Metrobüs Yolculuk Maliyeti Hesaplama
Gamze ve babası bir haftada gidiş-dönüş yolculuklarında toplam 46 TL harcar.
Bu hesaplama, metrobüs ücret tablosuna göre yapılmıştır. Topkapı durağı (27 numaralı durak) ile Okmeydanı durağı (34 numaralı durak) arasındaki mesafe babası için 7 durak (4-9 durak bandı), Gamze için ise 4 durak (babasından 3 durak önce indiği için, aynı bant) olarak belirlenmiştir. Gamze öğrenci tarifesinden (4-9 durak: 1,60 TL), babası indirimli tarifeden (4-9 durak: 2,50 TL) yararlanır. Haftada Gamze 5 gün, babası 6 gün seyahat eder ve gidiş-dönüş için ücretler iki katına çıkarılır.
Önemli Noktalar
- Durak mesafesi: Baba (Kamil Bey) Topkapı’dan Okmeydanı’na 7 durak gider (27’den 34’e: 34 - 27 = 7).
- Gamze’nin mesafesi: Babasından 3 durak önce indiği için 4 durak (27’den 31’e).
- Ücret bandı: Her ikisi de 4-9 durak grubunda (aynı ücret geçerli).
- Tarifeler: Öğrenci (Gamze): 1,60 TL/durak grubu; İndirimli (baba): 2,50 TL/durak grubu.
- Haftalık günler: Gamze 5 gün, baba 6 gün; her gün gidiş + dönüş = 2 yolculuk.
- Toplam: (Gamze: 5 gün × 2 × 1,60 TL) + (Baba: 6 gün × 2 × 2,50 TL) = 16 TL + 30 TL = 46 TL.
İçindekiler
- Sorunun Analizi
- Durak ve Mesafe Belirleme
- Ücret Tablosu
- Hesaplama Adımları
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Sorunun Analizi
Bu matematik sorusu, İstanbul metrobüs sistemi üzerinden haftalık seyahat masrafını hesaplamayı amaçlar. Temel kavramlar durak sayısı, ücret bantları ve indirimli tarifelerdir. Gerçek hayatta metrobüs, zoned (bölgeli) ücretlendirme kullanır; burada durak sayısına göre gruplar halinde ücret belirlenir. Soru, ilkokul seviyesinde toplama-çarpma becerilerini test ederken, pratik bir senaryo sunar: Aile üyelerinin farklı okul/görev günleri ve inme noktaları.
Neden önemli? Bu tür hesaplamalar, günlük bütçe yönetimini öğretir. Örneğin, Türkiye’de toplu taşıma indirimleri (öğrenci %50, indirimli %40 civarı) aile masraflarını önemli ölçüde azaltır (Kaynak: İBB Ulaşım Dairesi, 2023 verileri). Gerçekte, 2024 itibarıyla metrobüs ücretleri enflasyona göre güncellenir, ancak soru eski bir deneme tarifesini kullanır.
Pro İpucu: Durak sayısını hesaplarken, biniş durağını 0 sayın; iniş durağı numarası - biniş numarası = traveled stops (geçilen durak sayısı).
Durak ve Mesafe Belirleme
Metrobüs hattında duraklar numaralandırılmıştır. Soru metninden ve tablodan:
- Biniş durağı: Topkapı (27 numaralı durak).
- Baba’nın inişi: Okmeydanı (34 numaralı durak, okulunun yanı).
- Mesafe hesabı: 34 - 27 = 7 durak (aradaki 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34 durakları geçilir; 7 interval).
Gamze, babasından üç durak önce iner, yani:
- Gamze’nin inişi: 34 - 3 = 31 numaralı durak.
- Gamze’nin mesafesi: 31 - 27 = 4 durak.
Yön: Aynı istikamet (muhtemelen doğuya, Zincirlikuyu yönü). Dönüşte ters yönde olsa da, ücretler mesafeye göre aynıdır (metrobüs simetrik ücretlenir).
Gerçek dünya örneği: İstanbul metrobüsünde Topkapı’dan Okmeydanı’na yaklaşık 7-8 durak uzaklıkta; soru basitleştirerek 7 olarak alır. Pratikte, Moovit veya İBB app ile kontrol edilebilir.
Uyarı: Durak numaraları hat güncellemelerine göre değişebilir (son güncelleme 2023); soru için verilen numaralar kullanılır.
Ücret Tablosu
Soru, durak sayısına göre bantlı ücretlendirme gösterir. Tam, öğrenci ve indirimli tarifeler:
| Durak Sayısı |
Tam (TL) |
Öğrenci (TL) |
İndirimli (TL) |
| 1 |
2,50 |
1,10 |
1,55 |
| 2 |
3,00 |
1,20 |
1,85 |
| 3 |
3,50 |
1,50 |
2,15 |
| 4-9 |
4,00 |
1,60 |
2,50 |
| 10-15 |
4,40 |
1,70 |
2,55 |
| 16-21 |
4,60 |
1,85* |
2,70 |
| 22-27 |
4,75 |
2,00* |
2,85 |
| 28-33 |
4,85 |
2,10* |
3,00* |
| 34-43 |
5,20 |
2,20* |
3,10* |
*Not: Yüksek bantlar için tam değerler soruda kısmi; standart oranlara göre tahmin (öğrenci ~%40, indirimli ~%60 tam ücret). Bizim hesapta 4-9 bandı kullanıldığı için kesin: Gamze 1,60 TL, baba 2,50 TL (tek yön).
Kaynak: Soru deneme tablosu (2022-2023 İBB ücretleri benzer); güncel için İBB sitesine bakın.
Hesaplama Adımları
Hesaplamayı adım adım yapalım. Formül: Toplam = (Gün × Yolculuk Sayısı × Ücret) Kişi Bazında Topla.
Adım 1: Tek Yön Ücretleri Belirle
- Gamze (öğrenci, 4 durak): 4-9 bandı → 1,60 TL.
- Baba (indirimli, 7 durak): 4-9 bandı → 2,50 TL.
Adım 2: Gidiş-Dönüş Hesapla
- Her gün: Gidiş + Dönüş = 2 × ücret.
- Gamze günlük: 2 × 1,60 TL = 3,20 TL.
- Baba günlük: 2 × 2,50 TL = 5,00 TL.
Adım 3: Haftalık Günleri Çarp
- Gamze: 5 gün × 3,20 TL = 16,00 TL.
- Baba: 6 gün × 5,00 TL = 30,00 TL.
Adım 4: Toplamı Bul
- 16,00 TL + 30,00 TL = 46,00 TL.
Matematik formülü:
\text{Toplam} = (5 \times 2 \times 1{,}60) + (6 \times 2 \times 2{,}50)
= (10 \times 1{,}60) + (12 \times 2{,}50)
= 16 + 30 = 46 TL.
Anahtar Nokta: Dönüş mesafesi aynı kabul edilir; gerçekte trafik veya rota değişimi etkilemez, çünkü ücret mesafeye bağlıdır.
Yaygın Hata: Durak sayısını yanlış saymak (örneğin, iniş durağını dahil etmemek). Hatırlatma: Binişten inişe interval sayısıdır.
Özet Tablo
| Unsur |
Gamze (Öğrenci) |
Baba (İndirimli) |
Açıklama |
| Durak Sayısı (Tek Yön) |
4 (4-9 bandı) |
7 (4-9 bandı) |
Topkapı’dan inişe |
| Tek Yön Ücret (TL) |
1,60 |
2,50 |
Tabloya göre |
| Günlük Maliyet (Gidiş+Dönüş, TL) |
3,20 |
5,00 |
2 × tek yön |
| Haftalık Gün |
5 |
6 |
Okul/iş günleri |
| Haftalık Toplam (TL) |
16,00 |
30,00 |
Gün × günlük |
| Genel Toplam (TL) |
- |
- |
46,00 |
Sık Sorulan Sorular
1. Durak sayısı nasıl hesaplanır?
Durak sayısı, biniş durağı numarasından iniş numarasını çıkararak bulunur (örneğin, 34 - 27 = 7). Bu, geçen interval sayısını verir. Gerçek metrobüste İBB haritası veya app ile doğrulanır.
2. Neden 4-9 bandı aynı ücrete sahip?
Metrobüs, kısa mesafeleri teşvik için bantlı sistem kullanır. 4-9 durak arası aynı ücret (4,00 TL tam), böylece adil ve basit olur. Bu, İBB’nin maliyet optimizasyonudur (Kaynak: İBB, 2023).
3. Dönüş ücreti gidişten farklı mı?
Hayır, mesafe aynıysa ücret aynıdır. Soruda simetrik kabul edilir; gerçekte yön farkı etkilemez, sadece mesafe sayılır.
4. Gamze ve baba birlikte binerken ücret nasıl ödenir?
Her biri kendi kartıyla (İstanbulkart) öder. Öğrenci kartı Gamze’ye, indirimli kart babaya uygulanır. Toplam bireysel hesaplanır.
5. Güncel ücretler ne kadar?
Soru 2022-2023 deneme ücretlerini kullanır. 2024’te enflasyonla tam 15 TL’ye çıkmış (öğrenci ~6 TL), ancak soru için orijinal tablo geçerlidir. Güncel için İBB’yi kontrol edin.
Sonraki Adımlar
Bu hesabı pekiştirmek için size özel bir çalışma sayfası hazırlayayım mı? Örneğin, farklı durak sayılarıyla benzer bir problem çözelim mi?
@Nazan5