TYTTEM
39 ve 40. sorularn asağidaki bilgitere göre cevaplayınz.
Sekil 1’de belediyenn yapacağı dik icgon bicimin
ucgeni bicimindoki bu pakn DEC eon
planlanmaktade [AB) (AC| ve (DEJ BC] dir
Belediyede muhendis olarak çalisan Merve Hanm
2 kal buyuterek Sekil 2’deki gorunúmi elrta teyaa okii Tde çzmiş olduğu proje gorseliri orariti bir tarnte
n
Bu durumda Sekit 1’dek (AB) kenarnn zunlugu ile Sekil 2 deki (DEJ kenarinin uzunluğu et olrruştur
Sekil 1
A) 840
A) 18000
poj voriigir Dogrusal Caddelernn arasricu baan Ae a
roki kisri çocuk oyun atar, gen kaları ksns ise yost adar clats
B) 900
Sokil 2
Sekil 1’de |AD| = 9 birim ve |EC|12 birin, Sekil 2’de ise |BE 36 birim vonliyor
(Yukarndakı Sekil 2’de 1 birim olan uzuntuk değerleri gercekte 10 metroye denk geirnektedir1
39. Sekil 2’de yeşil alan olarak ayrılan bolgenin çevresi gercekte kaç metredir?
Yeşıl alarn
C) 960
C 20800
40. Sekil 2’de çocuk oyun alani olarak ayrılan bolgenin alani gerçekte kaç metrekaredir?
B) 19600
Oyun alany
D) 1000
D) 21600
E) 1080
E) 22400o
TYT Geometri: Park Projesi Benzerlik ve Alan Problemi Çözümü
KULLANILAN FORMÜLLER VE KURALLAR:
- Açı-Açı Benzerlik Teoremi: \triangle DEC \sim \triangle ABC
- Benzerlik Oranı (k): k = \frac{|DE|}{|AB|} = \frac{|EC|}{|AC|} = \frac{|DC|}{|BC|}
- Pisagor Teoremi: a^2 + b^2 = c^2
- Dik Üçgenin Alanı: \text{Alan} = \frac{\text{Dik Kenar}_1 \times \text{Dik Kenar}_2}{2}
- Ölçek Dönüşümü: 1\text{ birim} = 10\text{ metre} \implies 1\text{ birim}^2 = 100\text{ m}^2
ORTAK GEOMETRİK ANALİZ VE UZUNLUKLARIN BULUNMASI:
Adım 1 — Şekiller Arasındaki Büyütme Oranını Belirleme
Şekil 2, Şekil 1’in 2 kat büyütülmüş halidir. Dolayısıyla Şekil 2’deki tüm kenar uzunlukları, Şekil 1’deki karşılıklarının 2 katıdır:
- |BE|_2 = 36\text{ birim} \implies |BE|_1 = \frac{36}{2} = 18\text{ birim}
- |AD|_1 = 9\text{ birim} \implies |AD|_2 = 9 \times 2 = 18\text{ birim}
- |EC|_1 = 12\text{ birim} \implies |EC|_2 = 12 \times 2 = 24\text{ birim}
Adım 2 — Üçgenlerin Benzerliğini ve Kenar Bağıntılarını Kurma
\triangle ABC ve \triangle DEC üçgenlerinde:
- m(\widehat{A}) = m(\widehat{DEC}) = 90^\circ
- \widehat{C} açısı her iki üçgende de ortaktır.
Bu durumda m(\widehat{B}) = m(\widehat{EDC}) olur ve \triangle DEC \sim \triangle ABC benzerliği elde edilir.
Soruda verilen |AB|_1 = |DE|_2 eşitliğinde, |DE|_2 = 2 \cdot |DE|_1 olduğundan:
Buradan Şekil 1’deki \triangle DEC ile \triangle ABC arasındaki benzerlik oranı k = \frac{1}{2} bulunur.
Adım 3 — Şekil 1’deki Tüm Kenar Uzunluklarını Hesaplama
- Benzerlik oranından: \frac{|EC|_1}{|AC|_1} = \frac{1}{2} \implies |AC|_1 = 2 \times 12 = 24\text{ birim}
- |AC|_1 = |AD|_1 + |DC|_1 \implies 24 = 9 + |DC|_1 \implies |DC|_1 = 15\text{ birim}
- \triangle DEC dik üçgeninde (9-12-15\text{ özel üçgeni}) Pisagor bağıntısı uygulandığında:
- Benzerlik oranından: |AB|_1 = 2 \times |DE|_1 = 2 \times 9 = 18\text{ birim}
- Hipotenüs: |BC|_1 = 2 \times |DC|_1 = 2 \times 15 = 30\text{ birim}
Adım 4 — Şekil 2’deki Değerleri Bulma
Şekil 1’deki uzunluklar 2 ile çarpılarak Şekil 2 elde edilir:
- |AB|_2 = 18 \times 2 = 36\text{ birim}
- |AD|_2 = 9 \times 2 = 18\text{ birim}
- |DE|_2 = 9 \times 2 = 18\text{ birim}
- |BE|_2 = 36\text{ birim}
- |EC|_2 = 12 \times 2 = 24\text{ birim}
39. Sorunun Çözümü
Şekil 2’deki Yeşil Alanın Çevresi:
Yeşil alan ABED dörtgenidir. Bu dörtgenin çevresi dört kenarının toplamıdır:
Gerçek uzunluk (1\text{ birim} = 10\text{ metre}):
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
39. CEVAP: E) 1080
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
40. Sorunun Çözümü
Şekil 2’deki Oyun Alanının Gerçek Alanı:
Oyun alanı \triangle DEC dik üçgenidir.
- Dik kenar |DE|_2 = 18\text{ birim} = 18 \times 10 = 180\text{ metre}
- Dik kenar |EC|_2 = 24\text{ birim} = 24 \times 10 = 240\text{ metre}
Dik üçgenin alan formülünden:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
40. CEVAP: D) 21600
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Açı-Açı Benzerliği
- Tanım: İki üçgenin karşılıklı ikişer açısı eşit ise bu üçgenler benzerdir.
- Bu problemde: Ortak C açısı ve 90^\circ’lik dik açılar sayesinde \triangle DEC \sim \triangle ABC bağıntısı kurulmuştur.
2. Alan ve Uzunluk Ölçek Katsayıları
- Tanım: Doğrusal uzunluklar ölçek katsayısı (k) ile çarpılırken, alanlar katsayının karesi (k^2) ile çarpılır.
- Bu problemde: 1\text{ birim} = 10\text{ m} olduğundan alan hesaplanırken 1\text{ birim}^2 = 100\text{ m}^2 dönüşümü yapılmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Alan Dönüşümünde 10 ile Çarpmak
- Yanlış: Birimkare cinsinden bulunan alanı sadece 10 ile çarparak 216 \times 10 = 2160 bulmak.
- Doğru: Uzunluk 10 katına çıkarken alan 10^2 = 100 katına çıkar (216 \times 100 = 21600).
- Neden yanlış: Alan iki boyutlu bir büyüklüktür, kenar katsayısının karesi alınmalıdır.
Benzerlik oranlarının alan ve çevreye etkisini pekiştirmek için benzer bir ÖSYM tarzı geometri sorusu çözmemi ister misin?
