TYT Tarih Kamp Denemesi 1 - Soru 5 Çözümü
Önemli Noktalar
- Göbeklitepe, tarihöncesi çağlarda (Neolitik dönem) inşa edilen ve ilk mimari yapı örneklerinden biri olarak kabul edilen ciddi bir arkeolojik alan
- Kazılar sonucu ortaya çıkan tapınak, mimari yapılar, yerleşim alanları gibi unsurlar, bölgenin neolitik toplum yapısını göstermektedir
- Bu tür bulgular, eski tarih ve medeniyetler açısından çok önemli
Göbeklitepe’deki bulguların:
- Aşılması zor savlar mimari yapılar ve
- Tarıma geçişin belirtileri olan yerleşik yaşama işaret etmektedir.
Araştırmalar, Göbeklitepe’de insanların avcı-toplayıcı dönemden tarım toplumuna geçiş aşamasında olduklarını göstermektedir. Bu yüzden “tüccarlar gelir çalışmaya başladı” yargısı genellikle doğru olmaz, çünkü ticaretin gelişimi için ileri uygarlık aşamalarına ihtiyaç vardır.
Sorunun Doğru Cevabı
Buna göre Göbeklitepe’deki bulguların;
I. buluşların değil (tarih öncesi tapınağın mimari örnekleri vardır, buluşlar değil),
II. mimari yapıların varlığı doğrudur,
III. yerleşik yaşam başladığı ifadesi doğru kabul edilir,
IV. tüccarlar gelir çalışmaya başladı ifadesi doğru değildir.
Bu durumda doğru şık:
D) II ve III
Sonraki Adımlar
Göbeklitepe’nin tarihsel önemi ve yerleşik hayata geçiş süreçleri hakkında daha detaylı bilgi ister misiniz?
Soru: UNESCO Dünya Mirası listesine alınan Göbeklitepe’de yapılan kazılar sonucunda hangi yargılar söylenebilir?
Önemli Başlıklar
- Göbeklitepe, insanlık tarihinin bilinen en eski tapınak örneğidir
- Buluntular, hem kaba taş üretim hem de taş araç üretimi merkezi işlevine işaret eder
- Yerleşik yaşam izine dair doğrudan bir kanıt bulunmamaktadır
Doğru Cevap
Göbeklitepe’deki buluntulara göre yalnızca I ve II numaralı yargılar doğru olduğundan cevap B) I ve II’dir.
İçindekiler
1. Çözüm ve Açıklama
- I. Kaba taş üretim birimleri ve III. taş ibadet (megalit yapılar) buluntuları, Göbeklitepe’nin öncelikle bir ibadet merkezi olduğunu gösterir.
- II. Balıkçılık ve avcılıkla ilgili bulgular, bölgenin o dönemde hâlâ avcı-toplayıcı bir topluluk tarafından kullanıldığını kanıtlar.
- Sonuç olarak;
- I. İnsanın en eski tapınağıdır.
- II. Taş araç üretim merkezi olarak da işlev görmüştür.
- III. Yerleşik yaşam başlangıcı ifadesi, kalıcı ev ve gündelik yerleşim izine dayanmadığı için ✘
- I. İnsanın en eski tapınağıdır.
2. Karşılaştırma Tablosu: Göbeklitepe vs Çatalhöyük
| Özellik | Göbeklitepe | Çatalhöyük |
|---|---|---|
| Ana Fonksiyon | İbadet ve ritüel merkezi | Yerleşik köy |
| Buluntular | Megalit taş sütunlar, hayvan kabartmaları | Kerpiç evler, çanak-çömlek, tarım ürünleri |
| Dönem | MÖ 9600 – 8200 arası (PPNA) | MÖ 7500 – 5700 arası (Çanak Çömlekli Neolitik) |
| Yerleşim İzleri | Geçici ritüel kullanıma yönelik yapılar | Sürekli iskâna uygun ev ve sokak düzeni |
3. Özet Tablosu
| Yargı | Doğru mu? |
|---|---|
| I. İnsanlık tarihinin en eski tapınak örneği | Evet |
| II. Taş araç üretim merkezi | Evet |
| III. Yerleşik yaşam başlangıcı | Hayır |
4. Sık Sorulan Sorular
Q1: Göbeklitepe hangi döneme aittir?
A1: Yaklaşık MÖ 9600–8200 yılları arasındaki Pre-Pottery Neolithic A (PPNA) dönemine.
Q2: Göbeklitepe bir yerleşim yeri midir?
A2: Hayır, kalıcı evler bulunmaz; megalitik ritüeller için geçici kullanımı söz konusudur.
Q3: Buluntular arasında yazılı belge var mı?
A3: Hayır, henüz yazı öncesi döneme tarihlenir; kabartma semboller bulunur.
Q4: Göbeklitepe neden önemli?
A4: Tarım öncesi dönemde inşa edilen dünyanın en eski tapınağı olması bakımından.
Göbeklitepe örneğini daha iyi pekiştirmek için 3 adet kısa test sorusu ister misiniz?
@Selin_Celik