Aşağıdaki endüstri kuruluşlarından hangisinin yer seçiminde ham madde etkili olmuştur?
B) İskenderun - Demir çelik işletmesi
C) Murgul - Bakır işleme tesisi
D) Aliağa - Petrol rafinerisi
E) Antalya - Ferro krom tesisi
Endüstri Kuruluşlarının Kuruluş Yeri Seçiminde Ham Maddenin Etkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (Zonguldak - Demir çelik işletmesi)
- Zonguldak ve çevresinde (Ereğli ve Karabük) demir cevheri çıkarılmaz; demir başka bölgelerden (özellikle Sivas ve Malatya) taşınır. Bu tesislerin burada kurulma nedeni, demiri eritmek için gereken enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlıktır. Bu nedenle ham maddeye bağlı değildir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (İskenderun - Demir çelik işletmesi)
- İskenderun’da demir veya taş kömürü yatakları bulunmaz. Tesisin burada kurulmasının temel nedeni ulaşım kolaylığı ve liman olanaklarıdır (deniz yolu ile ham madde temini ve ürün ihracatı).
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (Murgul - Bakır işleme tesisi)
- Artvin - Murgul, Türkiye’nin en önemli bakır çıkarım alanlarından biridir. Bakır işletme tesisinin doğrudan madenin çıkarıldığı yerde kurulması, ham maddeye yakınlık ilkesine dayanır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (Aliağa - Petrol rafinerisi)
- İzmir - Aliağa’da yerli petrol çıkarımı yapılmaz. Petrol rafinerisinin burada bulunma sebebi ulaşım (liman) ve pazara yakınlık faktörleridir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (Antalya - Ferro krom tesisi)
- Antalya’da doğrudan zengin krom yatakları yer almaz; çıkarılan krom madeni işlenmek ve ihraç edilmek üzere buraya getirilir. Bu tesisin yer seçiminde ulaşım (liman) faktörü etkilidir. (Ham maddeye yakın kurulan ferro krom tesisi ise Elazığ’dadır.)
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Zonguldak - Demir çelik işletmesi — Enerji kaynağına yakınlık- B. İskenderun - Demir çelik işletmesi — Ulaşım / Liman olanakları
C. Murgul - Bakır işleme tesisi — Ham maddeye yakınlık- D. Aliağa - Petrol rafinerisi — Ulaşım ve pazar
- E. Antalya - Ferro krom tesisi — Ulaşım / Liman olanakları
Adım 7 — Son Doğrulama
- Artvin’in Murgul ilçesinde çıkarılan bakır, çıkarıldığı yerde işlendiği için fabrikanın kuruluş yerinde doğrudan ham madde belirleyici faktör olmuştur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Murgul - Bakır işleme tesisi
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkiye’de sanayi tesislerinin yer seçimini etkileyen (enerji, pazar, ulaşım ve ham madde) diğer önemli maden ve fabrikalarla ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmemi ister misin?