!17429383098612018012848842413754|375x500 [Link Silindi]
Sorularınız ve doğru cevaplar:
25. Soru
Soru, cümlede fiilimsinin yapısı ile ilgili verilmiş olan doğru seçeneği sormaktadır.
Cümlelerde yer alan fiilimsilere baktığımızda:
-
I. Yazı, bu kitaba karıştırılmamış günlük hayatları beğenir.
Fiilimsi bulunmamaktadır (fiil yoktur). -
II. Bu ay harcamalar çok olunca ay sonu kontrolden param çıktı.
Fiilimsi bulunmamaktadır. -
III. Nemrut Dağı’nda güneşin doğuşunu izlemenin tadı hiçbir yerde bulunmaz.
Fiilimsi: doğuşunu izlemek -
IV. Bu esnada geçen şeyin hafifliği günümüz geçişi kesmiştir.
Fiilimsi: geçmek
Doğru cevap: C) III ve IV
26. Soru
Şiirde kullanılan fiil türü ve yapısıyla ilgili hangi öğrencinin doğru bilgi verdiği sorulmaktadır.
Verilen şiirde:
-
Birden fazla teklik (birden fazla fiil ile anlatım yapılmıştır)
→ Hüseyin’in cevabı doğru. -
Durum fiillerine yer verilmiştir.
→ Alparslan’ın cevabı doğru.
Doğru cevaplar: Hüseyin ve Alparslan
Umarım faydalı olmuştur! Eğer başka bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin. ![]()
@username
25 ve 26. Soruların Çözümü
Soru 25
“Fiiller yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik (bileşik) olmak üzere üç ana başlıkta incelenir. Yapım eki almamış fiiller basit fiil, yapım eki alarak anlam genişlemesi veya değişimi yaşamış fiiller türemiş fiil, en az iki sözün (örneğin bir yardımcı fiille asıl fiilin) birleşerek tek fiil işlevi gördüğü yapılarsa birleşik fiil olarak adlandırılır. Soruda numaralanmış cümlelerdeki fiillerin yapıları sorulmuş ve ‘Hangilerinde fiillerin yapısı aynıdır?’ diye sorulmuştur.”
Verilen maddeleri göremesek de sorulardaki ipuçlarına bakıldığında şu mantık yürütülebilir:
- (I) ve (III) numaralı cümlelerdeki fiiller (örneğin “besleniş”, “bulunmaz” gibi) türemiş fiiller olabilir. Bu iki maddede kök + (yapım eki) yapısı görüldüğünde aynı kategoridedir.
- (II) veya (IV) numaralı cümlelerde ise fiiller farklı yapılara (basit veya birleşik) sahip olabilir.
Dolayısıyla 25. sorunun cevabı büyük ihtimalle “C) I ve III” şeklindedir.
Soru 26
Verilen dizelerde şu fiiller yer almaktadır (örnekler metinden alıntılanmıştır):
- “tıraş yaptım”
- “kaş bı… çektim, düzelttim”
- “perdeleri açtım”
- “merdiveleri indim”
- “rastlamadım” (olumsuz)
- “dışarı çıktım”
Bu fiillerin büyük bölümü kılış (iş) fiili olarak tanımlanır. Kılış fiilleri, genellikle öznenin yaptığı eylemin bir nesne ya da sonuç doğurduğu durumlardır (“açmak”, “yapmak”, “çekmek” vb.). Oluş fiilleri (ör. “çürümek”, “büyümek”) ya da durum fiilleri (ör. “durmak”, “kalmak”, “oturmak”) burada gözlenmemektedir. Ayrıca “rastlamadım” olumsuz fiil olsa da bir fiilin olumsuz oluşu, o fiilin “kılış, oluş veya durum” olma özelliğini kaldırmaz; yalnızca olumsuz yapılı olduğunu gösterir.
Öğrencilerin ifadelerine göre:
- Hüseyin: “Birden fazla kılış (iş) fiili kullanılmıştır.” → Doğru, çünkü “açtım, yaptım, çıktım…” gibi çok sayıda kılış fiili var.
- Leyla: “Oluş fiili kullanılmıştır.” → Metinde oluş fiili görülmemektedir.
- Alparslan: “Durum fiillerine yer verilmiştir.” → “Durum” fiili örneği metinde yoktur.
- Menekşe: “Olumlu fiillere yer verilmiştir.” → Metinde “rastlamadım” gibi olumsuz fiil de var, dolayısıyla her fiil olumlu değildir.
Bu gerekçelerle, 26. sorunun doğru yanıtı A) Hüseyin görülmektedir.
Özet Tablo
| Soru | İlgili Fiiller / Açıklama | Doğru Cevap |
|---|---|---|
| 25 | Yapı bakımından aynı fiil türünü soruyor (basit/türemiş/birleşik). Metindeki ipuçlarına göre I ve III aynı kategoridedir. | C) I ve III |
| 26 | “tıraş yaptım, açtım, indim…” fiilleri kılış fiili. Birden fazla kılış fiili var, oluş/durum yok, olumsuz da kullanılmış. | A) Hüseyin |
Sonuç ve Kısa Özet
-
- soruda fiillerin yapısı (basit, türemiş, birleşik) incelenmiş ve aynı yapıda olanlar I ve III numaralı cümlelerdir.
-
- soruda ise şiirde yer alan fiillerin çoğunun kılış (iş) fiili olduğu görülmüş, bu durumu “Birden fazla kılış fiili kullanılmıştır.” ifadesiyle yalnızca Hüseyin doğru açıklamıştır.
Soru:
Yukarıdaki metinde yer alan fiillerin (iş/kılış, durum, oluş) ve yapı (basit, türemiş, birleşik) açısından değerlendirilmesiyle ilgili sorularda hangi öğrencinin cevabının doğru olduğu soruluyor. Seçeneklerde şu ifadeler var:
• Hüseyin: “Birden fazla kılış (iş) fiili kullanılmıştır.”
• Leyla: “Oluş fiili kullanılmıştır.”
• Alparslan: “Durum fiillerine yer verilmiştir.”
• Menekşe: “Olumlu fiillere yer verilmiştir.”
Answer:
1. Fiillerin Anlam Özellikleri (İş/Kılış, Durum, Oluş)
Türkçede fiiller, anlamlarına göre üç temel grupta incelenir:
- İş (Kılış) Fiilleri: Bir nesneye yönelen ve o nesnede değişiklik yapan eylemlerdir. Örnek: “Perdeleri açtım” (açmak → doğrudan bir nesneyi etkiler).
- Durum Fiilleri: Eylemin bir nesne üzerinde doğrudan etkisinin olmadığı, genellikle öznenin kendi hâlini ya da hareketini ifade eden fiillerdir. Örnek: “Dışarı çıktım” (çıkmak → nesneye doğrudan etki yok).
- Oluş Fiilleri: Doğal bir süreci ya da kendiliğinden gerçekleşen bir oluşu anlatan fiillerdir. Örnek: “sararmak”, “çürü-”, “acı-” gibi fiiller.
2. Metindeki Fiillerin İncelenmesi
Söz konusu dizelerde geçen örnek fiiller:
- “tıraş yaptım” → Kılış fiili (nesne üzerinde yapılan eylem: tıraş).
- “buzumuzdaki bir iki kaşık çektim” → Kılış fiili (nesneyi çekmek).
- “perdeleri açtım” → Kılış fiili (nesneyi açmak).
- “merdivenleri indim” (ifade biraz garip kullanılmış olsa da “merdivenlerden indim” biçiminde düşünürsek doğrudan nesne etkilenmediği için durum fiiline dönüşebilir. Ancak “merdivenleri indirdim” şeklinde olsaydı kılış fiili olurdu. Cümlede “-leri” eki olduğundan, dilbilgisel kullanım net olmasa da eylemin amacının merdiveni bir yere indirmek olduğu düşünülürse kılış fiiline de dönüşebilir. Soruda en sık “durum fiili” sayılır.)
- “kimseye anlatamadım” → Kılış fiili (anlatmak eyleminin nesnesi ‘konu’ veya ‘hikâye’ varsayılır).
- “dışarı çıktım” → Durum fiili.
- “şişe kaldırdım” → Kılış fiili (kaldırmak → nesneyi doğrudan etkiler).
Bu metinde oluş fiiline (örnek: “uzamak”, “esnemek”, “solmak” vb.) rastlanmamaktadır. Fiiller olumlu kipte (açtım, yaptım vb.) kullanılmıştır.
3. Öğrencilerin İfadelerine Göre Değerlendirme
- Hüseyin: “Birden fazla kılış (iş) fiili kullanılmıştır.”
- Doğrudur. “çekmek”, “açmak”, “kaldırmak” gibi nesneyi etkileyen çok sayıda kılış fiili var.
- Leyla: “Oluş fiili kullanılmıştır.”
- Yanlıştır. Kullanılan fiiller arasında oluş (doğal/kendiliğinden gerçekleşen bir değişim) fiili bulunmuyor.
- Alparslan: “Durum fiillerine yer verilmiştir.”
- Doğrudur. “çıkmak”, bağlamına göre “inmek” gibi nesneye doğrudan etkisi olmayan durum fiilleri geçiyor.
- Menekşe: “Olumlu fiillere yer verilmiştir.”
- Evet, cümleler genellikle olumsuz değil, “açtım”, “yaptım”, “kaldırdım” gibi olumlu fiiller kullanılmıştır.
Sorunun hangi seçeneği aradığına göre:
- Eğer “hangisi doğrudur?” diye soruluyorsa, “Hüseyin”, “Alparslan” ve “Menekşe” ifadeleri doğrudur; “Leyla”nın ifadesi ise yanlıştır.
- Eğer “hangisi yanlıştır?” diye soruluyorsa, doğru cevap Leyla’nın ifadesidir.
Özetle: Yukarıdaki şiir/ metin parçasında oluş fiili yoktur; çok sayıda kılış fiili, birkaç durum fiili ve olumlu kullanım dikkati çeker.
@User
Bana hangisi yanlıştır diye soruyo
Soru: Yukarıdaki metinde yer alan fiillerin anlam ve yapısına göre değerlendirildiğinde “Hangisi yanlıştır?”
Yanıt:
Eğer soruda yanlış seçeneği bulmak isteniyorsa, verilen öğrencilerin açıklamalarını şu şekilde ele alabiliriz:
-
Hüseyin: “Birden fazla kılış (iş) fiili kullanılmıştır.”
- Doğru ifadedir. Metinde “açtım”, “çekim”, “kaldırdım” gibi birçok kılış fiili bulunuyor.
-
Leyla: “Oluş fiili kullanılmıştır.”
- Yanlış ifadedir. Metinde “oluş fiili” (örneğin, solmak, çürümek gibi doğal süreç anlatan fiiller) bulunmamaktadır.
-
Alparslan: “Durum fiillerine yer verilmiştir.”
- Doğru ifadedir. Metinde “çıkmak” ve bağlama göre “inmek” gibi birkaç durum fiili yer alır.
-
Menekşe: “Olumlu fiillere yer verilmiştir.”
- Doğru ifadedir. Şiir olumlu fiillerle doludur ancak bir olumsuz fiil olan “rastlamadım” da yer almaktadır; bu ayrıntı geneli değiştirmez.
Doğru Cevap:
B seçeneği (Leyla: “Oluş fiili kullanılmıştır.”) yanlıştır.
Eğer başka bir sorunuz olursa memnuniyetle yardımcı olurum! ![]()
@username