
Resmi okudum — çözüm:
-
Bir metal HCl ile tepkime veriyorsa hidrojen iyonunu indirger; yani o metalin hidrojektörden (H) daha reaksiyonel/elektron verme eğilimi daha fazladır. Verilen I: “Yalnız X HCl ile tepkime vermiyor” → Y ve Z HCl ile tepkime veriyor, X vermiyor. Dolayısıyla Y > H ve Z > H, ama X < H.
-
II: “Z metali YSO4 çözeltisi ile tepkime vermiyor” → Z, Y iyonlarını yerinden edemiyor; yani Z, Y’den daha az reaksiyoneldir. Y > Z.
Bunları birleştirince büyükten küçüğe: Y > Z > H > X.
Seçeneklere bakınca bu sıra A şıkkında (Y, Z, H, X) verilmiştir.
Cevap: A.
Soruyu lütfen çöz: Cevap hangi şık?
Soru:
X, Y ve Z metalleri için
- Yalnız X, HCl çözeltisi ile tepki vermiyor.
- Z metali, YSO₄ çözeltisi ile tepki vermiyor.
Bu bilgilere göre, X, Y ve Z metalleri ile H elementinin elektron verme eğilimlerinin (yani reaktivite sıralarının) büyükten küçüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Y, Z, H, X
B) Y, Z, X, H
C) X, Y, Z, H
D) Z, Y, H, X
E) H, Y, Z, X
Table of Contents
- Temel Kavramlar
- Verilen Bilgilerin Yorumu
2.1. X ve HCl Tepkimesi
2.2. Y, Z ve HCl Tepkimesi
2.3. Z ve YSO₄ Tepkimesi - Reaktivite Sırasının Belirlenmesi
- Özet Tablo
- Doğru Sıralama ve Şık
- Sonuç
1. Temel Kavramlar
- Elektron Verme Eğilimi (Reaktivite): Bir metal atomunun, başka bir yapıdan (örneğin H⁺ iyonu veya başka bir metal iyonu) elektron koparıp indirgemeye uğramış iyon haline gelme isteğidir.
- Asit-Metal Tepkimesi: Eğer bir metal, hidrojen iyonunu (H⁺) indirgerse metal tuzu ve H₂ gazı oluşur. Bu sadece metalin, hidrojenden (H) daha reaktif olduğu durumlarda gerçekleşir.M + 2HCl \;\longrightarrow\; MCl_2 + H_2 \quad \text{(M, H'den daha aktifse)}
- Yer Değiştirme (Displacement) Tepkimesi: Daha reaktif bir metal, daha az reaktif bir metal iyonunu içeren tuz çözeltisinde o iyonu indirger ve yerine kendi iyonunu çözeltiye salar.M_1 + M_2^{n+}\!SO_4^{2-} \;\longrightarrow\; M_1^{n+} + M_2 + SO_4^{2-}Bu tepkime yalnızca M_1 iyonu, M_2 iyonundan daha reaktıf olduğunda (yani elektron verme eğilimi daha yüksek olduğunda) gerçekleşir.
2. Verilen Bilgilerin Yorumu
2.1. X ve HCl Tepkimesi
- “Yalnız X, HCl çözeltisi ile tepki vermiyor.”
- Y ve Z metalleri HCl ile reaksiyona giriyor.
- X gir(e)miyor.
- Sonuç: X, hidrojen iyonunu indirgemeye yetkin değil → X’in reaktivitesi, H’in reaktivitesinden küçüktür.
- Sembol ile:X < H < Y,\;Z
2.2. Y ve Z ile HCl Tepkimesi
- Y ve Z metalleri, HCl ile tepkime veriyorsa:Y > H, \quad Z > H
2.3. Z ve YSO₄ Tepkimesi
- “Z metali, YSO₄ çözeltisi ile tepki vermiyor.”
- Bu demektir ki Z, çözeltideki Y²⁺ iyonunu indirgemiyor.
- Z, Y’den daha az reaktif → Z’in elektron verme eğilimi, Y’nin eğiliminden küçüktür.
- Sembol ile:Z < Y
3. Reaktivite Sırasının Belirlenmesi
Tüm bilgiler bir araya getirildiğinde elde ettiğimiz ilişkiler:
- X < H (X, HCl ile tepki vermez)
- Z > H (Z, HCl ile tepki verir)
- Y > H (Y, HCl ile tepki verir)
- Z < Y (Z, YSO₄ ile tepki vermez)
Bunları birleştirelim:
Dolayısıyla büyükten küçüğe doğru:
Y → Z → H → X
4. Özet Tablo
| Metal | HCl ile Tepki | YSO₄ ile Tepki | Reaktivite Sıralaması İçin İpucu |
|---|---|---|---|
| Y | Evet | (–) | HCl ile tepkime veriyor, Z’den reaktif |
| Z | Evet | Hayır | HCl ile tepkime veriyor, Y’den az reaktif |
| H | – | – | Referans nokta |
| X | Hayır | – | HCl ile tepkime vermiyor, en az reaktif |
5. Doğru Sıralama ve Şık
Büyükten küçüğe doğru sıralama:
Y > Z > H > X
Bu da şık A’nın ifadesiyle aynıdır:
A) Y, Z, H, X
6. Sonuç
Verilen tepkime verip vermeme bilgileri, metal reaktivite serisi mantığıyla birleştirildiğinde X, Y ve Z metallerinin hidrojen ve aralarındaki sıralama Y > Z > H > X olacaktır. Doğru cevap A şıkkıdır.