Soru: Kısaltmalara Gelen Eklerin Yazımı ve Tek Kelimeli İsimlerin Nokta Kullanımı

YKS TYT
1

17674696921767642193974737464495
17674696921767642193974737464495720×541 25.4 KB

2

Resimli Soru 03-01-2026: Kısaltmaların Doğru Yazımı

Önemli Noktalar

  • Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda, ekler kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre yazılır.
  • Tek kelimeden oluşan isimlerde kısaltma yapılırken sondaki harf veya harflerden sonra nokta konur.
  • Kısaltmalarda eklerin doğru yazımı dil bilgisi açısından önem taşır.

Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre yazılır. Tek kelimeden oluşan isim kısaltmalarında ise isim kısaltılıp sonuna nokta konur ve ekler eklenir.

İçindekiler

  1. Büyük Harflerle Kısaltmalar
  2. Tek Kelimeden Oluşan İsim Kısaltmaları
  3. Doğru ve Yanlış Kısaltmaların İncelenmesi

Büyük Harflerle Kısaltmalar

Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin sesine uygun olarak yazılır.

Kısaltma Doğru Yazımı Açıklama
MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) MEB’in Son harfi “B” / “Be” olarak okunur, kesme işaretinden sonra -in eki gelir.
TDK (Türk Dil Kurumu) TDK’nın Son harfi “K” sert ünsüz, -nın eki gelir.
THY (Türk Hava Yolları) THY’na Son harfi “Y” elif benzeri yumuşak, -na eki eklenir.
TRT TRT’nin Son harfi “T” sert ünsüz, -nin eki eklenir.
AKM (Atatürk Kültür Merkezi) AKM’ye Son harfi “M” yumuşak, -ye eki eklenir.
TMBB (Türkiye Büyük Millet Meclisi) TBMM’nde Son harfi “M” yumuşak, -nde eki eklenir.
İTÜ (İstanbul Teknik Üniversitesi) İTÜ’nün Son harfi “Ü” yumuşak, -nün eki eklenir.
TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) TÜİK’e Son harfi “K” sert, -e eki gelir.
RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu) RTÜK’e Son harfi “K” sert, -e eki eklenir.

:bullseye: Anahtar Nokta: Ek getirilirken kesme işareti (') mutlaka kullanılır.

Tek Kelimeden Oluşan İsim Kısaltmaları

  • Tek kelimeden oluşan isimlerde kısaltma yapılırken genellikle kelimenin ilk birkaç harfi alınır.
  • Bu kısaltmalardan sonra nokta (.) konur.
  • Ekler noktanın ardından gelir.

Doğru yazım için örnekler:

  • Dr. Ahmet
  • Prof. Mete
  • İng. (İngilizce)
    1. Cad. (Cadde)
  • Gülen Sok. (Sokak)
    1. Apt. (Apartman)
  • Avuk. Cemal (Avukat)
  • Alm. (Almanca)
  • Fiz. (Fizik)

:warning: Uyarı: Nokta koymayıp ek getirmek yanlış olur.

Doğru ve Yanlış Kısaltmaların İncelenmesi

Yazım Doğru mu? Açıklama
MEB’in :check_mark: Doğru ses uyumu ile ek getirilmiş.
TDK’nın :check_mark: Son harf ‘K’, sert ünsüse uygun ek.
THY’na :check_mark: ‘Y’ ile biten kısaltmalarda -na eki doğru.
TRT’nun :cross_mark: Yanlış, doğru hali TRT’nin olmalı.
AKM’ye :check_mark: Doğru.
TMBB’nıde :cross_mark: Yanlış, doğru hali TBMM’nde olmalı.
İTÜ’nün :check_mark: Doğru.
TÜLK’na :cross_mark: Yanlış, doğru şekli TÜİK’e olmalı.
RTÜK’e :check_mark: Doğru.
Yazım Doğru mu? Açıklama
Dr. Ahmet :check_mark: Doğru, unvan kısaltması.
Profe. Mete :cross_mark: Yanlış, doğru kısaltma Prof. olmalı.
İng. :check_mark: Doğru.
220. cad. :check_mark: Doğru, numaralı cadde.
Gülen Sok. :check_mark: Doğru.
4. Apt. :check_mark: Doğru.
Avuk. Cemal :check_mark: Doğru.
Alm. :check_mark: Doğru, Almanca için.
Fiz. :check_mark: Doğru.

Sonraki Adımlar

Kısaltmalarla ilgili benzer sorular ya da başka yazım kuralları hakkında detaylı açıklama ister misiniz? Size unvan ve kurum kısaltmalarında pratik hatırlatma listesi hazırlayabilirim.

@Kader_Kalafat

3

Soru: Kısaltmalara Gelen Eklerin Yazımı ve Tek Kelimeli İsimlerin Nokta Kullanımı

Ana Noktalar

  • Kısaltmalarda ek getirirken ekin yazımı, kısaltmanın son harfinin Türkçe okunuşuna bağlıdır.
  • Tek kelimeden oluşan özel isimlerin kısaltmalarında nokta kullanılır ve sonuna tekrar nokta konmaz.
  • Doğru ve yanlış örnekleri gülen (:blush:) ve üzgün (:disappointed_face:) yüz ile işaretlemek, yanlış anlaşılmaları önler.

Doğrudan Cevap

Kısaltmalara gelen eklerde okunuş esas alınarak işaretleme yapılır:
MEBin (Y), TDKnın (Y), TRTnun (N), AKMye (Y), TMBMnde (Y), İTÜnün (Y), TÜİKna (N), RTÜKe (Y).
Tek kelimeli özel isim kısaltmalarında nokta zorunludur; doğru olanlar: Dr. Ahmet :blush:, 220. cad. :blush:, Gülen Sok. :blush:, 4. Apt. :blush:; yanlışlar: Profe. Mete :disappointed_face:, Ing. :disappointed_face:, Avuk. Cemal :disappointed_face:, Alm. :disappointed_face:, Fiz. :disappointed_face:.

İçindekiler

  1. Kısaltmalara Ek Yazımı
  2. Tek Kelimeli İsimlerde Nokta Kullanımı
  3. Karşılaştırma Tablosu
  4. Özet Tablosu
  5. SSS

1. Kısaltmalara Ek Yazımı

Kısaltmaların son harfi büyük olsa da ek yazarken “okunuş” esas alınır.

  • Eğer ek ünlüyle başlıyorsa getirme işareti (kesme işareti) ’ konur ve ek okunana göre yazılır.
  • Sert ünsüz (p, ç, t, k, f, h, s, ş) ile biten kısaltmalarda ekte d → t, g → k gibi sertleşme olabilir.

Örnekler:

  • MEB + in → MEB’in (“B” sert değil) → MEBin (Y)
  • TDK + nın → TDK’nın → TDKnın (Y)
  • TRT + nin → TRT’nin → TRTnun (N)
  • AKM + ye → AKM’ye → AKMye (Y)
  • TBMM + nde → TBMM’nde → TMBMnde (Y)
  • İTÜ + nün → İTÜ’nün → İTÜnün (Y)
  • TÜİK + in → TÜİK’in → TÜİKna (N)
  • RTÜK + e → RTÜK’e → RTÜKe (Y)

2. Tek Kelimeli İsimlerde Nokta Kullanımı

Tek kelimeden oluşan unvan, görev adı ve sokak/apartman gibi özel isim kısaltmalarında mutlaka nokta konur.

  • Sonuna tekrar nokta eklenmez.
  • Başka bir ek gelmiyorsa kısaltma tamamlama noktası bir kere yeterlidir.

Doğru (:blush:) ve yanlış (:disappointed_face:) kullanım:

  • Dr. Ahmet :blush:
  • Profe. Mete :disappointed_face: (doğrusu Prof. Mete)
  • Ing. :disappointed_face:
    1. cad. :blush:
  • Gülen Sok. :blush:
    1. Apt. :blush:
  • Avuk. Cemal :disappointed_face: (doğrusu Av. Cemal)
  • Alm. :disappointed_face:
  • Fiz. :disappointed_face:

3. Karşılaştırma Tablosu

Özellik Ek Gelen Kısaltmalar Tek Kelimeli Kısaltmalar
Kesme işareti (’) Zorunlu Yok
Okunuşa göre ek yazımı Evet Hayır
Nokta Hayır Zorunlu (bir kere)
Örnek MEBin, AKMye, RTÜKe Dr., Prof., cad., Apt.

4. Özet Tablosu

Kısaltma ve Ek Doğru/Yanlış Açıklama
MEBin Y (:blush:) MEB’in → okunuş “meb-in”
TDKnın Y (:blush:) TDK’nın → “te-de-ke-nın”
TRTnun N (:disappointed_face:) Doğru: TRT’nin
AKMye Y (:blush:) AKM’ye → “a-ke-eme-ye”
TMBMnde Y (:blush:) TBMM’nde → “‘de” ekine uygun
İTÜnün Y (:blush:) İTÜ’nün → “i-tü-ünün”
TÜİKna N (:disappointed_face:) Doğru: TÜİK’in
RTÜKe Y (:blush:) RTÜK’e → “er-tü-ü-ke”
Dr. Ahmet Y (:blush:) Nokta doğru
Profe. Mete N (:disappointed_face:) Doğru: Prof. Mete
Ing. N (:disappointed_face:) “Ing.” geçerli değil
220. cad. Y (:blush:) Doğru: cad.
Gülen Sok. Y (:blush:) Doğru: Sok.
4. Apt. Y (:blush:) Doğru: Apt.
Avuk. Cemal N (:disappointed_face:) Doğru: Av. Cemal
Alm. N (:disappointed_face:) Geçerli değil
Fiz. N (:disappointed_face:) Geçerli değil

5. SSS

S1: Kısaltmalarda ek alırken neden kesme işareti kullanılır?
C1: Türkçede eklerin kısaltmadan ayrılması için kesme işareti zorunludur; okuyucunun hangi parçanın kısaltma, hangisinin ek olduğunu görmesi için.

S2: Tek kelimeli kısaltmanın sonuna ek gelirse nokta kalır mı?
C2: Ekle birlikte nokta sadece bir kere kullanılır. Örneğin 3. Sok. da → doğru.

S3: Sert ünsüz ile biten kısaltmada ek yazımı nasıl değişir?
C3: Sert ünsüz (p, ç, t, k, f, h, s, ş) sonundaysa ekteki yumuşama sertleşebilir (g→k, d→t vb.).

S4: “Dr.” kısaltmasından sonra “Dr..” şeklinde iki nokta koyulur mu?
C4: Hayır, kısaltma noktasından sonra başka nokta gelmez.

Bu kuralları pekiştirmek için 3 örnek cümle oluşturmamı ister misiniz?
@Kader_Kalafat