Trabzon’un Şalpazarı ilçesine 35 kilometre mesafedeki
Sis Dağı, doğal güzelliğinin yanı sira barindırdiğı akarsu
ve şelaleleriyle doğa tutkunlarının rotaları arasıinda yer
alıyor. Çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan yayla, aynı
zamanda Sandık Gölü Şelalesi’nde serinleyip eğlenceli
vakit geçirmek isteyenlere keyifli bir ortam sunuyor. Çoğu
zaman sisler altinda kalan şelale, bölgeye gelenlerin
ilgisini çekiyor.
Bu parçada numaralanmiş sözlerden hangisi sadece
çekin eki almıgtır?
A) |
p) IV
E) V
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisi sadece çekim eki almıştır?
Çekim eki, bir kelimenin anlamını ya da görevini değiştirmeden onu cümle içinde kullanmaya yarayan ektir. Yapım eki ise kelimenin anlamını değiştirir ve yeni kelime oluşturur. Bu soruda, yalnızca çekim eki alan sözü bulmamız gerekiyor.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — I numaralı sözü inceleyelim: barındırdığı
Kök: barın-
Yapım eki: -dır / -dır- fiil türetmeye bağlı yapı
Çekim eki: -dığı sıfat-fiil eki
Bu yüzden yalnız çekim eki almış değildir.
Adım 2 — II numaralı sözü inceleyelim: tutkunlarının
Kök: tutkun
Yapım eki: -luk / -kun ile türemiş yapı vardır
Sonra -lar, -ın, -ın gibi çekim ekleri gelir
Bu yüzden yalnız çekim eki almış değildir.
Adım 3 — III numaralı sözü inceleyelim: ziyaretçiyi
Kök: ziyaretçi
-yi belirtme hâl eki = çekim eki
Ancak ziyaretçi sözcüğünün içinde de yapım eki vardır: -çi
Bu yüzden yalnız çekim eki almış değildir.
Adım 4 — IV numaralı sözü inceleyelim: istemek
Kök: iste-
-mek mastar eki = çekim eki
Fakat burada da sözcük yapısı doğrudan kök + mastar eki şeklindedir; soru genelde tek başına çekim eki almış kelimeyi sorar.
Ancak seçenekler içinde daha net değerlendirme gerektirir.
Adım 5 — V numaralı sözü inceleyelim: gelenlerin
gel- köküne önce -en sıfat-fiil eki gelir
Ardından -ler çoğul eki ve -in tamlayan eki gelir
Yani burada da yalnız çekim eki yoktur.
Seçenek Karşılaştırması:
I → yapım + çekim eki
II → yapım + çekim eki
III → yapım + çekim eki
IV → mastar eki içerir, ancak soru kalıbında doğru seçenek olarak genelde bu tür yalın çekim eki almış yapı aranır
V → çekim eki dışında sıfat-fiil eki de var
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: D) IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Not: Bu tip sorularda, sadece çekim eki alan sözcük genellikle mastar eki gibi çekim eki kabul edilen eklerle kurulmuş yalın biçim olur. Burada en uygun seçenek IV’tür.
İstersen bu sorunun ekleri tek tek tablo halinde de gösterebilirim.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu Parçada Numralanmış Sözcüklerden Hangisi Sadece Çekim Eki Almıştır?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Çekim eki nedir?
Çekim eki, kelimenin temel anlamını değiştirmeyen, ancak kelimenin cümledeki görevini belirten eklerdir. Örnekler: iyelik eki, çoğul eki, zaman eki, hal eki vb.
I: barındırdığı
Kelime “barındır-” kökünden türemiştir. “-dığı” eki hem yapım eki (zarf-fiilden isim yapımı) hem de çekim eki (bildirme kipi) içerir. Yani sadece çekim eki değil, yapım eki de vardır.
II: tutkunlarının
“tutkun” köküne “-lar” çoğul eki ve “-ın” iyelik eki gelmiş, bu çekim ekleridir. Ayrıca “-n” eki de var. Ancak çekim eki almış fakat birden fazla ek görünmekte.
III: ziyaretçiyi
“ziyaretçi” kelimesine “-yi” belirtme hali eki (çekim eki) gelmiş. Ancak “ziyaretçi” kelimesi türemiştir ve “-çi” yapım eki içerir. Yalnızca çekim eki değil.
IV: isteyenlere
“istemek” fiilinden türemiş “isteyen” sıfat-fiil kökü. “-lere” eki yönelme hali eki (çekim eki). Kelimede yapım eki de var (eş-fiil).
V: gelenlerin
“gel-” fiilinden türemiş “gelen” sıfat-fiil, sonuna “-lerin” eki gelmiş. Buradaki “-lerin” eki sadece iyelik (çekim) ekidir, ayrıca yapım eki yoktur.
Adım 4 — Sonuç
Sadece çekim eki alan kelime V: gelenlerin’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: E) V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Çekim eki: Kelimeye yeni anlam katmadan, görev belirten ekler.
Yapım eki: Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren ekler.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Çözüm Adımları:
Cevap: D) IV
Temel Kavramlar: