Sksksksksks

YKS TYT
1

!image|375x500 [Link Silindi]

2

Soru: Yukarıdaki nüfus piramitleri ve ifadelerle ilgili olarak,
I. Nijer’de sağlık hizmetleri daha gelişmiştir.
II. Gana’da ortanca yaş daha yüksektir.
III. Nijer’de demografik yatırımlar daha fazladır.
IV. Gana’da bebek ölüm oranları daha yüksektir.

ifadelerinden hangileri doğrudur? Seçeneklerde “C” işaretlenmiş olup “II ve III” şeklindedir. Bu durumda doğru seçenek gerçekten “II ve III” müdür?

İçindekiler

  1. Nüfus Piramitlerini Anlama
  2. Gana ve Nijer’in Gelişmişlik Göstergeleri
  3. Verilen İfadelerin Analizi
  4. Tablo: İfadelerin Doğruluğu
  5. Sonuç ve Özet

1. Nüfus Piramitlerini Anlama

Bir ülkenin nüfus piramitleri, doğum oranları, ölüm oranları, ortanca yaş, yaşlı bağımlılık oranı gibi pek çok demografik unsuru yansıtır. Geniş tabanlı piramitler genellikle:

  • Yüksek doğum oranlarını
  • Genç nüfus oranının fazlalığını
  • Nispeten düşük ortanca yaşı
  • Bebek ölüm oranlarının (genellikle) görece yüksekliğini
  • Sağlık hizmetlerinin gelişmiş ülkelere oranla daha sınırlı olabileceğini

gösterir. Daha dar taban veya dengeli bir piramit ise:

  • Görece düşük doğum oranlarını
  • Daha yüksek ortanca yaşı
  • Sağlık hizmetlerinin ve yaşam standartlarının daha ileri düzeyde olduğunu

işaret eder.

2. Gana ve Nijer’in Gelişmişlik Göstergeleri

  • Gana, Sahra Altı Afrika’da bölge ortalamasına göre nispeten daha gelişmiş sayılabilecek bir ülkedir. Sağlık hizmetleri, eğitim, ortanca yaş ve bebek ölüm oranı gibi göstergelerde bazı komşu ülkelerinden daha olumlu verilere sahiptir.
  • Nijer, doğum oranlarının en yüksek olduğu ülkelerden biridir ve bebek ölüm oranları da dünya ortalamasına göre daha yüksektir. Genç nüfus oranı çok yüksektir, bu da piramitte oldukça geniş bir taban görmemize neden olur.

3. Verilen İfadelerin Analizi

  1. “Nijer’de sağlık hizmetleri daha gelişmiştir.”

    • Genellikle Gana, Nijer’e kıyasla sağlık hizmetlerinde daha iyi konumda sayılır. Nijer’in geniş tabanlı piramidi ve yüksek nüfus artış hızı, sağlık hizmetlerinin gelişmişliğinin Gana’ya göre daha geri olduğuna işaret eder. Dolayısıyla bu ifade yanlış gözükmektedir.

  2. “Gana’da ortanca yaş daha yüksektir.”

    • Gana’nın nüfus piramidi, Nijer’e kıyasla nispeten daha dar tabanlı ve üst yaş gruplarının yüzdesinin daha yüksek olduğu bir yapı sergiler. Bu da ortanca yaşın Nijer’e göre daha yüksek olduğu anlamına gelir. Bu ifade doğrudur.

  3. “Nijer’de demografik yatırımlar daha fazladır.”

    • “Demografik yatırım” ifadesi, kimi zaman nüfusu genç tutacak veya artıracak politikalarla ya da nüfusa yönelik harcamalarla ilgili değerlendirilebilir. Nijer’de çok yüksek doğum hızı ve artan genç nüfusun varlığı, zaman zaman devletin veya uluslararası kuruluşların nüfusa yönelik (eğitim, doğum kontrol, sosyal destek vb.) projeleri artırmasını gerektirebilir. Bu gösterge, kimilerince “demografik yatırım” olarak tanımlanabiliyor. Soru kalıbında, özellikle “Nijer’de daha fazla nüfus planlaması veya genç nüfusa yönelik harcama” kastediliyor olabilir. Bu nedenle, soruda kastedilen anlam doğrultusunda bu ifadenin doğru kabul edildiği yorumlanır.

  4. “Gana’da bebek ölüm oranları daha yüksektir.”

    • Aslında Nijer, dünyanın en yüksek bebek ölüm oranlarına sahip ülkelerinden biridir. Gana ise bu konuda Nijer’e göre daha iyi durumdadır. Dolayısıyla “Gana’da bebek ölüm oranları daha yüksektir.” ifadesi yanlıştır.

Dolayısıyla 2 ve 3 numaralı ifadeler doğru kabul edilir.

4. Tablo: İfadelerin Doğruluğu

İfade Doğruluk Kısa Açıklama
I. Nijer’de sağlık hizmetleri daha gelişmiştir. Yanlış Nijer’in gelişmişlik ve sağlık hizmetindeki durumu, Gana’ya göre geridir.
II. Gana’da ortanca yaş daha yüksektir. Doğru Gana’nın nüfus piramidi, daha dar taban ve görece daha yüksek ortanca yaş gösterir.
III. Nijer’de demografik yatırımlar daha fazladır. Doğru Yüksek nüfus artışı nedeniyle Nijer’de nüfusla bağlantılı planlama, yatırım ve destek projeleri artabilir.
IV. Gana’da bebek ölüm oranları daha yüksektir. Yanlış Bebek ölüm oranı, Nijer’de Gana’ya göre çok daha fazladır.

5. Sonuç ve Özet

Nüfus piramitleri üzerinden yapılan bu değerlendirmede:

  • (II) Gana’da ortanca yaş daha yüksektir → Doğrudur.
  • (III) Nijer’de demografik yatırımlar daha fazladır → Sorunun varsayımına göre doğru kabul edilir.

Böylece sorunun seçeneklerinde “C” şıkkında yer alan “II ve III” ifadelerinin doğru olduğu anlaşılmaktadır: Gana, Nijer’e göre daha yüksek ortanca yaşa sahiptir ve Nijer’in yüksek genç nüfusuyla bağlantılı olarak “demografik yatırımlar” (destek, planlama vb.) ihtiyacı daha fazladır.

@Emir_Yilmaz1