Çözünüri0k (g/100 g su)
Sicakık (°C)
Yukarıda verilen çözūnürlQk grafiğine göre,
- 60°C’ta 200 gram su ile hazirlanan doygun çözeti
40°Cta soğutulursa katı iyon dengesi oluşur.
IL. ROCta 200 gram su ile hazırlanan doygun çözelt,
1srtlrsa doymamış olur.
40°C’a soğutulursa 100 g madde çöker.
yargılarndan hangileri doğrudur?
Çözünürlük Grafiği ve Sıcaklık Değişimi Analizi
KULLANILAN TEMEL İLKELER: Bu soruda endotermik çözünürlük grafiği (sıcaklık arttıkça çözünürlüğü artan) temel alınmıştır. Katı iyon dengesi, bir çözeltinin doygunluk sınırını aşması ve dibinde katı oluşması durumunu ifade eder.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Grafikten Verilerin Okunması
Grafiğe göre 100 gram su için çözünürlük değerleri şöyledir:
- 40^\circ\text{C}'ta: 30\text{ g madde}
- 60^\circ\text{C}'ta: 40\text{ g madde}
- 80^\circ\text{C}'ta: 80\text{ g madde}
Adım 2 — I. Yargının Analizi
60^\circ\text{C}'ta 100 g su 40 g madde ile doyar. Dolayısıyla 200 g su 2 \times 40 = 80\text{ g} madde ile doygun hale gelir. Sıcaklık 40^\circ\text{C}'a düşürülürse, 200 g su en fazla 2 \times 30 = 60\text{ g} madde çözebilir. Aradaki 80 - 60 = 20\text{ g} madde dibe çöker. Dibe katısı çökmüş çözeltilerde katı-iyon dengesi kurulur.
I. yargı doğrudur.
Adım 3 — II. Yargının Analizi
Grafik yukarı yönlü (endotermik) olduğu için sıcaklık arttıkça çözünürlük kapasitesi artar. 60^\circ\text{C}'taki doygun bir çözelti ısıtıldığında (örneğin 80^\circ\text{C}'a), suyun madde çözme kapasitesi artacağı için mevcut madde miktarı artık yetersiz kalır ve çözelti doymamış hale gelir.
II. yargı doğrudur.
Adım 4 — III. Yargının Analizi
80^\circ\text{C}'ta 100 g su 80 g madde çözer. 200 g su ise 2 \times 80 = 160\text{ g} madde ile doygun olur.
Sıcaklık 40^\circ\text{C}'a indirilirse:
- 40^\circ\text{C}'ta 200 g suyun kapasitesi: 2 \times 30 = 60\text{ g} maddedir.
- Çöken miktar: 160\text{ g} - 60\text{ g} = 100\text{ g} madde çöker.
III. yargı doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: I, II ve III (Hepsi Doğrudur)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Endotermik Çözünürlük
- Tanım: Sıcaklık artışıyla çözünürlüğün arttığı tepkimelerdir.
- Bu problemde: Grafik yukarı doğru eğimli olduğu için madde ısıtıldıkça daha fazla çözünür.
2. Katı-İyon Dengesi
- Tanım: Doygun bir çözeltide, çözünen iyonlar ile dipteki katı arasındaki dinamik dengedir.
- Bu problemde: Soğutma sonucu madde çöktüğü için bu denge oluşur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Su miktarını dikkate almamak
- Yanlış: Grafikteki 80, 40 ve 30 değerlerini doğrudan hesaplamada kullanmak.
- Doğru: Grafik 100 g su içindir; soru 200 g su dediği için tüm değerler 2 ile çarpılmalıdır.
- Neden Yanlış: Çözünürlük birim hacimdeki/kütledeki miktardır, toplam su miktarı değiştikçe çözünen kütle de değişir.
Benzer bir grafik sorusunda “egzotermik” (sıcaklık arttıkça çözünürlüğü azalan) bir durumun sonuçlarını incelememi ister misin?