Sıcaklığı 50^\circ C olan belirli bir miktar ideal gaz bir kap içine konup ağırlığı ihmal edilen sürtünmesiz bir pistonla aşağıdaki gibi kapatılıyor. Dış basıncın 1 atm olduğu ortamda gazın hacmi V , basıncı P olarak ölçülüyor.
Bu ideal gazla ilgili,
I. Sabit sıcaklıkta hacmi yarıya düşürülürse basıncı 2P olur.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
İdeal Gaz Yasası ve Mutlak Sıcaklık Bağıntıları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İdeal gaz denklemi P \cdot V = n \cdot R \cdot T olup gaz yasalarındaki tüm orantılarda sıcaklık birimi mutlaka Kelvin (mutlak sıcaklık) alınmalıdır (T(\text{K}) = t(^\circ\text{C}) + 273).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Başlangıçta gazın sıcaklığı T_1 = 50 + 273 = 323\text{ K}, hacmi V, basıncı P ve madde miktarı n sabittir.
- I. Öncül (Doğru): Boyle Yasası’na göre sıcaklık ve mol sayısı sabitken basınç ile hacim ters orantılıdır (P_1 \cdot V_1 = P_2 \cdot V_2). Piston dış bir kuvvetle itilip hacim \frac{V}{2} değerine düşürülürse basınç 2P olur.
- II. Öncül (Yanlış): Charles Yasası’na göre sabit basınçta hacim, mutlak sıcaklıkla (T) doğru orantılıdır (\frac{V_1}{T_1} = \frac{V_2}{T_2}). Sıcaklık 100\ ^\circ\text{C}'ye çıkarıldığında mutlak sıcaklık T_2 = 100 + 273 = 373\text{ K} olur. Sıcaklık Kelvin cinsinden 2 katına çıkmadığı için (\frac{373}{323} \neq 2) hacim de 2V olamaz.
- III. Öncül (Yanlış): Gay-Lussac Yasası’na göre piston sabitlendiğinde hacim değişmez ve basınç mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır (\frac{P_1}{T_1} = \frac{P_2}{T_2}). Sıcaklık 25\ ^\circ\text{C}'ye düşürüldüğünde mutlak sıcaklık T_2 = 25 + 273 = 298\text{ K} olur; mutlak sıcaklık yarıya inmediği için basınç da \frac{P}{2} değerine düşmez.
CEVAP: A) Yalnız I
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM gaz sorularında en sık kurulan çeldirici, sıcaklığın Celsius (^\circ\text{C}) cinsinden iki katına çıkması veya yarıya inmesidir. İdeal gaz denklemlerinde oran orantı daima mutlak sıcaklık (T) olan Kelvin cinsinden hesaplanmalıdır.
