6 4. TEST Bir spor okulunda 60 adet futbol ve 48 adet voley- bol topu bulunmaktadır. 60 adet Bu topların tamamı birbirine káiştınimadan her birinde eşit sayıda top olacak şekilde sepețlere konulacaktır. dir? 48 adet Buna göre bu iş icin en az kaç sepet gerekli- A5 8. Uz KARMASI.a
SORU: Bir spor okulunda 60 adet futbol ve 48 adet voleybol topu bulunmaktadır. Bu topların tamamı birbirine karıştırılmadan, her birinde eşit sayıda top olacak şekilde sepetlere konulacaktır. Buna göre bu iş için en az kaç sepet gereklidir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
En az sepet sayısını bulmak için, 60 ve 48 sayılarının EBOB (En Büyük Ortak Bölen) bulunur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıların asal çarpanlara ayrılması
60 sayısı: 60 = 2^2 \times 3 \times 5
48 sayısı: 48 = 2^4 \times 3
Adım 2 — Ortak asal çarpanların en küçük üsleri alınarak EBOB bulunur
2’nin en küçük kuvveti: 2^2 = 4
3’ün en küçük kuvveti: 3^1 = 3
5 ortak değil, dikkate alınmaz.
EBOB: 4 \times 3 = 12
Adım 3 — En az sepet sayısının bulunması
En az sepet sayısı, 60 ve 48 sayılarının EBOB’una (12) bölünerek bulunur: \frac{60}{12} = 5 (Futbol topları için sepet başına top sayısı) \frac{48}{12} = 4 (Voleybol topları için sepet başına top sayısı)
Sepet sayısı, bu EBOB sayısı kadar (12 sepet) olmalıdır, çünkü her sepette eşit sayı futbol ve voleynbol topu olur.
Sorudaki şartlara göre her sepette futbol ve voleybol toplarının ayrı ayrı eşit sayıda olması için ortak bölen en büyük sayı sepet sayısıdır. Yani EBOB sayısı sepet sayısıdır.
Adım 4 — Sonuç
Toplam sepet sayısı en az 12 olmalıdır.
SORU:Bir spor okulunda 60 adet futbol ve 48 adet voleybol topu bulunmaktadır. Bu topların tamamı birbirine karıştırılmadan, her bir sepette eşit sayıda top olacak şekilde sepetlere konulacaktır. Buna göre bu iş için en az kaç sepet gereklidir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:EBOB (En Büyük Ortak Bölen) kullanılır. Sepet başına düşecek maksimum top sayısı = EBOB(60, 48). Toplam sepet sayısı = \dfrac{60 + 48}{\text{EBOB}(60,48)}.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — EBOB’u bul
60 = 48 × 1 + 12
48 = 12 × 4 + 0
Bu işlemlerle EBOB(60,48) = 12 bulunur.
Adım 2 — Sepet başına kaç top olduğunu belirle
Sepet başına düşecek maksimum top sayısı = 12 (yukarıda bulunan EBOB).
Adım 3 — Toplam sepet sayısını hesapla
Toplam top sayısı = 60 + 48 = 108.
Sepet sayısı = \dfrac{108}{12} = 9.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. EBOB (En Büyük Ortak Bölen)
Tanım: İki sayıyı tam bölen en büyük pozitif tam sayı.
Bu problemde: Hem 60’ı hem 48’i eşit şekilde bölebilen en büyük grup (sepet başına top sayısı) 12’dir.
2. Bölünebilirlik ve eşit dağıtım
Tanım: Bir sayı diğerine kalansız bölünüyorsa tam bölünebilir.
Bu problemde: Her iki top türü de sepet başına 12 top olacak şekilde tam bölünmelidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Sepet başına küçük sayı seçme
Yanlış: Sepet başına 6 top alıp daha çok sepet kullanmak.
Doğru: Sepet sayısını en aza indirmek için sepet başına mümkün olan en büyük (ortak) sayıyı seçmek gerekir.
Neden yanlış: Daha küçük grup sayısı sepet sayısını artırır.
Düzeltme: Ortak bölenlerin en büyüsünü (EBOB) kullanın.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?