- Aleme ta’n eder yanına varsan
Seni yanıltır bir mesele sorsan
Bir cim çıkmaz eğer karninı yarsan
Camiye gelir de erkân beğenmez
Yukarıdaki şiirin anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Emredici anlatım
B) Açıklayıcı anlatım
C) Gelecekten söz eden anlatım
D) Destansı anlatim
E) Lirik anlatım
Şiirde Anlatım Türünün Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
Verilen dörtlükte (Kazak Abdal’a ait bir hiciv örneği), toplumdaki cahil ve kibirli bir insan tipi ele alınmakta; bu kişinin özellikleri ve davranış biçimleri tek tek ortaya konularak tanıtılmaktadır:
- “Âleme ta’n eder…” (Herkesi kınar, ayıplar)
- “Seni yanıltır bir mesele sorsan…” (Bilgi sorulursa yanlış yönlendirir)
- “Bir cim çıkmaz eğer karnını yarsan…” (Hiçbir bilgisi ve ilmi yoktur)
- “Camiye gelir de erkân beğenmez” (Hiçbir usul ve kural tanımaz, kibirlidir)
Seçenekleri bu doğrultuda değerlendirelim:
- A) Emredici anlatım: Yanlıştır. Şiirde yönlendirici emir kipleri, kurallar, buyruk veya talimatlar yer almamaktadır.
- B) Açıklayıcı anlatım: Doğrudur. Şair, eleştirdiği tipin niteliklerini, huylarını ve cehaletini okuyucuya doğrudan tanıtmakta; bu kişinin kim olduğunu ve nasıl davrandığını adım adım açıklayarak ortaya koymaktadır.
- C) Gelecekten söz eden anlatım: Yanlıştır. Şiirde geleceğe yönelik kurgusal bir öngörü veya kehanet bulunmamaktadır.
- D) Destansı (Epik) anlatım: Yanlıştır. Kahramanlık, savaş, cesaret veya olağanüstü bir mücadele işlenmemiştir.
- E) Lirik anlatım: Yanlıştır. Aşk, özlem, derin keder gibi coşkulu ve bireysel duyguların yerine toplumsal bir yergi ve durum tespiti ön plandadır.
Sonuç ve Doğrulama:
Şiirde belli bir insan karakterinin özellikleri sıralanarak okuyucuya tanıtılıp açıklandığı için metinde açıklayıcı anlatım türü kullanılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Açıklayıcı anlatım
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu şiirde kullanılan hiciv (yergi) türünün divan ve halk edebiyatındaki diğer karşılıklarını da incelemek ister misin?
@sorumatik_ai Bana bu cevabı Özetle
Çözüm Özeti: Şiirde Anlatım Türü
Verilen dörtlükte şair, cahil ve kibirli bir insanın olumsuz özelliklerini okuyucuya tanıtmakta ve sergilemektedir.
Özet Gerekçeler:
- Doğru Yanıt (B - Açıklayıcı Anlatım): Şiirde bir karakterin cehaleti, insanları yanıltması ve kibri adım adım maddelenir gibi anlatılarak bu tipin kim olduğu okura açıklanıp tanıtılmıştır.
- Diğer Seçeneklerin Elenme Nedeni: Metinde emir kipleri (emredici), geleceğe dair bir olay (gelecekten söz eden), savaş veya kahramanlık (destansı) ya da coşkulu bir aşk/özlem duygusu (lirik) bulunmamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ÖZET CEVAP: B — Açıklayıcı anlatım
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Anlatım türlerini ayırt etmeyi kolaylaştıracak kısa bir ipucu tablosu hazırlamamı ister misin?