Asal çarpanları 3, 5, 11 olan dört basamaklı en küçük doğal sayı kaçtır?
Cevap:
Bu soruda, dört basamaklı en küçük doğal sayının sadece 3, 5 ve 11 asal çarpanlarından oluşması istenmektedir. Seçenekleri tek tek inceleyip asal çarpanlarına ayırarak bu koşulu sağlayanı bulmamız gerekiyor.
İçindekiler
- Sorunun Özeti ve Hedefi
- Asal Çarpanları Anlamak
- Verilen Seçeneklerin İncelenmesi
- Adım Adım Çözüm
- Seçenek Karşılaştırma Tablosu
- Sonuç ve Özet
1. Sorunun Özeti ve Hedefi
- Soru: “Asal çarpanları 3, 5, 11 olan dört basamaklı en küçük doğal sayı kaçtır?”
- Verilen şıklar:
A) 1155
B) 1320
C) 1485
D) 1815
Burada “asal çarpanları 3, 5, 11 olan” ifadesi, sayının 3, 5, 11 dışındaki herhangi bir asal çarpana kesinlikle sahip olmaması gerektiğini belirtir.
2. Asal Çarpanları Anlamak
Bir sayının asal çarpanları, sayı üzerinde asal bölme işlemi yaparak elde ettiğimiz en temel çarpanlardır. Örneğin:
- 30 sayısının asal çarpanları 2, 3 ve 5’tir.
- 165 sayısının asal çarpanları 3, 5 ve 11’dir.
Bu soruda aranan sayı, 3^a × 5^b × 11^c formunda olmalıdır (a, b, c ≥ 1, tam sayı).
3. Verilen Seçeneklerin İncelenmesi
Sayıyı asal çarpanlarına ayırarak incelememiz gerekiyor:
-
1155
- 1155 ÷ 3 = 385
- 385 ÷ 5 = 77
- 77 ÷ 7 = 11
- 11 ÷ 11 = 1
- Dolayısıyla 1155 = 3 × 5 × 7 × 11 şeklinde ayrılır. Burada 7 asal çarpanı da vardır, yani yalnızca 3, 5, 11 içermemektedir.
-
1320
- 1320 ÷ 2 = 660
- 660 ÷ 2 = 330
- 330 ÷ 3 = 110
- 110 ÷ 5 = 22
- 22 ÷ 2 = 11
- 11 ÷ 11 = 1
- Sonuç olarak 1320 = 2^3 × 3 × 5 × 11; içinde 2 de vardır. Dolayısıyla sadece 3, 5, 11 ile sınırlı değildir.
-
1485
- 1485 ÷ 3 = 495
- 495 ÷ 3 = 165
- 165 ÷ 3 = 55
- 55 ÷ 5 = 11
- 11 ÷ 11 = 1
- Yani 1485 = 3^3 × 5 × 11. Başka asal çarpan yoktur. Bu sadece 3, 5 ve 11’den oluşur.
-
1815
- 1815 ÷ 3 = 605
- 605 ÷ 5 = 121
- 121 ÷ 11 = 11
- 11 ÷ 11 = 1
- Demek ki 1815 = 3 × 5 × 11^2. Bu da yalnızca 3, 5, 11 asal çarpanlarını içerir.
Ancak en küçük dört basamaklı hangisidir diye baktığımızda, 1485 (C) mi yoksa 1815 (D) mi daha küçüktür? Tabii ki 1485 küçüktür.
4. Adım Adım Çözüm
- Koşulu belirleme: 3, 5 ve 11 dışı asal çarpan içermemeli.
- Dört basamaklı alt limit: En küçük dört basamaklı sayı 1000’dir.
- Verilen şıklara bakma: 1155, 1320, 1485 ve 1815.
- Asal çarpan analizi:
- 1155 → 3 × 5 × 7 × 11 (7 içerir, koşulu sağlamaz)
- 1320 → 2^3 × 3 × 5 × 11 (2 içerir, koşulu sağlamaz)
- 1485 → 3^3 × 5 × 11 (sadece 3, 5, 11); geçerli!
- 1815 → 3 × 5 × 11^2 (sadece 3, 5, 11); geçerli ama 1485’den büyüktür.
- En küçük geçerli sayı ergo 1485 olur.
5. Seçenek Karşılaştırma Tablosu
| Seçenek | Asal Çarpanlarına Ayrılmış Hali | 3,5,11 Dışında Asal Var mı? | Uygun mu? |
|---|---|---|---|
| A) 1155 | 3 × 5 × 7 × 11 | Evet, 7 var | Hayır |
| B) 1320 | 2^3 × 3 × 5 × 11 | Evet, 2 var | Hayır |
| C) 1485 | 3^3 × 5 × 11 | Hayır | Evet |
| D) 1815 | 3 × 5 × 11^2 | Hayır | Evet |
Burada hem C hem de D sadece 3, 5 ve 11 asal çarpanlarını içerir, ancak biz dört basamaklı en küçük sayıyı sorduğumuz için C (1485) doğru cevaptır.
6. Sonuç ve Özet
- 1155 ve 1320, 3-5-11 dışında bir asal çarpana sahip olduğu için uygun değildir.
- 1485 ve 1815 sadece 3, 5 ve 11 asal çarpanlarını bulundurur.
- Dört basamaklı en küçük doğal sayı denince 1485 öne çıkar. Dolayısıyla doğru şık (C)’dir.
Kısa Özet: Asal çarpanlarını analiz ettiğimizde, 1485 hem yalnızca 3, 5 ve 11 asal çarpanlarından oluşmakta, hem de dört basamaklı en küçük değer olarak koşulları sağlar.
