Yanda verilen deney düzeneğinde, tek taraftan ışık alan yulaf koleoptilinin uç kısmına ışık geçirmeyen mika bir plaka yerleştirilmiştir.
Bu deney düzeneğiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi gözlenir?
A) Koleoptil ışık yönüne doğru yönelir.
C) Koleoptil düz uzamaya devam eder.
D) Koleoptilin ışık alan tarafı daha hızlı uzar.
E) Koleoptilde buyume ve yonelme olmaz
Bitkilerde Fototropizma ve Oksin Taşınımı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bitkilerde fototropizma hareketini sağlayan oksin hormonu koleoptil ucunda (meristem dokuda) sentezlenir ve aşağıya doğru polar taşınarak uzama bölgesindeki hücrelerin büyümesini uyarır. Mika, suda çözünen maddeleri ve oksin gibi hormonları kesinlikle geçirmeyen (geçirimsiz) fiziksel bir engeldir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde ışık sol taraftan tek yönlü gelmektedir; ancak koleoptil ucunun hemen altına enine doğrultuda tamamen mika plaka yerleştirilmiştir. Uçta üretilen oksin hormonu mikayı aşıp aşağıdaki uzama bölgesine iletilemez:
- A) Koleoptil ışık yönüne doğru yönelir: Yanlıştır. Yönelmenin (asimetrik büyümenin) gerçekleşmesi için oksinin gövdenin karanlık tarafına doğru aşağı inip o bölgeyi uzatması gerekir; mika bu iletimi kestiği için yönelme gerçekleşmez.
- C) Koleoptil düz uzamaya devam eder: Yanlıştır. Düz uzama için oksinin homojen bir şekilde aşağı inmesi gerekir; mika oksin geçişini tamamen engellediğinden uzama durur.
- D) Koleoptilin ışık alan tarafı daha hızlı uzar: Yanlıştır. Oksin ışıktan kaçar ve karanlık tarafta birikir; ayrıca mika nedeniyle hiçbir tarafa oksin geçemez.
- E) Koleoptilde büyüme ve yönelme olmaz: Doğrudur. Büyüme ve yönelme için gerekli olan oksin uzama bölgesine ulaşamadığından koleoptilde herhangi bir büyüme ya da yönelme gözlenmez.
CEVAP: E) Koleoptilde büyüme ve yönelme olmaz
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Deney sorularında agar (jelatin) oksin geçirgenliğine sahipken, mika ve metal levhalar oksini kesinlikle geçirmez. Mika tepe tomurcuğunun altını tamamen kesiyorsa büyüme ve yönelme tamamen durur; sadece bir yarısına batırılmışsa oksin diğer taraftan aşağı inerek yönelmeye sebep olur.