- Aşağıdaki cümielerden hangisi yükleminin türün göre
ötekilerden farklidır?
A) ince Memed" sadece klasik bir roman kalibına
sIğmayıp halk anlatlarindan, efsanelerden ve sözio
gelenekten beslenen epik bir destan niteliğy faşır.
B) Eser; Qukurova’nin coğrafi yapısını, ağalik sisteminin
sosyolojik boyutlarinı ve Anadolu insaninın yasam
mücadelesini túm çıplaklığı ve gerçekliği ile yansıtg.1 Bu roman, Türk edebiyatının sinirlarıini aşarak evrensel
bir değer kazanmıiş ve hemen hemen bütün dünya
dillerine çevrilerek küresel bir başyapıt hâine gelmiştir.
p) YazıldığI günden bu yana güncelliğini hiç yitirmeyen bu
eser, farklı kuşaklardan her dönemdeki okuyucunun
gisini çekerek onların baş ucu kitabı olma özeligini
korumuştur.
E)Eserin en güçlū yönlerinden biri; yazarın dogay. insan
psikolojisini ve mekânları âdeta bir ressam zliğiyle
işlediği, lirik ve ayrıntilı betimlemeleridir.
ğida
Cümlelerin Yükleminin Türüne Göre İncelenmesi
Cümleler yükleminin türüne göre fiil (eylem) cümlesi ve isim (ad) cümlesi olmak üzere ikiye ayrılır. Bu soruda her seçeneğin yüklemi bulunup kök ve ek yapısına göre türü belirlenmelidir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- Cümle: “İnce Memed” sadece klasik bir roman kalıbına sığmayıp halk anlatılarından, efsanelerden ve sözlü gelenekten beslenen epik bir destan niteliği taşır.
- Cümlenin yüklemi “taşır” sözcüğüdür.
- Sözcüğün kökü “taşı-” fiilidir (eylem). Dolayısıyla bu cümle bir fiil cümlesidir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- Cümle: Eser; Çukurova’nın coğrafi yapısını, ağalık sisteminin sosyolojik boyutlarını ve Anadolu insanının yaşam mücadelesini tüm çıplaklığı ve gerçekliği ile yansıtır.
- Cümlenin yüklemi “yansıtır” sözcüğüdür.
- Sözcüğün kökü “yansıt-” fiilidir (eylem). Dolayısıyla bu cümle bir fiil cümlesidir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- Cümle: Bu roman, Türk edebiyatının sınırlarını aşarak evrensel bir değer kazanmış ve hemen hemen bütün dünya dillerine çevrilerek küresel bir başyapıt hâline gelmiştir.
- Cümlenin yüklemi “hâline gelmiştir” (veya temel yüklem fiili olarak “gelmiştir”) ifadesidir.
- Sözcüğün kökü “gel-” fiilidir (eylem). Dolayısıyla bu cümle bir fiil cümlesidir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- Cümle: Yazıldığı günden bu yana güncelliğini hiç yitirmeyen bu eser, farklı kuşaklardan her dönemdeki okuyucunun ilgisini çekerek onların baş ucu kitabı olma özelliğini korumuştur.
- Cümlenin yüklemi “korumuştur” sözcüğüdür.
- Sözcüğün kökü “koru-” fiilidir (eylem). Dolayısıyla bu cümle bir fiil cümlesidir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
- Cümle: Eserin en güçlü yönlerinden biri; yazarın doğayı, insan psikolojisini ve mekânları âdeta bir ressam titizliğiyle işlediği, lirik ve ayrıntılı betimlemeleridir.
- Cümlenin yüklemi “betimlemeleridir” sözcüğüdür.
- “Betimleme” sözcüğü bir isimdir ve ek fiil (-dir) alarak yüklem görevinde kullanılmıştır. Dolayısıyla bu cümle bir isim (ad) cümlesidir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Fiil cümlesi (taşımak)- B. Fiil cümlesi (yansıtmak)
- C. Fiil cümlesi (gelmek)
- D. Fiil cümlesi (korumak)
E. İsim cümlesi (betimleme)
Adım 7 — Son Doğrulama
A, B, C ve D seçeneklerindeki yüklemler çekimli birer eylem (fiil) iken; E seçeneğindeki yüklem ek eylem alarak yüklemleşmiş bir isimdir. Bu nedenle E seçeneği yükleminin türü bakımından diğerlerinden farklıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E şıkkı (Eserin en güçlü yönlerinden biri; … ayrıntılı betimlemeleridir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cümle türleri (özellikle fiilimsilerin yüklem olduğu durumlar veya yüklemin yerine göre cümleler) ile ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmemi ister misin?