an
Bahar gelmişti, aylardan marttı fakat ağaçlar hâlà kış
sonundaki gibi soğuktan çatırdiyordu. Dişi kurt sağlık
açısından zayıfu, evharnlıydı da.. Ufacik bir gürültü
duymasin, hernen itreyiverir, yavrularina birinin zarar
vermesinden korkardı.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) lşaret zamiri
B) Niteleme sifatı1 Edat
D) Belgisiz zamir
E) Belgisiz sifat
Metinde Bulunmayan Sözcük Türünün Tespiti
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İşaret Zamirini İnceleme (A Seçeneği)
Parçada bir ismin yerini işaret yoluyla tutan herhangi bir sözcük (bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, burası, öteki vb.) yer almamaktadır. Metindeki “-ki” eki (kış sonundaki) işaret zamiri değil, sıfat yapan ektir. Dolayısıyla parçada işaret zamiri yoktur.
Adım 2 — Niteleme Sıfatını İnceleme (B Seçeneği)
İsimlere sorulan “Nasıl?” sorusuna cevap veren sözcükler niteleme sıfatıdır. Parçada geçen “dişi kurt” (Nasıl kurt? \rightarrow Dişi) ve “ufacık gürültü” (Nasıl gürültü? \rightarrow Ufacık) ifadeleri niteleme sıfatıdır. Bu nedenle niteleme sıfatı parçada vardır.
Adım 3 — Edatı İnceleme (C Seçeneği)
Cümlede farklı anlam ilgileri kuran sözcükler edattır (ilgeç). Parçada geçen “gibi” (kış sonundaki gibi) sözcüğü benzetme edatıdır. Bu nedenle edat parçada vardır.
Adım 4 — Belgisiz Zamiri İnceleme (D Seçeneği)
Belli bir varlığın yerini kesinlik bildirmeden tutan sözcükler belgisiz zamirdir. Parçadaki “birinin” (yavrularına birinin zarar vermesinden…) sözcüğü belgisiz zamirdir. Bu nedenle belgisiz zamir parçada vardır.
Adım 5 — Belgisiz Sıfatı İnceleme (E Seçeneği)
İsimlerin önüne gelerek onları sayı ve miktar bakımından kesin olmayacak şekilde belirten sözcükler belgisiz sıfattır. Parçadaki “ufacık bir gürültü” tamlamasında yer alan “bir” sözcüğü “herhangi bir” anlamında kullanıldığı için belgisiz sıfattır. Bu nedenle belgisiz sıfat parçada vardır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. İşaret zamiri — Parçada işaret bildiren bir zamir bulunmamaktadır (DOĞRU CEVAP).
B. Niteleme sıfatı — “dişi kurt”, “ufacık gürültü” sözcük gruplarında mevcuttur.
C. Edat — “gibi” sözcüğü edattır.
D. Belgisiz zamir — “birinin” sözcüğü belgisiz zamirdir.
E. Belgisiz sıfat — “bir gürültü” ifadesindeki “bir” sözcüğü belgisiz sıfattır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metindeki tüm sözcük öbekleri türlerine göre ayrıldığında sıfatlar, edat ve belgisiz zamir net olarak tespit edilmekte; ancak işaret zamiri işleviyle kullanılan hiçbir sözcüğe rastlanmamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) İşaret zamiri
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sözcük türleri veya eklerin işlevleri (örneğin sıfat yapan -ki ile ilgi zamiri olan -ki farkı) hakkında benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
