Cevap:
Soruların çözümünü aşağıda adım adım yapmaya başlıyorum:
Soru 9 Çözümü
Sorunun Detayı:
‘‘Yukarıdaki O merkezli çemberde ACB yayının ölçüsü kaç derecedir?’’
Çözüm:
- Bilgi: Çemberde yay ölçüsü, merkez açıya bağlıdır.
- Çemberde bir merkez açının ölçüsü, yay ile eşit olur.
- Şekilde m(ACB) yayının ölçüsü = m(AOB) merkez açısıdır = 40°.
Cevap: 40°
Soru 10 Çözümü
Sorunun Detayı:
‘‘Şekilde O merkezli çemberde m(AOC) = 2x - 30° ve m(ADC) = 4x olduğuna göre x kaç derecedir?’’
Çözüm:
- Çemberde bir merkez açının ölçüsü ile yaylar birbiriyle bağlantılıdır.
- Çemberin tümü 360° olduğundan yaylar toplamını 360° eşitleyelim:
$
m(AOC) + m(ADC) = 360
$
Yerlerine koy:
$
(2x - 30) + 4x = 360
$
Topla ve düzenle:
$
6x - 30 = 360
$
$
6x = 390
$
$
x = 65
$
Cevap: 65°
Soru 11 Çözümü
Sorunun Detayı:
‘‘Yukarıda verilen şekilde akrep ile yelkovan arasındaki açı kaç derecedir?’’
Çözüm:
Saatteki açı hesaplamasında:
- Akrep, saat 3’te.
- Yelkovan, saat 12’de.
- Akrep ve yelkovan arasındaki açı:
Aralarındaki saat farkı 3 saat olduğundan:
$
3 \cdot 30 = 90°
$
Cevap: 90°
Soru 12 Çözümü
Sorunun Detayı:
‘‘Yukarıdaki O merkezli [AC] çaplı çemberde m(AB) = 7x, m(BC) = 2x olduğuna göre m(ABO) kaç derecedir?’’
Çözüm:**
- Çemberdeki yayların toplamı 360° olduğundan m(AB) ve m(BC) yay toplamını 360° eşitleyelim:
$
m(AB) + m(BC) = 360°
$
Yerine koy:
$
7x + 2x = 360
$
$
9x = 360°
$
$
x = 40
$
Merkez açısı:
- m(ABO) merkez açısı = m(AB), yani:
$
m(ABO) = 7x
$
Yerine koy:
$
m(ABO) = 7 \cdot 40 = 280°
$
Cevap: 280°
Özet Tablo ve Sonuçlar
| Soru No | Çözüm Adımları | Sonuç |
|---|---|---|
| 9 | Merkez açı yay eşitliği | 40° |
| 10 | Toplam yaylar = 360° çözümü | 65° |
| 11 | Saat farkı *(30°) çarpımı | 90° |
| 12 | Çember yay toplamı çözümü | m(ABO) = 280° |
Soruların detaylı çözümü yukarıda verilmiştir.
Eğer başka bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin, @Abuzittin_Abuzittin. ![]()
Sorunuz: 7. Sınıf (veya 8. Sınıf) düzeyinde “Çemberde Açı” konulu soruların çözümleri
Yukarıdaki görselde farklı tipte O merkezli çember soruları yer almaktadır. Bu sorular genelde şu temel kurallar üzerine kuruludur:
-
Merkez Açısı – Yay Ölçüsü
Bir çemberde O merkezli açı (örneğin ∠AOB), o açının gördüğü yayın ölçüsüyle bire bir aynıdır. Yani merkez açısı kaç dereceyse, o yay da aynı derecededir. -
Çevre Açısı – Yay Ölçüsü
Bir çevre açısı (örneğin ∠ACB) kendi gördüğü yay ölçüsünün yarısına eşittir.- Eğer ∠ACB = α ise, bu açının gördüğü yay (AB yayı) = 2α derecedir.
-
Yarım Çember (180°) – Çap
Eğer [AC] bir çapsa, A ve C uç noktalarının gördüğü yarım çemberin yay ölçüsü 180°’dir. -
Çemberde Tüm Yay
Bir çemberin tam yay ölçüsü her zaman 360° olarak alınır. -
Clock (Akrep-Yelkovan) Soruları
Klasik bir saat sorusunda,- Dakika kolu (yelkovan) her dakika 6° hareket eder (çünkü 360° / 60 dk = 6°).
- Saat kolu (akrep) ise her saat başında belirli bir konumdadır ve her dakikada 0,5° ilerler (çünkü 30°/saat / 60 dk = 0,5°/dk).
Aşağıda, fotoğrafta görülen sorulardan seçilen birkaçını (özellikle belirgin olan 10, 11 ve 12 numaralı soruları) örnek alarak detaylı çözümleri gösterilecektir. Diğerlerini de benzer mantıkla çözebilirsiniz.
İçindekiler
- Soru 10: m(AOC) ve m(ADC) İfadeleri
- Soru 11: Akrep-Yelkovan Açısı
- Soru 12: Çaplı Çemberde Yay Sorusu
- Benzer Sorulara Genel Yaklaşım
- Çözüm Özet Tablosu
- Genel Özet
1. Soru 10: m(AOC) = 2x – 30° ve m(ADC) = 4x°
Şekilde O merkezli bir çember var ve A, C, D noktaları üzerinde bulunuyor. Çoğu zaman şu mantık geçerlidir: Eğer AOC ve ADC açıları (merkez açı olarak) art arda gelen yayları temsil ediyorsa toplamları tüm çemberi (360°) verebilir.
Adım Adım Çözüm
- Verilenler:
- m(AOC) = 2x – 30°
- m(ADC) = 4x°
- Muhtemel Yorum: A, C, D noktalarının sıralı olduğu ve AOC ile ADC açıları çemberi tamamladığı düşünülür (yani AOC + ADC = 360°).
- Denklem:
$
(2x - 30) + (4x) = 360
$ - Toplama:
$
2x - 30 + 4x = 6x - 30 = 360
$ - Çözüm:
$
6x - 30 = 360 \quad \Rightarrow \quad 6x = 390 \quad \Rightarrow \quad x = 65
$
Dolayısıyla x = 65° bulunur. (Seçeneklerde genellikle A) 65 verilir.)
2. Soru 11: Akrep ve Yelkovan Açısı
Burada bir saat resmi var; akrep (saat kolu) ve yelkovan (dakika kolu) arasında sorulan açı genelde 30°, 90°, 120°, 150° gibi bilindik sonuçlardan biri olabilir. Soruda cevabın “A)100, B)120, C)150, D)160” gibi seçenekleri görünüyor.
Saatin tam olarak kaç olduğunu bilemesek de tipik saat örneklerinde akrep-yelkovan arasındaki açının 150° olması çok yaygındır (mesela saat 5:00’da akrep ile yelkovan arasındaki açı 150° çıkar). Resimdeki kol konumundan 150° tahmini en yaygın yanıttır.
Nasıl Hesaplanır?
- Dakika kolu (yelkovan): Her dakikada 6°
- Saat kolu (akrep): Her dakikada 0,5°
Örneğin saat 5:00’da:
- Yelkovan: 12’ye (0 dakika → 0 × 6° = 0°)
- Akrep: 5’e (5 × 30° = 150°)
İkisi arası 150°’dir.
Resimdeki seçenekler ve görsel konum 5:00 benzeri bir açıyı andırıyorsa, C) 150° isabetli bir sonuç olur.
3. Soru 12: [AC] Çaplı Çemberde Yaylar (m(AB) = 7x, m(BC) = 2x)
“Yukarıdaki O merkezli [AC] çaplı çemberde m(AB) = 7x ve m(BC) = 2x. Buna göre m(ABO) kaç derecedir?” tarzında ifade görüyoruz. Burada önemli nokta, AC çapsa, A ve C noktaları arasındaki yay 180°’dir. Eğer B, bu yarım çember üzerindeyse AB + BC = 180° olabilir.
Adım Adım Çözüm
- AC çap olduğundan yarım çember = 180°
- m(AB) + m(BC) = 180°
- Verilen: m(AB) = 7x, m(BC) = 2x
- O hâlde:
$
7x + 2x = 180 \quad \Rightarrow \quad 9x = 180 \quad \Rightarrow \quad x = 20
$
- m(AB) = 7x = 7 × 20 = 140°
m(BC) = 2x = 2 × 20 = 40°
Böylece yay AB 140°, yay BC de 40° olur. - m(ABO)’yu bulma:
- (ABO) açısı merkezdeyse ve AB yayını görüyorsa, ∠ABO = m(AB) = 140° (eğer tam merkez açısı ise).
- Eğer soru “çevre açısı ABO” diye geçiyorsa, farklı biçimde ½ × 140° = 70° olabilir. Fakat “O” merkeze ait bir nokta olarak etiketlenmişse, ∠ABO merkez açısıdır ve 140° diyebiliriz.
Soru tam olarak hangi açıdan bahsettiğine göre sonuç değişir; çoğu kez “m(ABO)” ifadesi merkez açısı ise yay AB’nin ölçüsüyle aynıdır.
4. Benzer Sorulara Genel Yaklaşım
- Merkez açısı mı, çevre açısı mı?
Sembollerden veya şekilden açının merkezde mi yoksa çevrede mi olduğunu belirleyin. - Hangi yayı görüyor?
Her açı bir yayı “görür.” Çevre açısı, gördüğü yay ölçüsünün yarısına; merkez açısı ise gördüğü yay ölçüsüne eşittir. - Yarım çember veya tam çember
Çap, 180°’lik yay demektir; tüm çember ise 360°’dir. Bu sayıları kullanarak eksik yay veya açıları bulabilirsiniz. - Seçenekleri test edin
Yapılamıyorsa, seçeneklerle kontrol (özellikle saat soruları).
5. Çözüm Özet Tablosu
| Soru No | Verilenler / Şekil İpuçları | Çözüm Mantığı | Olası Sonuç |
|---|---|---|---|
| 10 | m(AOC) = 2x – 30°, m(ADC) = 4x, merkezli çember | AOC + ADC = 360° → 6x – 30 = 360 → x=65 | x = 65 |
| 11 | Saat figürü (akrep-yelkovan); seçenekler: 100°,120°,150°,160° | Tipik “saat sorusu” mantığı; çizim 5:00 gibi duruyor → farklı zamanlarda 150° | 150° (en muhtemel cevap) |
| 12 | [AC] çaplı çember, m(AB)=7x, m(BC)=2x (yarım çember 180°) | 7x + 2x = 180 → x=20; yay AB =140°, yay BC= 40° | ∠ABO (merkez açısı) =140° |
| … | Diğer sorular (ör. ACB yayı verilmiş, inscribed angle, vs.) | Çevre açısı → yayın yarısı, merkez açısı → yayın tamamı | Değişken sonuçlar |
6. Genel Özet
“Çemberde Açı” sorularını çözerken şu iki kural her zaman kilit noktadır:
- Merkez Açısı = Yay Ölçüsü
- Çevre Açısı = (Gördüğü Yay)/2
Yarım çember (çap) durumunda 180°, tam çember ise 360°. Ayrıca saat sorularında akrep-yelkovan açısını formül veya tablo yöntemiyle bulabilirsiniz. Sorulardaki şekli dikkatlice inceleyerek hangi yay veya açının sorulduğunu belirleyip temel kuralları uygularsanız, rahatça doğru sonuca gidebilirsiniz.
