Asal sayılar, sadece 1 ve kendisine tam bölünebilen, 1’den büyük pozitif tam sayılardır. Hızlıca asal sayı olup olmadığını kontrol etmek için kullanılan bazı pratik yöntemler ve taktikler vardır.
Asal Sayı Bulma Taktiği ve Kontrol Yöntemleri
Küçük Sayılar İçin Hızlı Kontrol
2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19 gibi küçük asal sayıları ezberlemek başlangıç için kolaylık sağlar.
Eğer sayı bu küçük asal sayılardan değilse, aşağıdaki adımlara geçilir.
Karesi Alınan Asal Sayıların Altına Bakma
Kontrol edeceğiniz sayının karekökünü bulun. Mesela, n sayısı için \sqrt{n} hesaplanır.
Sadece 2’den başlayarak, sayıdan küçük ya da eşit olan tüm asal sayılarla bölünebilirliği kontrol edin.
Bölünebilme Kuralları Kullanma
2’ye bölünebilirlik: Sayı çift ise asal değildir (2 hariç).
3’e bölünebilirlik: Rakamların toplamı 3’ün katıysa, sayı asal değildir (3 hariç).
5’e bölünebilirlik: Sayı 0 veya 5 ile biterse asal değildir (5 hariç).
Eratosthenes Eleği
1’den büyük sayılar arasında asal olanları filtrelemek için kullanılan klasik yöntemdir, özellikle çok sayıda asal sayı hesaplanacaksa uygundur.
Listeyi oluşturun, asal olmayanları elemelerle çıkarın.
Özel Taktiklerle Hızlandırma
6n ± 1 formundaki sayılar asal olma potansiyeline sahiptir (n ≥ 1). Bu form dışındaki sayılar genellikle asal değildir. Örneğin 5, 7, 11, 13, 17, 19 gibi.
Örnek: 17 sayısı asal mı?
\sqrt{17} \approx 4.12
2, 3 ve 5 gibi asal sayıların hiçbiri 17’yi tam bölmez.
Bu yüzden 17 asal sayıdır.
Pro Tip: Çok büyük sayılar için asal sayı testi yapan bilgisayar programları veya ileri matematiksel algoritmalar (AKS Primality Test gibi) kullanılır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Asal sayılarla ilgili istersen başka örnekler veya yöntemler de anlatabilirim.