39-40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Masaya kafamda her şeyiyle bitmiş bir planla oturmam. Bir marangoz gibi elindeki malzemeyi baştan sona ölçüp biçmek, hangi parçanın nereye geleceğini milimine kadar hesaplamak bana göre değil. Yazarken karakterin nereye sapacağını, az sonra karşısına kimin çıkacağını ben de en az okur kadar merak ederim. Olay örgüsünü ilmek ilmek, sımsıkı dokunmuşçasına kurduğunuzda metin nefes alamaz hâle gelir, sayfalar arasındaki canlılık kaybolur. Bırakırım, kahraman kendi yolunu kendi çizsin, gerekirse beni de peşinden sürüklesin. Roman dediğin biraz da yazarın olayları akışına bıraktığı, o belirsiz boşluklarda boy verir. Yazma serüveninde beni asıl heyecanlandıran bu duruma ben dizginleri metne devretmek diyorum.
39. Bu parçanın yazarıyla ilgili aşağıdakilerin hangisi söylenemez?
A) Anlatısını katı ve önceden belirlenmiş kalıplara hapsetmekten kaçındığı
B) Kurgunun kendi iç dinamikleriyle doğal biçimde gelişmesini önemsediği
C) Karakterlerin ve olayların tutarlılığını birtakım tesadüflere dayandırdığı
D) Yazma sürecini belirli bir merak ve keşif duygusuyla sürdürdüğü
E) Eserlerindeki canlılığın, denetimi biraz gevşetmekle sağlandığına inandığı
40. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Karakterlerin duygu dünyalarını belirleme yetkisinin okura bırakılması
B) Kurgunun kendi akışı içinde yön bulmasına izin verilmesi
C) Anlatıcının duygu ve düşüncelerinin kahramana emanet edilmesi
D) Metindeki anlam katmanlarının ortaya çıkmasının zamanın hakemliğine devredilmesi
E) Eserdeki gerilim unsurunun beklenmedik olaylarla yönlendirilmesi
Paragrafta Anlam ve Söz Öbeğinde Anlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta yazarın tutumu incelenirken metinde doğrudan değinilmeyen ya da parçadaki ifadelerin sınırlarını aşan yargılar saptanır. Mecazlı söz öbeklerinde ise altı çizili ifadenin cümlenin ve metnin bütünü içindeki bağlamsal anlamı esas alınır.
39. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) “Masaya kafamda her şeyiyle bitmiş bir planla oturmam…” ve “milimine kadar hesaplamak bana göre değil” sözlerinden katı kalıplardan kaçındığı çıkarılır.
- B) “Kahraman kendi yolunu kendi çizsin…” ve “olayları akışına bıraktığı” ifadeleri kurgunun iç dinamikleriyle doğal gelişimini önemsediğini doğrular.
- C) Yazar olayları akışına bıraktığını söylese de olayların ve karakterlerin “tutarlılığını tesadüflere dayandırdığına” dair parçada hiçbir ifade veya mantıksal çıkarım yer almaz.
- D) “Yazarken karakterin nereye sapacağını (…) ben de en az okur kadar merak ederim” cümlesi merak ve keşif duygusunu açıklar.
- E) “Olay örgüsünü (…) sımsıkı dokunmuşçasına kurduğunuzda metin nefes alamaz hâle gelir, sayfalar arasındaki canlılık kaybolur” ifadesi aşırı denetimin canlılığı öldürdüğünü, dolayısıyla denetimi gevşetmenin canlılık sağladığını gösterir.
CEVAP: C) Karakterlerin ve olayların tutarlılığını birtakım tesadüflere dayandırdığı
40. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Altı çizili “dizginleri metne devretmek” mecazı, yazarın süreci katı bir planla yönetmek yerine kahramanın ve olayların akışına teslim olduğunu ifade eder.
- A) Parçada denetim okura değil, metnin kendisine devredilmektedir.
- B) “Dizginleri devretmek” kontrolü bırakmak, “metne devretmek” ise olay örgüsünün ve kurgunun kendi seyrinde serbestçe ilerlemesine izin vermek anlamına gelir.
- C) Anlatıcının iç dünyasının kahramana devredilmesinden söz edilmemiştir.
- D) Metnin zaman içinde anlaşılması (zamanın hakemliği) parçanın konusu değildir.
- E) Gerilim unsurundan ve beklenmedik olayların yönlendirilmesinden bahsedilmemektedir.
CEVAP: B) Kurgunun kendi akışı içinde yön bulmasına izin verilmesi
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Dizgin” mecazı kontrolü ve yönetimi temsil eder. “Dizginleri bırakmak/devretmek” ifadesi Türkçedeki kurgu sorularında sıkça yazarın mutlak denetiminden vazgeçip kurgunun doğal akışına izin vermesi anlamında kullanılır.