-Sen çıkınca işin bitip gene yürüyerek iner, Mısır
Çarşısı’ndaki beğendiğimiz börekçi var ya, kanarya kuşları
olan, orda öğle yemeğimizi yeriz. N’olacak kırk yılda bir
ziyafet. Onun için Cağaloğlu’na yürüyerek gidip gelmekten
yorulmayız, değil mi benim kızım? İstersek tatlı bile yeriz.
Köprüden de eğlene güle döneriz.
Anne-kız sabah kalabalığının arasında, yabancı, çabuk
yürüyorlardı.
Annesi durmadan konuşuyordu.
Böyle konuşkanlığının olduğu geçmişteki tek günü,
hastaneye hasta bakıcı olarak aldıkları gündü. Çocuk, o
zamanlar üçüncü sınıftaydı.
Önlüğü ağarık bir kara olmuştu.
Kış basmıştı.
Bu, köşedeki kömürcüden kömür alma günlerinin
başlamasıydı.
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisi tamlama
değildir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Sözcük Grupları: İsim ve Sıfat Tamlamaları Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçede tamlama, en az iki sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu isim tamlaması (belirtili, belirtisiz, zincirleme) veya sıfat tamlamasıdır (sıfat + isim). Çekimli fiiller ya da fiillere bağlanan zarf öbekleri tamlama kurmaz.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Parçada numaralanmış söz öbekleri incelendiğinde:
- A) I. “kanarya kuşları”: Tamlayan ek almamış, tamlanan üçüncü şahıs iyelik eki (-ı) almıştır; belirtisiz isim tamlamasıdır.
- B) II. “öğle yemeğimizi”: Tamlayan ek almamış, tamlanan iyelik eki (-i) almıştır; belirtisiz isim tamlamasıdır.
- C) III. “yürüyorlardı”: Çekimli bir fiildir (yüklem). Önündeki “çabuk” sözcüğü durum bildiren bir zarftır (belirteçtir). Fiiller veya zarf-fiil öbekleri isim ya da sıfat tamlaması oluşturamayacağı için tamlama değildir.
- D) IV. “üçüncü sınıftaydı”: “Üçüncü” sözcüğü sıra sayı sıfatı, “sınıf” sözcüğü isimdir; niteleme/belirtme ilişkisi kurularak sıfat tamlaması oluşturulmuştur.
- E) V. “köşedeki kömürcüden”: “-ki” sıfat yapan ek yardımıyla türeyen “köşedeki” sözcüğü işaret/belirtme sıfatıdır; ismi niteleyerek sıfat tamlaması kurmuştur.
CEVAP: C) III (yürüyorlardı — çekimli fiil olduğundan tamlama oluşturmaz)