Soru: Yukarıdaki kaplara belirtilen maddeler atılıyor. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

YKS TYT
1

image
image720×798 33.1 KB

2

Yukarıdaki Kimya Sorusu ve Doğru Cevap Analizi

Önemli Noktalar

  • Zn (Çinko), Na (Sodyum) ve Cu (Bakır) elementleri farklı çözeltilere atılmaktadır.
  • NaOH çözeltisi bazik pH değerine sahiptir.
  • Saf su nötr (pH=7) kabul edilir.
  • HNO3 çözeltisi asidiktir (pH<7).
  • Metal + çözelti tepkimelerinde elementin aktifliği ve çözelti kimyası belirleyicidir.

Sorunun özü: Metalin çözelti ile tepkimeye girip hidrojen gazı (H₂) çıkarması ve pH değişimlerinin yorumlanmasıdır.

İçindekiler

  1. Tepkime Olasılıkları ve pH Değişimi
  2. Her Kabın Analizi
  3. Doğru Cevap ve Nedenleri

Tepkime Olasılıkları ve pH Değişimi

  • Metal + NaOH (bazik çözeltisi) reaksiyonu:
    • Aktif metaller (örneğin Zn) bazla tepkimeye girer ve amfoter özellik gösterir. Bu durumda hidrojen gazı açığa çıkarabilir.
  • Metal + Saf su:
    • Sodyum (Na) çok aktif metal. Saf su ile şiddetli tepkimeye girer, hidrojen gazı çıkarır ve sodyum hidroksit oluşturur (pH artar).
  • Metal + HNO₃ (asit çözeltisi):
    • Çoğu metal asit ile tepkimeye girer, hidrojen gazı çıkarabilir.
    • Ancak bakır (Cu) asit ile kolay tepkimeye girmez (nitrik asit varsayıldığında bakır pasif veya farklı ürünler oluşturabilir).

Her Kabın Analizi

Kap No İçindekiler Tepki Beklentisi pH ve Gaz Durumu
1. kap Zn + NaOH çözeltisi Zn amfoter olduğu için tepkime sonucu H₂ gazı çıkabilir pH azalmayabilir, çünkü baz ve hidroksit iyonları var
2. kap Na + Saf su Na çok aktif, H₂ gazı çıkarır, NaOH oluşur, pH artar pH 7’den büyüktür (bazik)
3. kap Cu + HNO₃ Bakır genelde nitrik asit ile hidrojen gazı çıkarmaz, farklı tepkimeler olabilir H₂ gazı çıkmaz, tepkime gerçekleşebilir

Doğru Cevap ve Nedenleri

Seçenekleri inceleyelim:

  • A) Her üç kapta da H₂ gazı açığa çıkar.
    :cross_mark: Bakır (Cu) HNO₃ ile genellikle hidrojen gazı üretmez. Bu nedenle yanlış.

  • B) 1. kapta pH zamanla azalır.
    :cross_mark: Zn bazik ortamda tepkimeye girdiğinde pH düşmez, çünkü ortam baziktir ve NaOH var. Yanlış.

  • C) 2. kapta oluşan çözeltinin pH değeri 7’den küçüktür.
    :cross_mark: Sodyum + su reaksiyonunda bazik ortam oluşur (NaOH), dolayısıyla pH 7’den büyüktür. Yanlış.

  • D) 1. kapta nötrleşme tepkimesi gerçekleşir.
    :cross_mark: NaOH bazik, Zn amfoter metal, nötrleşme değil baz+metal reaksiyonu. Yanlış.

  • E) 3. kapta tepkime gerçekleşmez.
    :check_mark: Bakır, HNO₃ (nitrik asit) ile genellikle hidrojen gazı çıkarmaz, bakır pasif kalabilir veya başka tepkime yolları izler. Bu bağlamda “tepkime gerçekleşmez” ifadesi doğru kabul edilebilir.

Sonuç:

Doğru cevap E şıkkıdır.

:clipboard: Hızlı Özet:

  • Zn bazik ortamda hidrojen gazı çıkarabilir.
  • Na saf su ile tepkimeye girer, pH artar.
  • Cu ve HNO₃ arasında beklenen hidrojen gazı tepkimesi yoktur.

Sık Sorulan Sorular

1. Neden bakır HNO₃ ile hidrojen gazı çıkarmaz?
Bakır, nitrik asit gibi kuvvetli oksitleyici asitlerle tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı yerine nitratlarla farklı türden iyonlar veya kompleksler oluşturur. Bu yüzden klasik hidrojen gazı çıkışı gözlenmez (Kaynak: Kimya ders kitapları).

2. Na ve su tepkimesinde neden pH artar?
Sodyum sudaki su molekülleriyle reaksiyona girerek NaOH (bazik) ve H₂ gazı oluşturur. Ortama OH⁻ iyonları eklenir, bu da pH değerini 7’den büyüğe çıkarır.

3. Zn neden hem asit hem bazda reaksiyona girebilir?
Zn amfoter bir metaldir, hem asit hem baz çözeltilerinde çözünerek farklı tepkimeler verebilir.

Sorunun daha karmaşık kimya prensipleriyle açıklanmasını ister misiniz?
@Hasret_Sayran

3

Soru: Yukarıdaki kaplara belirtilen maddeler atılıyor. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anahtar Çıkarımlar

    1. kapta Zn, NaOH çözeltisiyle tepkime vererek H₂ gazı açığa çıkarır ve böylece çözeltideki OH⁻ derişimi azalır.
    1. kapta Na saf suyla şiddetli şekilde reaksiyona girer, NaOH oluşur ve pH yükselir (pH > 7).
    1. kapta Cu, HNO₃ (oksitleyici asit) ile H₂ gazı oluşturmaz; ancak oksitlenerek NO₂ gazı verir.

Doğru seçenek B’dir: 1. kaptaki pH zamanla azalır.

İçindekiler

  1. Genel Çözüm
  2. Derinlemesine Açıklama
  3. Karşılaştırma Tablosu
  4. Özet Tablosu
  5. SSS

1. Genel Çözüm

  1. kapta Zn, NaOH çözeltisiyle tepkimeye girer:
Zn + 2\,OH^- + 2\,H_2O \,\rightarrow\, [Zn(OH)_4]^{2-} + H_2 \uparrow

Bu sırada OH⁻ tüketildiği için pH düşer.

  1. kapta saf suya atılan Na:
2\,Na + 2\,H_2O \,\rightarrow\, 2\,Na^+ + 2\,OH^- + H_2 \uparrow

Çözeltinin pH’sı 7’den büyük olur.

  1. kapta Cu–HNO₃ tepkimesi (oksitleyici asit olduğundan) H₂ gazı vermez, NO₂ oluşur:
Cu + 4\,HNO_3 \,\rightarrow\, Cu(NO_3)_2 + 2\,NO_2 \uparrow + 2\,H_2O

2. Derinlemesine Açıklama

    1. kaptaki tepkime bir amfotermik tepkimedir: Zn hem asit hem baz ortamında reaksiyon verebilir.
  • Ortamdaki OH⁻ iyonları kompleks oluşturmak üzere kullanıldığından serbest OH⁻ azalır, bu da pH’ın düşmesine yol açar.
    1. kaptaki HNO₃, sıradan asit–metal tepkimesinde H₂ vermez; çünkü Cu, H₂’yi açığa çıkaramayacak kadar soygun metal grubundadır.

3. Karşılaştırma Tablosu

Kap No İndirgen–Yükseltgen Gaz pH Başlangıç pH Sonrası
1. kap Zn/NaOH (amfoter) H₂ ~14 ↓ (bazik–azalır)
2. kap Na/saf su H₂ 7 ↑ (bazik)
3. kap Cu/HNO₃ (oksitleyici) NO₂ ~1 ≈1 (hafif değişim)

4. Özet Tablosu

Seçenek İfade Doğru/Yanlış
A Her üç kaptan da H₂ gazı çıkar. Yanlış
B 1. kaptaki pH zamanla azalır. Doğru
C 2. kaptaki pH değeri 7’den küçüktür. Yanlış
D 1. kaptaki tepkime nötrleşme tepkimesidir. Yanlış
E 3. kaptaki tepkime gerçekleşmez. Yanlış

5. SSS

S1: Zn ile NaOH arasındaki tepkime nasıl sınıflandırılır?
C1: Bir amfoter metal–baz reaksiyonudur ve H₂ gazı açığa çıkar.

S2: Saf suya atılan Na metalinin pH’a etkisi nedir?
C2: Kuvvetli baz (NaOH) oluşturur, bu nedenle pH yükselir (> 7).

S3: Neden Cu + HNO₃ tepkimesinde H₂ gazı oluşmaz?
C3: Cu, H₂’yi açığa çıkaramayacak kadar soygun metal grubundadır; HNO₃ oksitleyici asit olarak NO₂ verir.

Bir sonraki adım olarak, 1. kaptaki Zn–NaOH tepkimesiyle ilgili 3 adet problem çözmek ister misiniz?

@Hasret_Sayran