39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Günümüzde depresyon; bireyin sadece duygusal bir çöküntü yaşaması değil, aynı zamanda varoluşsal bir zaman algısı kırılması olarak nitelendirilmektedir. Melankoliden farklı olarak depresyon, geçmişin yükü altında ezilmekten çok, geleceğin ufuk çizgisinin belirsizleşmesiyle yaşanan bir ruh hâlidir. Kişi, eylemlerinin bir sonuç doğuracağına dair inancını yitirdiğinde zaman algısı akışkanlığını kaybeder ve kendisini donmuş bir şimdiki zamanın içinde bulur. Bu durum, bireyi toplumsal dinamiklerin dışına iterken onun dünyayı algılama biçimini de kökten değiştirir. Modern dünyanın hız ve verimlilik odaklı yapısı, bu devinimsizliği bir sorun olarak kodlar oysa depresyon, aslında ruhun durmaksızın değişen dünyaya verdiği sessiz ve pasif bir direniş biçimi olarak da okunabilir. Bireyin kendi içine kapanması, dış dünyadaki anlam kaybının bir sonucudur.
39. Bu parçadan hareketle depresyonla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Sadece duygu durumundaki bir dalgalanma değil, algıdaki derin değişimdir.
B) Geleceğe dair umudun ve beklentinin yitirilmesi belirleyici bir unsurdur.
C) Modern toplumsal düzen tarafından işlevselliği bozan bir rahatsızlık olarak görülmektedir.
D) Bireyin zaman algısının sürekliliğini yitirmesi, içinde bulunduğu ruh hâliyle ilişkilidir.
E) Melankolinin aksine geçmişe ilişkin yaşantıların birey üzerinde etkisi söz konusu değildir.
40. Bu parçada depresyonun “sessiz ve pasif bir direniş” olarak nitelendirilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bireyin, modern yaşamın hız ve verimlilik beklentileri karşısında eylemsizlik içinde bulunması
B) Geçmişin travmalarından kurtulmak isteyen bireyin, geleceği bilinçli olarak reddetmesi
C) Bireyin dış dünyayı anlamlandırabilmek için kendi iç dünyasına yönelmesi
D) Bireyin toplumsal yaşamdan uzaklaşarak yeni bir kimlik oluşturmayı amaçlaması
E) Bireyin, eylemlerinin sonuç vermeyeceği kaygısını çevresine yansıtması
Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünce Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta yardımcı düşünce sorularında metinde geçen derecelendirme bildiren ifadeler (örneğin -den çok kalıbı) “kesin yokluk” anlamına gelmez. Söz öbeği anlamı sorularında ise altı çizili veya tırnak içindeki ifadenin metindeki bağlamı ve hemen öncesindeki zıtlık/karşılaştırma cümleleri belirleyicidir.
39. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde depresyonun melankoliden farkı anlatılırken “geçmişin yükü altında ezilmekten çok, geleceğin ufuk çizgisinin belirsizleşmesiyle yaşanan bir ruh hâlidir” denmiştir.
- A) Parçanın ilk cümlesinde “sadece duygusal bir çöküntü… değil, aynı zamanda varoluşsal bir zaman algısı kırılması” denilerek doğrulanmıştır.
- B) “Geleceğin ufuk çizgisinin belirsizleşmesi” ve “eylemlerinin bir sonuç doğuracağına dair inancını yitirdiğinde” ifadeleriyle doğrudan uyuşur.
- C) “Modern dünyanın hız ve verimlilik odaklı yapısı, bu devinimsizliği bir sorun olarak kodlar” ifadesinden çıkarılır.
- D) İnanç yitimiyle birlikte “zaman algısının akışkanlığını kaybetmesi ve donmuş bir şimdiki zaman içinde kalınması” bu ilişkiyi gösterir.
- E) Metinde “geçmişin etkisinin hiç bulunmadığı” söylenmemiştir; yalnızca geleceğin belirsizleşmesinin geçmişin yükünden daha baskın olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılamaz.
39. SORUNUN CEVABI: E — Melankolinin aksine geçmişe ilişkin yaşantıların birey üzerinde etkisi söz konusu değildir.
40. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Parçada “Modern dünyanın hız ve verimlilik odaklı yapısı, bu devinimsizliği bir sorun olarak kodlar oysa depresyon, aslında ruhun durmaksızın değişen dünyaya verdiği sessiz ve pasif bir direniş biçimi olarak da okunabilir.” ifadesi yer almaktadır.
- A) Doğru. Modern dünya sürekli bir devinim, hız ve verimlilik beklerken bireyin bu dayatmaya karşı “donmuş bir şimdiki zamanda” eylemsiz kalması, metinde sessiz ve pasif bir direniş olarak nitelendirilmiştir.
- B) Yanlış; parçada geleceğin bilinçli olarak reddedildiğine dair bir bilgi yoktur.
- C) Yanlış; içe kapanma bir amaç değil, “dış dünyadaki anlam kaybının bir sonucudur”.
- D) Yanlış; bireyin yeni bir kimlik oluşturma çabası veya hedefi metinde geçmemektedir.
- E) Yanlış; eylemsizlik kaygısının çevreye yansıtılmasına yönelik bir ifade bulunmaz.
40. SORUNUN CEVABI: A — Bireyin, modern yaşamın hız ve verimlilik beklentileri karşısında eylemsizlik içinde bulunması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta geçen “oysa” bağlacı, öncesindeki “hız ve verimlilik odaklı yapıya karşılık devinimsizlik” tezini doğrudan “sessiz ve pasif direniş” kavramına bağlar. Bu tür sorularda cevabı tırnak içindeki ifadenin hemen bir önceki cümlesindeki neden-sonuç karşıtlığı verir.