Mal Sayılması
- Cihan Hakimiyeti
1. Soru ve Metin Analizi
Soruda, Oğuz Kağan Destanı’ndan bir bölüm verilmiş ve bu metne göre seçeneklerdeki bilgilerden hangisine ulaşılamayacağı soruluyor.
Metinden Çıkarımlar:
- Ulug Bey’in vizyonu ve Oğuz Kağan’ın tepkileri anlatılıyor.
- “Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın” vurgusu var; burada cihan hakimiyeti ve soy birliği temaları görülüyor.
- Oğuz Kağan, ülküsünü halkı ve kurultayla paylaşıyor, birlik ve toplumsal paylaşım ön plana çıkıyor.
- Yurdu oğulları arasında paylaştırması ise ülkenin hanedana ait olduğunu ima eder.
2. Şıkların Analizi
A) Toplumsal birlikteliğin önemsendiğine
- Metinde Oğuz Kağan’ın kurultay toplaması, halkıyla kutlamalar yapması, ülkenin paylaşımı gibi ifadeler mevcuttur.
- Ulaşılabilir.
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
- Metinde veya anlatıda törenin (gelenek ve hukuk kuralları) yazılı hale getirildiğine dair bir ifade yoktur.
- Sadece geleneklerle ilgili dolaylı ipuçları var ama yazılı olduğuna dair bilgi yok.
- Ulaşılamaz!
C) Devlet yönetiminde soy birliğinin önemli olduğuna
- “Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın.” ifadesi, devlet yönetiminde soyun (hanedan, aile) önemini vurgular.
- Ulaşılabilir.
D) Ülkenin hanedanın malı sayıldığına
- “Yurdu oğulları arasında paylaştırdı.” cümlesi, ülkenin hanedan malı sayıldığının göstergesidir. Eski Türklerde “ülüş sistemi” (ülkenin hanedan üyelerine paylaştırılması) vardır.
- Ulaşılabilir.
E) Cihan hakimiyeti anlayışının benimsendiğine
- Cümlenin temelinde “Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın.” denilmesi, cihan hakimiyeti görüşünü yansıtır.
- Ulaşılabilir.
3. Sonuç ve Cevap
Doğru cevap:
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
Çünkü metinde törelerin yazılı olması ile ilgili hiçbir bilgi, işaret veya ima yoktur. Diğer şıklardaki unsurlar doğrudan ya da dolaylı şekilde metinle ilişkilendirilebilir.
4. Özet Tablo
| Şık | Konu | Metinden Ulaşılır mı? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Toplumsal birliktelik | Evet | Kurultay, halk toplantısı ve ülkü paylaşımı var |
| B | Törelerin yazılı hale getirilmesi | Hayır | Yazılı olduğuna dair bilgi yok |
| C | Soy birliği (hanedana vurgu) | Evet | “Soyuna” ifadesiyle açıkça var |
| D | Ülkenin hanedanın malı sayılması | Evet | Ülkenin oğulları arasında paylaştırılması bu anlama gelir |
| E | Cihan hakimiyeti anlayışı | Evet | “Dünyayı sana bağışlasın” kısmı bu anlamı taşır |
5. Kısa Özet
Oğuz Kağan Destanı’ndaki parçadan; toplumsal birlik, soy birliği, ülkenin hanedan malı sayıldığı ve cihan hakimiyeti anlayışı çıkarılabilir. Ancak törelerin yazılılığıyla ilgili hiçbir bilgi yoktur.
Cevap:
B) Türk töresinin yazılı hale getirildiğine
Oğuz Kağan Destanı’nda geçen bu ifadelere bakılarak Türklerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Answer:
Oğuz Kağan Destanı ve Verilen Bilgiler
Oğuz Kağan Destanı, Türk kültür tarihinin önemli kaynaklarından biridir. Destanda yer alan anlatılarda özellikle:
- Büyük kurultay toplanması ve halkın davet edilmesi (toplumsal birlik ve birlikte kutlama),
- Tanrı’nın dünyayı “senin soyuna bağışlasın” demesi (soy birliği ve hanedanın gücü),
- Yurdun, atı ve oğlu arasında paylaştırılması (devletin aile malı gibi görülmesi),
- “Allah tüm dünyayı senin soyuna bağışlasın” ifadesi ise (cihan hâkimiyeti anlayışı),
gibi unsurların bulunduğu anlaşılmaktadır.
Şıklara Göre Değerlendirme
-
Toplumsal birlikteliğin önemsendiği (A)
— Büyük kurultay toplanması ve halkın bir araya gelmesi, toplumsal birliğe verilen önemi net şekilde yansıtır. -
Türk töresinin yazılı hale getirildiğine (B)
— Destanda törenin yazıya geçirildiğine dair bir ifade bulunmamaktadır. Gelenek ve törelerin sözlü olarak aktarıldığına dair ipuçları bulunsa da “yazılı” hale getirildiğine dair açık bir kanıt yoktur. -
Devlet yönetiminde soy birliğinin önemli olduğuna (C)
— “Tanrı bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın” ifadesi, yönetimde soyun (hanedanın) önemini açıkça vurgular. -
Ülkenin hanedanın malı sayıldığına (D)
— Oğuz Kağan, yurdunu kendi evlatları arasında paylaştırarak ülkenin hanedan malı gibi görüldüğünü gösterir. -
Cihan hâkimiyeti anlayışının benimsendiğine (E)
— Altın yay ile güneşin doğuşundan batışına kadar uzanan bir hâkimiyet tasviri ve “bütün dünyayı senin soyuna bağışlasın” ifadesi, cihan hâkimiyeti fikrini vurgular.
Sonuç
Bu bilgilere göre ulaşılamayan ifade, “Türk töresinin yazılı hale getirildiğine” dair maddedir. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.