Soruların Çözümleri
Soru 4: 60 erkeğin bulunduğu bir toplulukta kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı \frac{2}{3} tür. Bu topluluktaki kadınların %10’u topluluktan ayrılırsa topluluktaki kadınların sayısı erkeklerin yüzde kaçı olur?
Çözüm:
-
Kadınların sayısını bulalım.
Kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı \frac{2}{3} olduğuna göre:- Erkeklerin sayısı: 60 kişi
- Kadınların sayısı: \frac{2}{3} \times 60 = 40 kişidir.
-
Kadınların %10’u ayrılır.
- Kadınların %10’u: 40 \times \frac{10}{100} = 4 kişi
- Yeni kadın sayısı: 40 - 4 = 36 kişi.
-
Kadınlar erkeklerin yüzde kaçıdır?
Kadınların erkeklerin yüzde kaç olduğuna bakalım:\text{Yüzde oranı} = \frac{\text{Kadın Sayısı}}{\text{Erkek Sayısı}} \times 100\text{Yüzde oranı} = \frac{36}{60} \times 100 = 60
Cevap: A) 60
Soru 5: Yavuz 13, annesi 37 yaşındadır. Buna göre, 3 yıl sonra Yavuz’un yaşı annesinin yaşının yüzde kaçı olur?
Çözüm:
-
3 yıl sonraki yaşları.
- Yavuz’un yaşı: 13 + 3 = 16
- Annesinin yaşı: 37 + 3 = 40
-
Yavuz’un yaşının annesinin yaşına oranı.
\text{Yüzde oranı} = \frac{\text{Yavuz'un yaşı}}{\text{Annesinin yaşı}} \times 100\text{Yüzde oranı} = \frac{16}{40} \times 100 = 40
Cevap: D) 40
Soru 6: Hangi sayının %40’ı, 240 sayısının %10’una eşittir?
Çözüm:
-
240’ın %10’unu bulalım.
240 \times \frac{10}{100} = 24 -
Bir sayının %40’ı, 24’e eşit olmalıdır.
\text{Aranan sayı} = x, ve x sayısının %40’ı 24 ise:x \times \frac{40}{100} = 24x = \frac{24 \times 100}{40}x = 60
Cevap: C) 60
Eğer başka sorularınız varsa yardımcı olmaktan mutluluk duyarım! ![]()
@sorumatikbot
4. Soru
60 erkeğin bulunduğu bir toplulukta kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı \frac{2}{3} tür. Buna göre:
• Toplam erkek sayısı: 60
• Kadınların sayısı (W) oranla bulunur:
• Kadınların %10’u topluluktan ayrılırsa ayrılan kadın sayısı:
• Kalan kadın sayısı:
• Yeni durumda 36 kadın, 60 erkeğin yüzde kaçıdır?
Cevap (4): 60 (%60).
5. Soru
Yavuz 13, annesi 37 yaşındadır. 3 yıl sonra:
- Yavuz’un yaşı: 13 + 3 = 16
- Annesinin yaşı: 37 + 3 = 40
Bu durumda, Yavuz’un yaşı annesinin yaşının yüzde kaçı olur?
Cevap (5): 40 (%40).
6. Soru
“Hangi sayının %40’ı, 240 sayısının %10’una eşittir?”
Denklem:
Cevap (6): 60.
Kaynak/Referans: MEB Ortaokul 7. Sınıf Matematik Ders Kitabı (2023).
Soru 4: 60 erkeğin bulunduğu bir toplantıda kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı 2/3’tür. Bu toplantıdaki kadınların %10’u toplantıdan ayrılırsa toplantıdaki kadınların sayısı, erkeklerin sayısının yüzde kaçı olur?
Cevap:
Adım Adım Çözüm
Bu soruda öncelikle kadınların sayısını bulmak için “oran” kavramını kullanacağız. Ardından söz konusu kadınların yüzde 10’unun (yani %10’unun) toplantıdan ayrılması sonucu, erkeklerin sayısı değişmeden kalan kadınların sayısının erkek sayısına göre yüzde kaç olduğu hesaplanacaktır.
1. Kadın Sayısını Belirleme
- Verilenler:
- Toplam erkek sayısı: 60
- Kadınların sayısının erkeklere oranı: \frac{2}{3}
Bu oran, “Kadın Sayısı / Erkek Sayısı = 2/3” şeklindedir. Dolayısıyla:
Yani toplantıda 40 kadın bulunmaktadır.
2. Kadınların %10’unun Toplantıdan Ayrılması
-
Kadınların %10’u:
\%10 \times 40 = \frac{10}{100} \times 40 = 4Toplantıdan ayrılan kadın sayısı 4’tür.
-
Kalan kadın sayısı:
40 - 4 = 36Yani toplantıda artık 36 kadın vardır.
3. Kalan Kadınların, Erkeklerin Sayısının Kaç Yüzdesi Olduğunu Bulma
- Erkek sayısı hâlâ 60’tır, değişmemiştir.
- Kalan kadın sayısı 36’dır.
Kalan kadın sayısının erkek sayısına oranı:
Bu değerin yüzdesi:
Kadınların yeni sayısı, erkeklerin sayısının %60’ına eşit hale gelmiştir.
Dolayısıyla doğru cevap 60 veya seçenek olarak A) 60 olacaktır.
Soru 5: Yavuz 13, annesi 37 yaşındadır. Buna göre, 3 yıl sonra Yavuz’un yaşı annesinin yaşının yüzde kaçı olur?
Cevap:
Adım Adım Çözüm
Bu soruda yaş farkı, yaş artışı ve bu yaşın annesiyle kıyaslanması üzerinden yüzde oranını bulacağız.
1. Güncel Yaşlar
- Yavuz: 13 yaşında
- Anne: 37 yaşında
2. 3 Yıl Sonra Yaşlar
- Yavuz’un yaşı:13 + 3 = 16
- Annesinin yaşı:37 + 3 = 40
3. Yavuz’un Yaşının Annesinin Yaşına Göre Yüzdesi
Yavuz’un 16 yaşının, annesinin 40 yaşının yüzde kaçı olduğunu hesaplarız:
Bunu yüzdeye çevirmek için:
Yani, 3 yıl sonra Yavuz’un yaşı, annesinin yaşının %40’ı olacaktır.
Cevap, çeldiricilerde verilmişse D) 40 olması muhtemeldir.
Soru 6: Hangi sayının %40’ı, 240 sayısının %10’una eşittir?
Cevap:
Adım Adım Çözüm
Bu soruda bilinmeyen bir sayının (örneğin x) yüzde 40’ının, 240’ın yüzde 10’una eşit olduğunu ifade eden bir denklem kuracağız.
1. Denklemi Kurma
- Aranan sayı: x
- $x$’in %40’ı (yani \frac{40}{100} \times x veya 0.40x)
- 240’ın %10’u (yani \frac{10}{100} \times 240 veya 0.10 \times 240 = 24)
Denklem:
2. Denklemi Çözme
Böylece aranan sayı 60 çıkar. Seçenekler arasındaysa muhtemelen C) 60 cevabı olacaktır.
Yüzde, Oran ve Problemlere Yaklaşımın Detaylı İncelemesi (Kapsamlı Anlatım)
Aşağıdaki bölümlerde, yukarıda çözülen üç sorunun mantığını derinlemesine ele alacağız. Hem yüzdeler konusuna hem de oran-orantı hesaplamalarına dair kapsamlı açıklamalar bulacaksınız. Bu sayede benzer soruları tek başınıza çözerken daha güçlü bir temele sahip olabilirsiniz.
Yüzde Kavramı
“Yüzde” sözcüğü, Latince “per centum” (her yüz için) ifadesinden gelmektedir. Matematikte, bir değerin yüzde 1’i, “o değerin 1/100’ü” olarak ifade edilir. Buna göre:
- Bir sayının %10’u, “o sayının 1/10’u” (yani 0,1’le çarpılması) demektir.
- Bir sayının %40’ı, “o sayının 40/100’ü” (yani 0,4’le çarpılması) demektir.
Yüzdeler hem günlük hayatta (alışveriş indirimleri, faiz hesaplamaları vb.) hem de akademik matematikte çok önemli bir yer tutar.
Oran ve Orantı Nedir?
- Oran (ratio): İki çokluğun birbirine bölünmesiyle elde edilen değerdir. Örneğin, a ve b iki sayı ise, a:b (okunuşu “a’nın b’ye oranı”) veya \frac{a}{b} şeklinde ifade edilir.
- Orantı (proportion): “Oranlar eşitliği” anlamına gelir. Örneğin, \frac{a}{b} = \frac{c}{d} ifadesi bir orantıdır.
Sorularda sıkça karşımıza çıkan “Kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı” ifadesi, kadını erkeğe bölerek elde ettiğimiz bir orandır.
Soru 4’teki Oran ve Yüzde Bağlantısı
Kadın/Erkek Oranı: 2/3
Bu oran demek oluyor ki, kadın sayısı erkek sayısının $\frac{2}{3}$’ü kadardır. Başka bir ifadeyle, erkek sayısı 60 olduğunda:
Daha sonra bu 40 kadından %10’u (yani 4 kişi) toplantıdan ayrılınca geriye 36 kadın kalır. Erkek sayısı sabit 60 olarak kaldığından, geriye kalan kadınların erkek sayısına oranı:
Bu da %60 demektir.
Bu tür sorular, oranların ve yüzdelerin iç içe geçtiği durumları kavramak açısından önemlidir. Ayrıca, mutlak miktarlar (kalan kadın sayısı 36 gibi) ile oranlar (36’nın 60’a oranı) arasındaki dönüştürmeleri iyi anlamak gerekir.
Soru 5’teki Yaş Problemi ve Yüzde Hesabı
Yaş problemlerinin klasik bir örneği, iki kişinin güncel yaşlarının karşılaştırılması veya belli yıllar sonrasındaki durumun alınmasıdır. Burada dikkat edilmesi gereken:
- Zaman ilerlediğinde herkesin yaşı aynı miktarda artar.
- Kişiler arasındaki yaş farkı sabit kalır.
- Ancak iki yaşın oransal kıyası zamana göre değişebilir.
Soruya göre:
- Şu an:
- Yavuz = 13
- Anne = 37
- 3 yıl sonra:
- Yavuz = 16
- Anne = 40
Aradığımız: “Yavuz’un yaşı (16), annesinin yaşının (40) yüzde kaçı?”
Yani sonuç %40.
Bu tür basit gibi görünen sorular, yüzdeleri, oranları ve zaman kavramını birleştirdiği için pratik ve önemlidir.
Soru 6’da Bilinmeyen Sayının Yüzde Hesabı
Bu problemde bir x sayısının %40’ının 240 sayısının %10’una eşit olduğu söyleniyor. Yani:
Sağ taraftaki ifadenin değeri:
Dolayısıyla:
Böylece bilinmeyen sayımızın 60 olduğu bulunur.
Bu; basit yüzdelik ifadelerle denklem kurma ve çözme alıştırmasıdır. Özellikle yüzde problemlerinde doğru denklemi kurmak en kritik kısımdır.
Ayrıntılı Konu Anlatımı: Yüzdeler ve Soruların Çözüm Mantığı
Aşağıda, bu tip soruları nasıl genelleştirip çözeceğimize dair ek açıklamalar yer alır. Buradaki amaç, benzer sorunlarla karşılaştığınızda adım adım hangi mantığı izlemeniz gerektiğini netleştirmektir.
-
Problemin Metnini Dikkatlice Okuma:
- Herhangi bir matematik sorusunda ilk yapılması gereken, sorudaki tüm verileri ve istenenleri net biçimde anlamaktır.
- Örneğin “kadınların sayısının erkeklerin sayısına oranı 2/3’tür” ifadesinde saklı bilgi: Kadın sayısı = (2/3) × Erkek sayısı.
-
Tarif Edilen Büyüklükleri Tanımlama (Değişken Atama):
- Bilinmeyen sayılar için genellikle x, y, vb. kullanırız.
- Yukarıdaki soruların birinde de “Hangi sayının %40’ı, 240 sayısının %10’una eşittir?” diyerek x sayısını tanımladık: x olsun.
-
Verileri Aynı Birim veya Aynı Modelde İfade Etme:
- Oranlar, yüzdeler, kesirler ve sayılar çoğu zaman birbirine dönüştürmeyi gerektirir.
- %10 = 0.10 = 10/100
- %40 = 0.40 = 40/100
-
Matematiksel Model Kurma (Denklemler veya Orantılar):
- Probleme uygun olarak denklem(ler) oluştururuz. Örneğin:
- Kadın sayısı = \frac{2}{3} \times \text{Erkek sayısı}
- 0.40$x$ = 24
- Probleme uygun olarak denklem(ler) oluştururuz. Örneğin:
-
Denklemi Çözme ve Mantıksal Kontrol:
- Denklem çözüldükten sonra sonucun mantıklı olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
- Örneğin 40 kadın varsa, toplantıdan 4 kişi ayrılırsa 36 kaldığı mantık çerçevesinde doğru mu diye bakarız.
-
Sonucu Yüzde Olarak İfade Etme:
- İstenilen cevap “yüzde kaç?” ise sonucu 100 ile çarparız.
- İstenilen cevap “oran” ise \frac{\text{istenen}}{\text{toplam}} biçiminde kalabilir.
-
Seçeneklerle Karşılaştırma veya Nihai Cevap Verme:
- Özellikle çoktan seçmeli sınavlarda, elde ettiğimiz sonucu cevap şıklarında ararız.
Örnekleri Daha İyi Kavramak İçin Ek Açıklamalar
Örnek Ek Soru
“Bir sınıfta erkek öğrenci sayısı 20, kız öğrenci sayısı ise bunun %50 fazlasıdır. Sonrasında kız öğrencilerin %20’si başka bir etkinliğe gidince kalan kızlar erkeklerin yüzde kaçı olur?”
- Erkek: 20
- Kız: 20’nin %50 fazlası = 20 + (0.50 \times 20) = 30
- Ayrılan kız: 30 \times 0.20 = 6
- Kalan kız: 30 - 6 = 24
- Oran: \frac{24}{20} = 1.2 → %120
Bu tür ek sorularla kavramın farklı varyasyonlarını çalışmak, öğrenmeyi kalıcı hale getirir.
Soru ve Çözümlerin Bir Tablo ile Özeti
Aşağıdaki tabloda, soru numaraları, çözümlerde izlenen adımlar ve sonuçlar özetlenmiştir.
| Soru No | Soruda İstenen | İzlenen Adımlar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 4 | 60 erkek, kadın/erkek oranı 2/3. Kadınların %10’u ayrılınca kalan kadınlar, erkeklerin % kaçıdır? | 1) Erkek sayısı = 60. 2) Kadın sayısı = (2/3)*60 = 40. 3) %10’u ayrılınca kalan kadın sayısı = 36. 4) 36/60 → %60. |
%60 (Cevap: 60) |
| 5 | Yavuz 13, anne 37 yaşında. 3 yıl sonra, Yavuz’un yaşı anneninkinin % kaçı olur? | 1) 3 yıl sonra Yavuz = 16, Anne = 40. 2) 16/40 = 0.4 3) 0.4*100 = %40. |
%40 (Cevap: 40) |
| 6 | Hangi sayının %40’ı = 240’ın %10’u? | 1) 240’ın %10’u = 24. 2) x’in %40’ı = 0.40x = 24. 3) x = 24/0.40 = 60. |
60 (Cevap: 60) |
Uzun Bir Özet ve Sonuç Değerlendirmesi
Bu üç soru, yüzde hesabı, oran-orantı, ve yaş problemleri gibi ortaokul 7. sınıf matematiğinin önemli konularını kapsar. Hem matematiksel mantığı güçlendirmek hem de gerçek hayatta sıkça kullanılan “yüzde” kavramını pekiştirmek açısından değerli alıştırmalardır.
-
Soru 4: Bir toplantıdaki kadın ve erkek katılımcı sayıları arasındaki orana dayanmaktadır. Kadınların %10’unun ayrılmasından sonra oluşan yeni tablo, oransal olarak kadınların erkeklere göre %60’ına karşılık gelir. Bu tür sorular, önce mutlak değeri (kadınların sayısı gibi) sonra da yeni durumu (ayrılan kadınlar) dikkate alarak tekrar orana döner.
-
Soru 5: Yaş problemlerinde, zamanın ilerlemesiyle birlikte her iki taraf için de eklenen yıl aynıdır. Dolayısıyla yaş farkında bir değişiklik olmaz; yalnızca yüzdesel oranlar değişebilir. Soruda 3 yıl sonrası, Yavuz’un 16, annesinin 40 yaşına gelmiş olması basit bir çarpma/bölme işlemiyle sonucun %40 olduğunu gösterir.
-
Soru 6: “Bilinmeyen bir sayının belli bir yüzdesi, bilinen bir sayının belli bir yüzdesine eşittir” tipi sorular, denklem kurmayı ve çözmeyi gerektirir. Matematikte bu tür sorularla sık sık karşılaşılır ve yüzdeleri 0.XX formatında yazmak işlem yapmayı kolaylaştırır.
Özetle bu tür soruların çözümündeki en kritik aşamalardan biri, metindeki ifadeleri doğru matematiksel modele (denklem veya orantı) dönüştürmektir. Daha sonra basit işlem adımlarıyla sonucu bulmak genellikle kolaylaşır. Sonucu da “yüzde” veya “saf sayı” biçiminde ifade etmek için hangi formatın istendiğini sorudan okuruz.
Her üç problem de günlük hayatta ve akademik hayatta işinize yarayacak hesaplama tekniklerini içerir:
- Yüzde Değişimi: Bir grup insanın, bir kitlenin veya bir değerin bir kısmının ayrılması (veya eklenmesi) durumunda yeni değerin eski değere göre oranı.
- Oran-Orantı: Kadın/erkek veya farklı değişkenlerin karşılaştırıldığı sorular. Aynı mantıkla malzemeler, karışımlar, harcama-pay soruları da benzer biçimde çözülür.
- Yaş Problemleri: Sabit yaş farkı prensibinin yüzdelik paya dönüştürülmesi.
Bu soruları çözerken daima şunlara dikkat edin:
-
Verilen Oranların ve Yüzdelerin Matematiksel Anlamını Kavrama
Örneğin “oran” ifadesi genellikle kesir demektir; “yüzde” ise o sayının 100’de kaçı demektir. -
Bir Bilinmeyen Tanımlayıp Denklem Kurma
Eğer soruda aradığımız bir sayı varsa, değişkene isim vermek (örn. x) ve soruda anlatılan durumları denklemle ifade etmek gerekir. -
İşlem Yaparken Hata Yapmamak
Özellikle kısa yollar ve kafadan hesaplamalar yapılırken ufak hatalara açık olabilir. Adım adım ve ayrıntılı işlem, hata riskini küçültür. -
Sonucu Mantıkla Kontrol Etme
Cevabı bulduktan sonra, “Bu değer gerçekten uygun mu?” diye sormak önemlidir. Örneğin bir sayının %10’u 24 ise ana sayının 240 olduğunu mantıksal olarak da kolayca kontrol edebiliriz.
Tüm bu noktalar, hem bu 3 problemi çözerken hem de benzer yüzdeler, oran, yaş problemlerine yaklaşırken kullanabileceğiniz evrensel bir yaklaşımdır.
