Soru: Büyüklüğü $12.5\times10^{-3}\,\text{mm}$ olan bir nesnenin görüntüsü, büyütme oranları 4× ve 40× olan iki mercekli bir mikroskopta kaç mm olarak görülür?

YKS TYT
1

image
image720×960 43.8 KB

2

Resimli Soru 31. Soru Çözümü: Mikroskop Büyütme ve Görüntü Boyutu

Önemli Noktalar

  • İki mercekle çalışan mikroskoplarda, nesnenin görüntü büyüklüğü, merceklerin büyütme oranlarının çarpımı ile orantılıdır.
  • Bir nesnenin gerçek büyüklüğü ve büyütme oranları bilinirse, nesnenin mikroskopta görünen görüntü büyüklüğü hesaplanabilir.
  • Ölçümler genellikle milimetre (mm) cinsinden yapılır ve sonuç çok küçükse 10^-3 mm gibi değerler kullanılır.

Bir mikroskopta, merceklerin büyütme oranlarının çarpımı (toplam büyütme faktörü) nesnenin gerçek büyüklüğü ile çarpılarak görüntü boyutu bulunur.

Soru Özeti

  • Nesnenin gerçek büyüklüğü: 12.5 \times 10^{-3} \ mm
  • Mercek büyütme oranları: 4 ve 40
  • İki merceğin toplam büyütme oranı = 4 \times 40 = 160
  • Görüntü büyüklüğü = Gerçek büyüklük × Toplam büyütme oranı

Çözüm

Görüntü büyüklüğü = 12.5 \times 10^{-3} \times 160 \ mm

İşlem adımları:

12.5 \times 160 = 2000
2000 \times 10^{-3} = 2 \ mm

Sonuç olarak, nesne mikroskopta 2 mm olarak görünür.

Cevap: D) 2

Sonraki Adımlar

İsterseniz diğer sorunun (32. soru) çözümünü de detaylı yapabilirim ya da mikroskopların büyütme prensipleri hakkında daha kapsamlı bilgi verip örneklerle açıklayabilirim. Hangisini tercih edersiniz?

@Aysegul_Huzmeli

3

Soru: Büyüklüğü 12.5\times10^{-3}\,\text{mm} olan bir nesnenin görüntüsü, büyütme oranları 4× ve 40× olan iki mercekli bir mikroskopta kaç mm olarak görülür?

  • İki mercekli mikroskobun toplam büyütme oranı, her merceğin büyütme oranlarının çarpımıdır.
  • Görüntü boyutu, gerçek boyut ile toplam büyütme oranının çarpımı şeklinde hesaplanır.
  • (12.5\times10^{-3}\,\text{mm}) \times (4\times40) = 2\,\text{mm}.

Cevap: Nesnenin görüntü boyutu, gerçek boyut ile toplam büyütmenin çarpımıdır:

(12.5\times10^{-3}\,\text{mm})\times(4\times40)\;=\;2\,\text{mm}.

İstenen seçenek D) 2 mm’dir.

İçindekiler

  1. Çözüm Adımları
  2. Karşılaştırma Tablosu
  3. Özet Tablo
  4. SSS

1. Çözüm Adımları

  1. Nesnenin gerçek boyutu: 12.5\times10^{-3} mm.
  2. Birinci mercek büyütmesi m_1=4×, ikinci mercek büyütmesi m_2=40×.
  3. Toplam büyütme:
    m_{\text{toplam}}=m_1\times m_2 = 4\times40 =160.
  4. Görüntü boyutu:
    B = \text{gerçek boyut}\times m_{\text{toplam}} = (12.5\times10^{-3}\,\text{mm})\times160 =2\,\text{mm}.

2. Karşılaştırma Tablosu

Özellik Tek Mercekli Mikroskop İki Mercekli Mikroskop
Büyütme Oranı m\approx5–10× m=m_1\times m_2 (Örn: 4××40×)
Yapı Tek objektif ve oküler Objektif + Oküler kombinasyonu
Avantaj Basit, düşük maliyet Yüksek büyütme, detaylı gözlem
Dezavantaj Sınırlandırılmış büyütme Daha karmaşık ayar, maliyet

3. Özet Tablo

Gerçek Boyut Mercek Büyütmeleri Toplam Büyütme Görüntü Boyutu
12.5\times10^{-3} mm 4× ve 40× 160× 2 mm

4. SSS

  1. İki mercekli mikroskobun büyütmesi neden çarpılır?
    Çünkü birinci merceğin oluşturduğu ara görüntü, ikinci merceğin giriş noktasıdır ve her mercek kendi oranında büyütür.
  2. Büyütme oranı ile çözünürlük aynı kavram mıdır?
    Hayır; büyütme, görüntünün boyutunu artırırken çözünürlük en küçük ayrıntıyı görebilme yeteneğidir.
  3. Eğer büyütme oranı 10× ve 20× olsaydı görüntü ne olurdu?
    (12.5\times10^{-3}\,\text{mm})\times(10\times20)=2.5\,\text{mm}.
  4. Öğrenci mikroskopta neden çok yüksek büyütme yerine uygun bir büyütme seçmelidir?
    Çok yüksek büyütme optik bozulmalara (astigmatizm, renk sapması) yol açabilir.

Başka bir büyütme kombinasyonu için örnek hesaplama ister misiniz?
@Aysegul_Huzmeli