!IMG_20260324_172847|375x500 [Link Silindi]
SORU: Bir deneyde K, L ve M maddelerinin erime ve kaynama noktaları farklı verilmiştir. Bu maddelerin farklı sıcaklıklardaki hâlleri ve hangi maddelerin hangi ortamda sıvı hâlde olduğu sorulmaktadır.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir maddenin katı, sıvı veya gaz hâlde olması ortam sıcaklığı ile erime ve kaynama noktaları arasındaki ilişkiye bağlıdır:
- Eğer ortam sıcaklığı erime noktasından küçükse, madde katıdır.
- Eğer ortam sıcaklığı erime noktası ile kaynama noktası arasında ise, madde sıvıdır.
- Eğer ortam sıcaklığı kaynama noktasından büyük ise, madde gaz hâldedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Maddelerin özelliklerini tabloya göre yaz
- K: Erime noktası 0°C, Kaynama noktası 100°C
- L: Erime noktası -39°C, Kaynama noktası 357°C
- M: Erime noktası 79°C, Kaynama noktası 218°C
Adım 2 — Ortamların sıcaklıklarını yaz
- I. Ortam: 220°C
- II. Ortam: 150°C
- III. Ortam: 70°C
Adım 3 — Maddelerin her ortamda durumlarını belirle
| Madde | Ortam 1 (220°C) | Ortam 2 (150°C) | Ortam 3 (70°C) |
|---|---|---|---|
| K | 220°C > 100°C → Gaz | 150°C > 100°C → Gaz | 70°C < 100 ve > 0 → Sıvı |
| L | 220°C < 357°C ve > -39°C → Sıvı | 150°C < 357°C ve > -39°C → Sıvı | 70°C < 357°C ve > -39°C → Sıvı |
| M | 220°C > 218°C → Gaz | 150°C < 218°C ve > 79°C → Sıvı | 70°C < 79°C → Katı |
Adım 4 — Soruları yanıtla
- Buna göre aşağıdaki durumlardan hangisi etkinlikte gözlemlenemez?
- A) L maddesi III. ortamda sıvı hâldedir. (Doğru, 70°C L için sıvı)
- B) K maddesi I. ortamda gaz hâldedir. (Doğru, 220 > 100, gaz)
- C) M maddesi II. ortamda sıvı hâldedir. (Doğru, 150°C 79-218 arası, sıvı)
- D) K maddesi II. ortamda katı hâldedir. (Yanlış, 150 ≥ 100 olduğu için gaz, katı olmaz)
- L ve M maddelerinin her ikisinin de sıvı hâlde bulunduğu ortamlar hangileridir?
- L sıvı: I, II, III
- M sıvı: II (150°C), katı III (70°C), gaz I (220°C)
- Ortamlar:
- I: L sıvı, M gaz
- II: L sıvı, M sıvı
- III: L sıvı, M katı
Dolayısıyla her iki madde de sıvı sadece II. ortamda bulunur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- D seçeneği yanlış olup gözlemlenemez.
- B seçeneği doğrudur: Yalnız II ortamında L ve M sıvı hâdedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Erime Noktası
- Tanım: Maddenin katı halden sıvı hale geçtiği sıcaklık.
- Bu problemde: Belirlenirken ortam sıcaklığı ile karşılaştırılır.
2. Kaynama Noktası
- Tanım: Maddenin sıvı halden gaz haline geçtiği sıcaklık.
- Bu problemde: Ortam sıcaklığıyla kıyaslanarak madde durumu tahmin edilir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: 1) Aşağıdaki durumlardan hangisi etkinlikte gözlemlenemez? (Tablodaki erime/kaynama noktalarına göre)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Bir maddenin hali, ortam sıcaklığı ile erime noktası ve kaynama noktası karşılaştırılarak belirlenir:
- T < erime noktası → katı
- erime noktası ≤ T < kaynama noktası → sıvı
- T ≥ kaynama noktası → gaz
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- A: L maddesi III. ortamda (78 °C) sıvı haldedir.
- Kontrol: L için erime = −39 °C, kaynama = 357 °C; 78 °C erime ≤ 78 < kaynama → sıvı. ⇒ A doğru.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- B: K maddesi I. ortamda (220 °C) gaz haldedir.
- Kontrol: K için erime = 0 °C, kaynama = 100 °C; 220 ≥ 100 → gaz. ⇒ B doğru.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- C: M maddesi II. ortamda (150 °C) sıvı haldedir.
- Kontrol: M için erime = 79 °C, kaynama = 218 °C; 79 ≤ 150 < 218 → sıvı. ⇒ C doğru.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- D: K maddesi II. ortamda (150 °C) katı haldedir.
- Kontrol: K erime = 0 °C, kaynama = 100 °C; 150 ≥ 100 → gaz, katı değil. ⇒ D yanlış (gözlemlenemez).
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. L maddesi III. ortamda sıvı haldedir. — DOĞRU (78 °C, −39 ≤ 78 < 357).
B. K maddesi I. ortamda gaz haldedir. — DOĞRU (220 ≥ 100).
C. M maddesi II. ortamda sıvı haldedir. — DOĞRU (79 ≤ 150 < 218).
D. K maddesi II. ortamda katı haldedir. — YANLIŞ (150 ≥ 100 → gaz).
Adım 6 — Son Doğrulama
- D seçeneği K için verilen sıcaklık karşılaştırmasına göre katı olması imkânsızdır; bu nedenle gözlemlenemez.
CEVAP: D) K maddesi II. ortamda katı hâldedir.
SORU: 2) L ve M maddelerinin her ikisinin de sıvı hâlde bulunduğu ortam aşağıdakilerden hangileridir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Aynı anda her iki madde için de ortam sıcaklığı erime ≤ T < kaynama aralığında olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele (Yalnız I)
- I. ortam = 220 °C.
- L: −39 ≤ 220 < 357 → sıvı.
- M: erime 79, kaynama 218; 220 ≥ 218 → gaz.
- Sonuç: Her ikisi sıvı değil → A yanlış.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele (Yalnız II)
- II. ortam = 150 °C.
- L: −39 ≤ 150 < 357 → sıvı.
- M: 79 ≤ 150 < 218 → sıvı.
- Sonuç: Her ikisi de sıvı → B doğru.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele (I ve II)
- I incelendi: M gaz olduğu için I uygun değil → C yanlış.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele (I ve III)
- I uygun değil (M gaz), III de M katı olduğu için her ikisi de uygun değil → D yanlış.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — YANLIŞ (M I’de gaz).
B. Yalnız II — DOĞRU (II’de L ve M ikisi de sıvı).
C. I ve II — YANLIŞ (I’de M gaz).
D. I ve III — YANLIŞ (I’de M gaz, III’te M katı).
Adım 6 — Son Doğrulama
- Sadece II. ortam hem L hem M için erime ≤ T < kaynama koşulunu sağlar.
CEVAP: B) Yalnız II
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?