Soru 11 ve 12 çözümü: x, y, z pozitif tam sayılar
11. Soru:
x, y, z farklı pozitif tam sayılar ve
$$3x + 5y + 7z = 137$$
olduğuna göre, x + y + z toplamının en az değeri nedir?
Çözüm:
x,y,z farklı pozitif tam sayı olduğundan, en küçük olumlu tam sayılar 1,2,3,\dots şeklindedir ve x,y,z farklıdır.
Amaç: x + y + z toplamını en küçük yapmak.
Adım 1: Denkleme bakış
Denklem:
$$3x + 5y + 7z = 137$$
Burada 7z teriminin katsayısı en büyük, bu yüzden z'yi mümkün olduğunca küçük seçersek toplam daha küçük, çünkü z'nin katsayısı 7, yani değeri en çok artırır.
Öncelikle z'yi dene:
- z=17 olursa 7 \times 17 = 119 \Rightarrow 3x + 5y = 137 -119 = 18
- z=18 olursa 7 \times 18 = 126 \Rightarrow 3x + 5y=137-126=11
- z=19 olursa 7 \times 19=133 \Rightarrow 3x + 5y=4 (bu çok küçük, ama 3x + 5y = 4 pozitif tam sayılar için mümkün değil, çünkü 3*1=3, 5y min 5 = 5, toplam>4)
Daha küçük z denemeleri z=16, z=15 gibi büyük olamaz, çünkü toplam azalır.
Şimdi z=17,\ 18 değerlerine bakalım.
z=17 durumu:
3x+5y=18
x,y pozitif tam sayılar ve farklılar.
Buradan 3x = 18 -5y olduğuna göre 18 - 5y pozitif ve 3’ün katı olmalı.
Şimdi y'ye bak:
- y=1: 18-5=13 değil, 3’ün katı değil
- y=2: 18-10=8 değil
- y=3: 18-15=3 evet, 3’ün katı
3x=3 \Rightarrow x=1
x=1, y=3, z=17 ve hepsi pozitif farklı tam sayılar.
Toplam: x + y + z = 1 + 3 + 17 = 21
z=18 durumu:
3x + 5y = 11
Benzer şekilde:
Deneyelim:
- y=1: 11 - 5 =6 evet, 3x=6 \Rightarrow x=2$
x=2, y=1, z=18
Toplam: 2 + 1 + 18 = 21
Başka daha küçük sonuç için:
Örneğin z=16:
3x + 5y=137 - 112=25
Deneyelim:
- y=1: 25 -5=20 evet, 3x=20 değil
- y=2: 25-10=15 evet, 3x=15 \Rightarrow x=5$
Toplam: 5 + 2 + 16=23 (daha büyük)
Sonuç:
En küçük toplam değeri 21 dir.
Seçeneklerde 21 varsa doğru cevap: C) 21
12. Soru:
x, y, z farklı doğal sayılar (pozitif sayılar olabilir veya doğal sayılar 0 da içerebilir, genelde KPSS’de doğal sayılar >0 kabul edilir) ve
$$7x + 5y +4z=142$$
olduğuna göre, x + y + z toplamının en çok değeri nedir?
Çözüm:
Amaç: x + y + z toplamını en çok yapmak
Burada katsayılar 7, 5, 4 ve toplam 142.
Toplamı en çok yapmak için x,y,z sayıları mümkün olduğunca büyük olmalı, ancak toplamı sağlayacaklar.
Burada, katsayısı en küçük olan z terimi 4, bu yüzden z'nin maksimum olmasını istersek toplamı artırır çünkü pak olan sayıların toplamı büyür.
Adım 1: Maksimum z değerine bak
z için:
4z \leq 142 \Rightarrow z \leq 35.5 \Rightarrow z_{\max} = 35
Diyelim ki z=35 ise,
$$7x + 5y = 142 - 4 \times 35 = 142 - 140 = 2$$
Ama 7x + 5y=2 pozitif doğal sayılarla mümkün değil.
z=34:
7x + 5y=142 - 4 \times 34 = 142 - 136 = 6
7x + 5y=6 bunu sağlayan x,y doğal sayılar olabilir mi?
- y=0 \Rightarrow 7x = 6, mümkün değil
- y=1 \Rightarrow 7x = 1 değil
- y=2 \Rightarrow 7x = -4 negatif, değil
Dolayısıyla yok.
z=33:
7x + 5y = 142 - 132 = 10
Deneyelim:
7x + 5y=10
- y=0 \Rightarrow 7x=10 hayır
- y=1 \Rightarrow 7x=5 hayır
- y=2 \Rightarrow 7x=0 \Rightarrow x=0
Ancak x,y,z farklı doğal sayılar ise x=0, y=2, z=33 olabilir.
Ama x=0 doğal sayı sayılır mı KPSS?'ye göre genelde doğal sayılar >0 kabul edilir. Eğer x=0 olamaz ise bu seçenek geçersiz.
Eğer 0 doğal sayı kabul edilirse devam ederiz.
z=32:
7x+5y=142 - 128=14
Deneyelim:
- y=0 \Rightarrow 7x=14 \Rightarrow x=2
- x=2, y=0, z=32
0,2,32 farklı doğal sayılar, toplam: 2+0+32=34
z=31:
7x + 5y=142-124=18
Deneyelim:
- y=0 \Rightarrow 7x=18 değil
- y=1 \Rightarrow 7x=13 değil
- y=2 \Rightarrow 7x=8 değil
- y=3 \Rightarrow 7x=3 değil
- y=4 \Rightarrow 7x = -2 negatif
Yok.
z=30:
7x + 5y=142 - 120=22
Deneyelim:
- y=0 \Rightarrow 7x=22 olmaz
- y=1 \Rightarrow 7x=17 hayır
- y=2 \Rightarrow 7x=12 hayır
- y=3 \Rightarrow 7x=7 \Rightarrow x=1$
Güzel, x=1, y=3, z=30
Toplam: 1 + 3 + 30=34
Örnekler toplama göre:
| z | 7x+5y | Örnek (x,y) | x+y+z |
|---|---|---|---|
| 30 | 22 | (1,3) | 34 |
| 32 | 14 | (2,0) | 34 |
| 33 | 10 | (0,2) | 35 veya 34* |
- x=0 sayısı doğal sayı kabul edilirse 35 olur, kabul edilmez ise 34 olur.
En büyük toplamlar 34 veya 35 çıkıyor. Şıklar arasında 35 varsa cevabımız B) 35.
Özet Tablosu
| Soru No | Denklem | Koşullar | Amaç | Sonuç | Doğru Şık |
|---|---|---|---|---|---|
| 11 | 3x+5y+7z=137 | x,y,z farklı pozitif tam | x+y+z en az | 21 | C) 21 |
| 12 | 7x+5y+4z=142 | x,y,z farklı doğal sayılar | x+y+z en çok | 35 (veya 34) | B) 35 |
Sonuç:
-
- sorunun cevabı 21 (C şıkkı)
-
- sorunun cevabı 35 (B şıkkı, doğal sayı 0 kabul edilirse)
Eğer doğal sayılar 1,2,... ise 34 olabilir.
İsterseniz hesaplama sürecini detaylandırarak adım adım denklemleri çözebilirim.
Bir daha anlatır mısınız
