- I. Çiy
II. Kırağı
III. Yağmur
IV. Kar
Yukarıda verilen yoğuşma tiplerinden hangileri, sıcaklığın 0^\circ’nin üstünde olduğu zamanlarda gerçekleşir?
A) I ve III
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV - Aşağıdaki haritada bazı alanlar renklendirilerek gösterilmiştir.
Belirtilen alanların ortak özelliği için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Maksimum nemlerinin yıl boyu yüksek olması
B) Mutlak nemlerinin düşük olması
C) Buharlaşma şiddetinin fazla olması
D) Bağıl nemlerinin yıl boyu yüksek olması
E) Alçalıcı hava hareketlerinin görülmesi - Aşağıdaki tabloda beş merkeze ait mutlak nem miktarları ile bağıl nem oranları verilmiştir.
| Merkez | Mutlak Nem (gr/m^3) | Bağıl Nem (%) |
|1--- | 1— |$ 1— |
| K | 9.3 | 80 |
| L | 10.2 | 20 |
| M | 8.9 | 45 |
| N | 9.2 | 65 |
| P | 9.8 | 55 |
Buna göre, verilen merkezlerden hangisinde sıcaklığın daha düşük olduğu söylenebilir?
A) K
B) L
C) M
D) N
E) P - Belirli bir sıcaklıkta havada bulunan mevcut su buharı miktarının, havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği su buharı miktarına oranı bağıl nem olarak ifade edilir ve nem bir havanın doymuşluk oranıdır.
Buna göre, grafikte maksimum ve mutlak nemi verilen hava kütlelerinden hangisinde açığı fazladır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
İklim Bilgisi: Yoğuşma Türleri, Nem Çeşitleri ve Nem Açığı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Yoğuşma: Su buharının 0^\circ\text{C} üstünde sıvılaşmasıyla yağmur, çiy ve sis; 0^\circ\text{C} altında buz kristallerine dönüşmesiyle kar, dolu ve kırağı oluşur.
- Bağıl Nem ve Nem Açığı Formülü:
\text{Bağıl Nem (\%)} = \frac{\text{Mutlak Nem}}{\text{Maksimum Nem}} \times 100
\text{Nem Açığı} = \text{Maksimum Nem} - \text{Mutlak Nem}
- Maksimum nem doğrudan sıcaklık ile doğru orantılıdır. Sıcaklık azaldıkça maksimum nem küçülür, bağıl nem artar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru: Yoğuşma Tipleri ve Sıcaklık İlişkisi
- I. Çiy: Yeryüzündeki soğuk cisimler üzerinde su damlacıkları şeklinde yoğuşmadır (0^\circ\text{C} üzerinde gerçekleşir).
- II. Kırağı: Yeryüzündeki cisimler üzerinde buz kristalleri şeklinde gerçekleşir (0^\circ\text{C} altında gerçekleşir).
- III. Yağmur: Atmosferdeki su damlacıklarının birleşip yerçekimiyle düşmesidir (0^\circ\text{C} üzerinde gerçekleşir).
- IV. Kar: Atmosferdeki su buharının buz kristalleri şeklinde katılaşmasıdır (0^\circ\text{C} altında gerçekleşir).
- Sıcaklığın 0^\circ\text{C} üstünde olduğu yoğuşma tipleri I ve III’tür.
CEVAP: A) I ve III
2. Soru: Dünya Haritasında Renklendirilen Alanların Özelliği
- Haritada renklendirilen alanlar Amazon Havzası, Kongo Havzası ve Güneydoğu Asya Adalarıdır (Ekvatoral İklim bölgesi).
- Ekvatoral iklimde yıl boyunca sıcaklık ve buharlaşma yüksek, hava yükselici hareket (termik alçak basınç) yapar ve düzenli yağış alır.
- Bu durum havanın neme doygun olmasını sağlayarak bağıl nemin yıl boyu yüksek kalmasını sağlar.
CEVAP: D) Bağıl nemlerinin yıl boyu yüksek olması
3. Soru: Mutlak ve Bağıl Nemden Sıcaklık Karşılaştırması
Tablodaki merkezlerin maksimum nem kapasiteleri (\text{Maksimum Nem} = \frac{\text{Mutlak Nem}}{\text{Bağıl Nem}} \times 100) incelendiğinde:
- K: \frac{9{,}3}{0{,}80} \approx 11{,}6\text{ gr/m}^3 (En küçük taşıma kapasitesi)
- L: \frac{10{,}2}{0{,}20} = 51{,}0\text{ gr/m}^3
- M: \frac{8{,}9}{0{,}45} \approx 19{,}8\text{ gr/m}^3
- N: \frac{9{,}2}{0{,}65} \approx 14{,}1\text{ gr/m}^3
- P: \frac{9{,}8}{0{,}55} \approx 17{,}8\text{ gr/m}^3
Maksimum nem doğrudan sıcaklığa bağlıdır. Havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nemi) en düşük olan merkez K olduğu için sıcaklığı en düşük olan merkez de K’dir.
CEVAP: A) K
4. Soru: Nem Açığı En Fazla Olan Hava Kütlesi
- Nem açığı, havanın taşıyabileceği en fazla nem (maksimum nem / açık sütun) ile içindeki mevcut nem (mutlak nem / koyu sütun) arasındaki farktır.
- Sütunlar incelendiğinde farklar:
- I: 20 - 10 = 10\text{ gr/m}^3
- II: 15 - 15 = 0\text{ gr/m}^3 (Doyma noktasına ulaşmış)
- III: 10 - 5 = 5\text{ gr/m}^3
- IV: 18 - 4 = 14\text{ gr/m}^3 (İki sütun arasındaki fark en büyüktür)
- V: 10 - 3 = 7\text{ gr/m}^3
Farkın (nem açığının) en yüksek olduğu merkez IV numaralı merkezdir.
CEVAP: D) IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır; hava soğudukça büzülür, maksimum nemi küçülür ve doyma noktasına yaklaşarak bağıl nemi artar. Nem açığı en fazla olan hava ise yağıştan en uzak olan kuru havadır.