- Betül defterine periyodik olarak,
SDO0AD)
O0AD00
*AD.
şekillerini her satırında 7 şekil bulunan 20 satır biçiminde
yazmıştır.
Buna göre bu 20 satirıin kaç tanesi
bitmiştir?
şekli ile
A) 3
B) 4
C)5
D) 6
E)7
Periyodik Şekil Dizisinde Üçgen ile Biten Satır Sayısının Hesaplanması
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Periyodik tekrar eden dizilerde n. elemanın türünü belirlemek için modüler aritmetik kullanılır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Periyot Uzunluğunu ve Sembol Sırasını Belirleme
Dizideki şekiller sırasıyla incelendiğinde 5 farklı sembolün sürekli tekrar ettiği görülür:
-
- Sembol: \triangle (Üçgen)
-
- Sembol: \square (Kare)
-
- Sembol: \text{Altıgen}
-
- Sembol: \bigcirc (Daire)
-
- Sembol: * (Yıldız)
Bu durumda periyot uzunluğu T = 5’tir.
Adım 2 — Satırların Son Elemanının Kuralını Bulma
Her satırda 7 şekil bulunduğundan, k. satırın son elemanı toplamda (7 \times k). şekildir.
Bir satırın \triangle (üçgen) ile bitmesi için bu satırın son elemanının periyodun 1. elemanına denk gelmesi gerekir:
Adım 3 — Modüler Denklemi Çözme
Her iki tarafı 3 ile çarparsak:
Demek ki numarası 5’e bölündüğünde 3 kalanını veren her satır \triangle ile biter.
Adım 4 — 20 Satır İçindeki Uygun Satırları Sayma
k \in \{1, 2, 3, \dots, 20\} aralığında k \equiv 3 \pmod 5 şartını sağlayan satır numaraları:
Toplamda 4 satır \triangle şekli ile bitmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Periyodik Dizi Problemleri
- Tanım: Belli bir düzende kendini tekrarlayan elemanların oluşturduğu dizilerdir.
- Bu problemde: 5 elemanlı bir şekil örüntüsü her satırda 7’şerli gruplanarak modüler aritmetik ile incelenmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Satır başlarındaki kaymayı hesaba katmamak
- Yanlış: Her satırın aynı sembolle bittiğini veya sadece satır sayısını 5’e bölüp kalana bakmayı düşünmek.
- Doğru: Her satır 7 elemandan oluştuğu için k. satırın son elemanının 7k olduğunu hesaplayıp 7k \pmod 5 bağıntısını kurmak.
- Neden yanlış: Satır uzunluğu (7) ile periyot uzunluğu (5) aralarında asal olduğundan her satır farklı bir sembolle biter.
Benzer bir modüler aritmetik veya periyodik problem sorusu çözerek konuyu pekiştirmek ister misin?
anlamadım daha basit bir dille anlatabilir misin
Periyodik Şekil Örüntüsünün Basit Adımlarla Çözümü
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Şekiller 5’erli gruplar halinde baştan sona kendini tekrarlar:
Bir satırın \triangle ile bitmesi için o satırın sonundaki şeklin sırasının 5’e bölündüğünde 1 kalanını vermesi gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Step 1 — Şekillerin Tekrar Düzenini Belirleme
Örüntüye baktığımızda 5 farklı şekil sırayla dizilmektedir:
- 1. şekil = \triangle
- 2. şekil = \square
- 3. şekil = \text{Altıgen}
- 4. şekil = \bigcirc
- 5. şekil = *
- 6. şekil tekrar \triangle, 7. şekil tekrar \square olur.
Step 2 — İlk 5 Satırın Hangi Şekille Bittiğini Bulma
Her satıra 7 şekil yazıldığı için her satırın bittiği şeklin numarasını 5’e bölüp kalanına bakalım:
- 1. Satırın Sonu: 1 \times 7 = 7. şekil \rightarrow 7’nin 5’e bölümünden kalan 2 (Kare ile biter)
- 2. Satırın Sonu: 2 \times 7 = 14. şekil \rightarrow 14’ün 5’e bölümünden kalan 4 (Daire ile biter)
- 3. Satırın Sonu: 3 \times 7 = 21. şekil \rightarrow 21’in 5’e bölümünden kalan 1 (\triangle Üçgen ile biter)
- 4. Satırın Sonu: 4 \times 7 = 28. şekil \rightarrow 28’in 5’e bölümünden kalan 3 (Altıgen ile biter)
- 5. Satırın Sonu: 5 \times 7 = 35. şekil \rightarrow 35’in 5’e bölümünden kalan 0 (* Yıldız ile biter)
Step 3 — 5 Satırlık Blok Kuralını Genişletme
Görüldüğü gibi her 5 satırda sadece 1 satır (3. satır) \triangle ile bitmektedir:
- 1 ile 5. satırlar arasında \rightarrow 3. satır
- 6 ile 10. satırlar arasında \rightarrow 8. satır
- 11 ile 15. satırlar arasında \rightarrow 13. satır
- 16 ile 20. satırlar arasında \rightarrow 18. satır
Step 4 — Toplam Satır Sayısını Hesaplama
Toplam 20 satır içerisinde 5’li gruplardan 20 \div 5 = 4 adet vardır.
Her grupta 1 tane \triangle ile biten satır olduğuna göre:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 4 (3, 8, 13 ve 18. satırlar)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Periyot Gruplaması
- Tanım: Tekrar eden olayları tek tek saymak yerine döngü gruplarına ayırarak pratik şekilde sonuca ulaşma yöntemidir.
- Bu problemde: 20 satırı tek tek yazmak yerine ilk 5 satırdaki düzen bulunmuş ve 20 satıra genişletilmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
20 satırın tamamını elle çizmeye çalışmak
- Yanlış: Tüm şekilleri tek tek alt alta yazıp sayarak vakit kaybetmek.
- Doğru: İlk periyottaki (ilk 5 satırdaki) kuralı tespit edip toplam satır sayısına oranlamak.
- Neden yanlış: Sınavda satır sayısı 20 yerine 100 veya 200 verildiğinde çizerek çözmek imkansız hale gelir.
Bu mantığı tam oturtmak için “kaç satırın kare ile bittiğini” bulmayı denemek ister misin?
