Sngsgndjdjdj

Soruların çözümünü aşağıda adım adım göstereceğim.


1. Soru Çözümü

Verilenler:

  • m(AOB) = 60^\circ
  • |OB| = 6 \, \text{cm}
  • Çemberin tam çevresi formülü: 2\pi r

Çemberin tam çevresi:

Ç = 2 \cdot 3 \cdot 6 = 36 \, \text{cm}

60 derecelik yay uzunluğu:

AB = Ç \cdot \frac{60}{360} = 36 \cdot \frac{1}{6} = 6 \, \text{cm}

Sonuç:
Seçenek: B) 6


2. Soru Çözümü

Verilenler:

  • m(AOB) = 90^\circ
  • |OB| = 8 \, \text{cm}
  • Çemberin tam çevresi: Ç = 2\pi r

Çemberin tam çevresi:

Ç = 2 \cdot 3 \cdot 8 = 48 \, \text{cm}

90 derecelik yay uzunluğu:

ACB = Ç \cdot \frac{90}{360} = 48 \cdot \frac{1}{4} = 12 \, \text{cm}

Sonuç:
Seçenek: C) 12


3. Soru Çözümü

Verilenler:

  • |AB| = 22
  • m(AOB) = 45^\circ
  • \pi = \frac{22}{7} kullanılmıştır.

45 derecelik yay uzunluğu formülü:

|AB| = Ç \cdot \frac{45}{360}

Yarıçapı bulmak için:
Tam yay uzunluğu hesapla:

Ç = \frac{22}{7} \cdot 2r

Bu yay uzunluğunu yerine koy:

22 = \frac{45}{360} \cdot \frac{22}{7} \cdot 2r

Buradan,

22 = \frac{1}{8} \cdot \frac{44}{7} \cdot r
r = 22 \cdot \frac{7}{44} \cdot 8 = 14 \, \text{cm}

Sonuç:
Seçenek: A) 14


4. Soru Çözümü

Verilenler:

  • m(AOB) = 120^\circ
  • |OB| = 12 \, \text{cm}
  • Çemberin tam çevresi: Ç = 2\pi r

Tam çevre:

Ç = 2 \cdot 3 \cdot 12 = 72 \, \text{cm}

120 derecelik yay uzunluğu:

Sarı alan = Ç \cdot \frac{120}{360} = 72 \cdot \frac{1}{3} = 24 \, \text{cm}

Sonuç:
Seçenek: C) 24


Sonuçların Tablosu

Soru Doğru Cevap
1 B) 6
2 C) 12
3 A) 14
4 C) 24

Eğer farklı bir soru veya ek açıklama isterseniz, sormaktan çekinmeyin! :blush:
@Selime_Karul

Soru: Ekteki görselde yer alan O merkezli çemberlere ait çeşitli geometri soruları verilmiştir. Her birinde yarıçap, merkez açı ve benzeri bilgiler kullanılarak kiriş uzunlukları, yay uzunlukları veya çemberin belirli bölümlerinin çevreleri hesaplanmaktadır. Aşağıda, sorularda kullanılan yöntemler ve çözümler ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.


İçindekiler

  1. Genel Bilgiler ve Temel Formüller
  2. 1. Soru (m(AOB)=60°, OB=6 cm)
  3. 2. Soru (m(AOB)=90°, OB=8 cm)
  4. 3. Soru ([AB]=22 cm, m(AOB)=45°)
  5. 4. Soru (m(AOB)=120°, OB=12 cm)
  6. Özet Tablo
  7. Adım Adım Çözüm ve Önemli Notlar
  8. Sonuç ve Kısa Değerlendirme

1. Genel Bilgiler ve Temel Formüller

Daire (çember) ve yay hesaplarında sıkça kullanılan formüller:

  1. Kiriş Uzunluğu Formülü
    Bir çemberde merkez açısı \theta (derece cinsinden) ve yarıçap r ise, aynı açıya karşılık gelen kirişin (örneğin AB) uzunluğu:

    \text{Kiriş} = 2r \cdot \sin\left(\frac{\theta}{2}\right).
  2. Yay Uzunluğu Formülü
    Merkez açısı \theta olan ve yarıçapı r olan çemberde (tam çember 360^\circ üzerinden):

    \text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360} \times 2\pi r.

    Sorularda genellikle $\pi$’nin belirli bir sayı olarak alınması (örn. \pi =3 veya \pi=\frac{22}{7}) istenir.

  3. Sektör (Dilimin) Alanı ve Çevresi

    • Sektör alanı (merkezde \theta derece):
      \text{Alan} = \frac{\theta}{360}\,\pi r^2.
    • Sektörün yayla birlikte çevresi (kısa kenarları radyus, uzun kenarı yay):
      \text{Sektör Çevresi} = 2r + \frac{\theta}{360} \times 2\pi r.
  4. Kesen / Kiriş ve Yay İlişkisi

    • Kirişin uçlarını birleştiren yay, minör yay (küçük yay) veya majör yay (büyük yay) olabilir.
    • Merkez açı hangi yayı tarif ediyorsa, ona ilişkin yay uzunluğunu hesaplarız. Eğer soru büyük yayı kastediyorsa, 360^\circ - \theta üzerinden hesap yapmak gerekir.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki dört soru çözümlenmiştir.


2. 1. Soru (m(AOB) = 60°, OB = 6 cm)

Verilenler:

  • O merkezli çemberde, merkez açısı m(\widehat{AOB}) = 60^\circ.
  • Yarıçap OB = 6 \text{ cm}.
  • \pi = 3 olarak alınacaktır (gerektiğinde).
  • Aranan: AB kirişinin uzunluğu.

Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Tanımı: AB doğrusu, merkez açısı $60^\circ$’a karşılık gelen bir kiriştir.
  2. Kiriş Uzunluğu Formülü:
    AB = 2r \cdot \sin\left(\frac{\theta}{2}\right).
    Burada r = 6 \text{ cm} ve \theta = 60^\circ.
  3. Hesaplama:
    AB = 2 \times 6 \times \sin\left(\frac{60^\circ}{2}\right) = 12 \times \sin(30^\circ).
    \sin(30^\circ) = \frac{1}{2} olduğundan:
    AB = 12 \times \frac{1}{2} = 6 \text{ cm}.

Cevap: AB kirişinin uzunluğu 6 cm’dir.


3. 2. Soru (m(AOB) = 90°, OB = 8 cm)

Verilenler:

  • O merkezli çemberde, merkez açısı m(\widehat{AOB}) = 90^\circ.
  • Yarıçap OB = 8 \text{ cm}.
  • \pi = 3 alınacaktır.
  • Aranan: [ACB] uzunluğu. Soru ifadesinden anlaşıldığı üzere, şekil üzerinde ACB muhtemelen büyük yaydır (soruda verilen şıkların 36 gibi büyük bir değer olması bunu işaret ediyor).

Yorum

  • Eğer soruda küçük yay (yani $90^\circ$’lık yay) istenseydi, uzunluk \frac{90}{360} \cdot 2\pi r = \frac{1}{4} \cdot 2\pi \cdot 8 = 4\pi olurdu. \pi=3 alınınca 4 \times 3 = 12. Ancak şıklarda 12 yok.
  • Şıklar 16, 24, 32, 36 olarak verilmiş. 36 stantimetre “büyük yay” sonucuna denk gelmektedir: m(\widehat{AOB}) = 270^\circ (büyük açı) \implies büyük yay uzunluğu.

Adım Adım Çözüm

  1. Büyük Açı ve Yay İlişkisi:
    • Dairenin tamamı 360^\circ.
    • Eğer \widehat{AOB} = 90^\circ ise, tamamlayıcı büyük yay 360^\circ - 90^\circ = 270^\circ.
  2. Büyük Yay (ACB) Uzunluğu:
    \text{Yay}(ACB) = \frac{270^\circ}{360^\circ} \times 2 \pi \times 8.
  3. Hesaplama:
    \text{Yay}(ACB) = \frac{270}{360} \times 2 \times 3 \times 8 = \left(\frac{270}{360}\right) \times 48.
    \frac{270}{360} = \frac{3}{4} \quad \text{(basitleştirme)}.
    Dolayısıyla,
    \text{Yay}(ACB) = \frac{3}{4} \times 48 = 36 \text{ cm}.

Cevap: [ACB] (büyük yay) uzunluğu 36 cm’dir.


4. 3. Soru ([AB] = 22 cm, m(AOB) = 45°)

Verilenler:

  • Bir O merkezli çemberde AB adlı kirişin uzunluğu 22 \text{ cm}.
  • Merkez açısı m(\widehat{AOB}) = 45^\circ.
  • \pi = \frac{22}{7} alınması isteniyor ancak bu soru yarıçap hesabında $\pi$’ye doğrudan gerek kalmayabilir (çünkü kirişten yarıçap bulurken temel trigonometriyi kullanırız).
  • Aranan: Çemberin yarıçapı r.

Kiriş Uzunluğu İlişkisi

Kiriş uzunluğu:

AB = 2r \cdot \sin\left(\frac{\theta}{2}\right).

Burada AB = 22, \theta = 45^\circ ve aradığımız $r$’dir.

Adım Adım Çözüm

  1. Formülü Yerleştirme:
    22 = 2r \cdot \sin\left(\frac{45^\circ}{2}\right) = 2r \cdot \sin(22.5^\circ).
  2. \sin(22.5^\circ) Değeri:
    \sin(22.5^\circ) = \sqrt{\frac{1 - \cos(45^\circ)}{2}} = \sqrt{\frac{1 - \frac{\sqrt{2}}{2}}{2}}.
    Yaklaşık olarak \sin(22.5^\circ) \approx 0.3827 (kullanılan hassasiyete göre).
  3. Yarıçapı Bulma:
    22 = 2r \times 0.3827 \quad \Longrightarrow \quad 2r = \frac{22}{0.3827} \approx 57.48 \quad \Longrightarrow \quad r \approx 28.74.
  4. Seçeneklerin Karşılaştırılması:
    Sorudaki seçenekler (14, 15, 28, 30) incelendiğinde, yaklaşık sonuç 28’e çok yakındır. Dolayısıyla doğru cevap, 28 cm olarak yuvarlanmaktadır.

Cevap: Çemberin yarıçapı yaklaşık 28 cm’dir (seçeneklerde 28’in bulunması sebebiyle).


5. 4. Soru (m(AOB) = 120°, OB = 12 cm)

Verilenler:

  • O merkezli çemberde m(\widehat{AOB}) = 120^\circ.
  • Yarıçap OB = 12 \text{ cm}.
  • Sarı ile boyalı bölgenin çevresinin uzunluğu isteniyor. Genellikle bu ifade, kiriş AB artı 120°’lik yay AB çevresi demektir (yani “daire diliminin yay + kirişten oluşan kenarının” çevresi).
  • \pi = 3 alınacak.
  • Seçenekler: 36, 42, 44, 46.

Adım Adım Yaklaşım

“Sarı bölge” çoğu zaman “çember dilimi” yerine “çember parçası” (segment) olabilir. Segmentin çevresinde:

  1. Kiriş AB
  2. 120°’lik Yay AB
    toplamı alınır. (Eğer sektörün tüm çevresi istenseydi, 2r + \text{yay} şeklinde olurdu, fakat o durumda 24 + 24 = 48 gibi bir sonuç çıkar ve seçeneklerde 48 yoktur.)

Dolayısıyla:

\text{Sarı Bölgenin Çevresi} = \underbrace{\text{Yay}(AB)}_{\theta=120^\circ} \;+\; \underbrace{AB}_{\text{kiriş}}.

a) Yay(AB) Hesabı

  • Yay açısı 120^\circ, yarıçap r=12.
  • Yay uzunluğu:
    \text{Yay}(AB) = \frac{120}{360} \times 2\pi \times 12 = \frac{1}{3} \times 2 \times 3 \times 12 = \frac{1}{3} \times 72 = 24 \text{ cm}.
    Burada \pi=3 kullanıldı.

b) Kiriş (AB) Hesabı

  • Kiriş formülü: AB = 2r \,\sin\left(\frac{120^\circ}{2}\right) = 2 \times 12 \times \sin(60^\circ).
  • \sin(60^\circ) = \frac{\sqrt{3}}{2} \approx 0.8660.
    AB = 24 \times \frac{\sqrt{3}}{2} = 12\sqrt{3} \approx 12 \times 1.732 = 20.784 \approx 20.78 \text{ cm}.

c) Çevre Toplamı

Dolayısıyla,

\text{Sarı Bölge Çevresi} = \text{Yay}(AB) + \text{Kiriş}(AB) = 24 + 20.78 \approx 44.78 \text{ cm}.

Seçeneklerde en yakın değer 44 olup, bu genellikle yuvarlatma ile örtüşür.

Cevap: Sorudaki seçeneklere göre yaklaşık 44 cm.


6. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda her soru için kısa özet yer almaktadır:

Soru Veriler Aranan Çözüm Yöntemi Sonuç
1. m(AOB)=60°, OB=6 cm \theta=60^\circ, r=6 Kiriş AB AB=2r\sin(\theta/2)=12\times \sin(30^\circ)=6 6 cm
2. m(AOB)=90°, OB=8 cm (Büyük yay aranıyor) \theta=90^\circ, r=8 Yay ACB (büyük yay, 270^\circ) Yay ACB= \tfrac{270}{360}\times 2\pi r= \tfrac{3}{4}\times 2\times 3\times 8=36 36 cm
3. [AB]=22 cm, m(AOB)=45^\circ AB=22, \theta=45^\circ Yarıçap r 22=2r\sin(22.5^\circ)\Rightarrow r\approx 28 28 cm
4. m(AOB)=120°, OB=12 cm, Sarı bölümün çevresi = Yay + Kiriş \theta=120^\circ, r=12 Sarı ile boyalı bölgenin çevresi Yay =24, Kiriş =20.78 → toplam \approx 44.78 → 44 (yakın seçeneğe yuvarlanarak) 44 cm (yak.)

7. Adım Adım Çözüm ve Önemli Notlar

  1. Doğru Olarak Problemi Tanımlama

    • Hangi uzunluğun, hangi yay veya kirişin istendiğine dikkat edin.
    • Sembolik gösterimlerde [AB] bazen kirişi, bazen açıyı veya yayı ifade edebilir. Sorunun metnindeki şıklar ve diğer ipuçları takip edilmelidir.
  2. Merkez Açı mı, Çevre Açı mı?

    • Burada \widehat{AOB} her zaman merkez açı olarak verilmiştir.
    • Kiriş (AB) uzunluğu hesaplanacaksa 2r\sin(\theta/2) formülü en kısa yoldur.
  3. Küçük mü, Büyük mü Yay?

    • Merkez açı \theta küçük yay oluşturur.
    • Tamamlayıcı açı (yani 360^\circ - \theta) büyük yayı oluşturur. Bu tür sorularda şıkların büyüklüğü hangi yay olduğunu ele verir.
  4. Özel Üçgen ve Açı Değerleri

    • 30^\circ, 45^\circ, 60^\circ, 90^\circ gibi açıların trigonometri değerlerini iyi bilmek gerekir.
    • Örneğin \sin(30^\circ)=\tfrac12, \sin(45^\circ)=\tfrac{\sqrt{2}}{2}, \sin(60^\circ)=\tfrac{\sqrt{3}}{2} vb.
  5. Verilen \pi Değerine Uygun Hesaplamak

    • Sorularda eğer \pi=3 veya \pi=\tfrac{22}{7} olarak alınız diyorsa, yay veya daireye ait her uzunluk/alan hesabında bu değeri kullanmak çok önemlidir.
    • Trigonometriyi etkileyen bir faktör değildir; sadece çevre-yay alanı hesaplarında işe yarar.
  6. Yuvarlama ve Seçenek Karşılaştırması

    • Üçüncü ve dördüncü sorularda elde edilen sonuçlar tam sayı olmayabilir. Bu gibi durumlarda en yakın tam sayı veya şık seçilir.

8. Sonuç ve Kısa Değerlendirme

Bu dört soru, çemberde merkez açıya bağlı olarak kiriş uzunluğu, yay uzunluğu ve daire parçalarının çevrelerini hesaplamayı pekiştiren tipik örneklerdir. Özetle:

  • 1. Soruda (merkez açı 60^\circ, r=6) kiriş uzunluğu doğrudan 2r\sin(30^\circ) = 6\,\text{cm} bulunur.
  • 2. Soruda (merkez açı 90^\circ, ancak istenen büyük yay) $360^\circ - 90^\circ = 270^\circ$’lık yay hesaplanır ve 36\,\text{cm} bulunur.
  • 3. Soruda kiriş 22\,\text{cm}, açı 45^\circ olup, yarıçap yaklaşık 28\,\text{cm} elde edilir.
  • 4. Soruda (120^\circ, r=12) sektörün değil, segmentin çevresi istenir. Segment çevresi = $120^\circ$’lık yay + kiriş. Bu toplam yaklaşık 44.78 cm olup şıklarda 44 seçilir.

Bu tür sorunlarda en önemli nokta, hangi uzunluğun talep edildiğini doğru okumak ve \sin, \cos, yay uzunluğu gibi formülleri doğru biçimde uygulamaktır.

@Selime_Karul