1-2. sorulan aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Kütüphane, kahvehane, lokanta gibi geniş mekanlara giren insanların duvar kenarlarındaki masaları tercih ettikleri gözlenir. Hemen hemen hiç kimse duvar kenarında boş yer varken ortada bir yer tercih etmez. Hatta ortalarda bir masaya oturmak zorunda kalan bazı kişilerin mekanı daha çabuk terk ettiği görülür. Bunun sebebi, insanın mağara devrinde yaşayan atalarından aldığı sosyolojik, genetik bir bilgidir. Sırtını güvende tut, arkanı daima kolla, görmediğin yer tehlikelidir. Kendini güven altına alma ihtiyacı, insanın kör noktası olan sırtını tehlikeye dönmemesi şeklinde kendini gösterir. Daha da ilginci, araştırmalar; tamamen güvenli bir yerde olduklarını bilseler de lokanta, kahvehane gibi yerlerde arkalarını hareket halindeki bir topluluğa dönerek oturanların kan basınçlarının yükseldiğini, kalp atış sayılarının arttığını ve solunumlarının sıklaştığını göstermiştir.
Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Dünden Bugüne İnsanın Korkulan
B) İnsan ve Güvende Olma Duygusu
C) Kapalı Alanlarda Bulunma Kaygısının Nedenleri
D) Sosyal Hayatta Karşılıklı Güven
E) İnsanın Güvenli Bulduğu Mekânlar ve Özellikleri
Adım 1 — Parçanın Ana Düşüncesi ve Konusunun Belirlenmesi
Metinde, insanların kütüphane, lokanta gibi mekânlarda neden duvar kenarını tercih ettikleri açıklanmaktadır. Bu durumun kökeninde insanın mağara devrinden beri taşıdığı kendini güvende tutma ihtiyacı ve içgüdüsü olduğu, arkasını boşluğa dönen bireylerin fizyolojik olarak stres tepkisi (kalp atışının artması, tansiyon yükselmesi vb.) verdiği belirtilmektedir. Dolayısıyla parçanın bütününe hâkim olan temel kavram insanın güvende olma dürtüsüdür.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
A) Dünden Bugüne İnsanın Korkuları: Parça genel olarak insanlığın tüm korkularını ele almamaktadır; odak noktası yalnızca güvenlik arayışıdır. Bu nedenle başlık olamayacak kadar geneldir.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
B) İnsan ve Güvende Olma Duygusu: Parçadaki mekân tercihlerinin, genetik aktarımın ve fizyolojik tepkilerin temelinde yatan ana unsuru (güvende hissetme ihtiyacını) eksiksiz şekilde özetleyen en uygun başlıktır.
Adım 4 — C, D ve E Seçeneklerinin Analizi
C) Kapalı Alanlarda Bulunma Kaygısının Nedenleri: Metin kapalı alan korkusundan (klostrofobi) değil, mekân içindeki oturma düzeni ve arkasını kollama ihtiyacından bahsetmektedir.
D) Sosyal Hayatta Karşılıklı Güven: Metinde insanlar arasındaki karşılıklı iletişim veya sosyal güvenden söz edilmemektedir.
E) İnsanın Güvenli Bulduğu Mekânlar ve Özellikleri: Metin belirli mekân tiplerini tanıtmak yerine, insanın içsel güvenlik mekanizmasını ve davranışlarını açıklamaktadır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Dünden Bugüne İnsanın Korkuları — Konuyu aşırı geniş tuttuğu için parça ile tam örtüşmez.
B. İnsan ve Güvende Olma Duygusu — Parçanın temasını ve iletmek istediği ana fikri doğrudan yansıtır.
C. Kapalı Alanlarda Bulunma Kaygısının Nedenleri — Parçadaki durum bir kapalı alan fobisi değildir.
D. Sosyal Hayatta Karşılıklı Güven — İletişimsel güvenden değil, biyolojik/içgüdüsel güvenden bahsedilmektedir.
E. İnsanın Güvenli Bulduğu Mekânlar ve Özellikleri — Odak mekânın nitelikleri değil, insanın güvende olma ihtiyacıdır.
Adım 6 — Son Doğrulama
Bir metne başlık seçilirken metnin bütününde işlenen konuyu ve ana fikri en iyi yansıtan, ne çok dar ne de çok geniş olan ifade tercih edilir. Parçanın temel iletisi “insanın kendini güvende hissetme ihtiyacı” olduğundan B seçeneği en doğru başlık olacaktır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP:B) İnsan ve Güvende Olma Duygusu
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu parçaya bağlı 2. soruyu da çözmemi ve benzer paragrafta ana fikir/başlık taktiklerini paylaşmamı ister misin?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
A. Dünden Bugüne İnsanın Korkuları — Konuyu aşırı geniş tuttuğu için parça ile tam örtüşmez.
B. İnsan ve Güvende Olma Duygusu — Parçanın temasını ve iletmek istediği ana fikri doğrudan yansıtır.