5 ve 6. soruları aşağıdaki bilgilere göre çözünüz.
Şekilde pusulalı bir dairesel saat ve bu saat kullanan bir kişinin hareketine ait çizgisel harita verilmiştir. Saatte kırmızı renkli kadran kuzey yönünü göstermektedir. Mavi ve yeşil renkli kadranlar sırasıyla saatin yelkovanı ve akrebidir.
Saat 13.00’te A noktasından hareketine başlayan hareketli kuzey kadranını 3’ü gösterdiğini görüyor.
Hareketli yönünü değiştirmediğine göre en az kaç dakika sonra kuzey kadranı yeşil ve mavi kadranın açıortayı olur?
A) \frac{270}{13}
B) \frac{280}{13}
C) \frac{290}{13}
D) \frac{300}{13}
E) \frac{310}{13}
Saat Kadranında Açıortay ve Açı Hızı Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Saat problemlerinde yelkovanın açısal hızı dakikada 6^\circ, akrebin açısal hızı ise dakikada 0{,}5^\circ’dir. İki ibrenin bir doğruya göre açıortay oluşturması durumunda bu iki ibrenin açısal konumlarının aritmetik ortalaması açıortay doğrusunun açısına eşittir:
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Başlangıç Konumları ve İbrelerin Hızlarının Belirlenmesi
Saat 12’nin bulunduğu tepe noktasını 0^\circ referansı kabul edelim. Her saat aralığı \frac{360^\circ}{12} = 30^\circ’dir.
- Kuzey kadranı (Kırmızı): 3 yönünü gösterdiğinden açısı sabittir (hareketli yönünü değiştirmediği için saatin yönelimi sabittir):
- Yeşil kadran (Akrep): Saat 13.00’te 1’in üzerindedir (30^\circ). Dakikada 0{,}5^\circ ilerler:
- Mavi kadran (Yelkovan): Saat 13.00’te 12’nin üzerindedir (0^\circ). Dakikada 6^\circ ilerler:
Adım 2 — Açıortay Koşulunun Uygulanması
t dakika sonra kuzey kadranının (90^\circ), akrep ve yelkovanın açıortayı olması için 90^\circ bu iki açının tam ortasında bulunmalıdır (\theta_A < 90^\circ < \theta_Y):
CEVAP: D) \frac{300}{13}
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Hareketlinin yön değiştirmemesi, pusula ibresinin saat kadranında hep aynı sayıyı (90^\circ’de 3’ü) göstermeye devam ettiği anlamına gelir. t süresi sonrasında akrep 90^\circ’nin gerisinde, yelkovan ise ilerisinde kaldığı için açıortay denklemi doğrudan aritmetik ortalama ile kurulur.
