Şekildeki düzenekte gaz, buz, su ve şişirilmiş esnek balon ısıl dengede iken, gazın basıncı Pgaz , ipte oluşan gerilme

Şekildeki düzenekte gaz, buz, su ve şişirilmiş esnek balon ısıl dengede iken, gazın basıncı P_{gaz}, ipte oluşan gerilme kuvvetinin büyüklüğü T dir.
Düzeneğin sıcaklığı değişmeden buza ısı enerjisi verilip tümü eritilirse, P_{gaz} ve T nasıl değişir?
\frac{P_{gaz}}{A) Artar}\frac{T}{Artar}
B) Artar Azalır
C) Azalır Artar
D) Azalır Azalır
E) Azalır Değişmez

Gaz Basıncı ve Kaldırma Kuvvetinde Buzun Erimesi Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kendi sıvısında yüzen buz eridiğinde V_{\text{eriyen su}} = V_{\text{batan}} olduğundan sıvı seviyesi değişmez; ancak buzun suyun üzerinde kalan kısmı eriyerek hacim kaybettiğinden kaptaki gazın hacmi artar (P \cdot V = \text{sabit}). Esnek balona etki eden kaldırma kuvveti ise F_k = V_{\text{batan}} \cdot d_{\text{sıvı}} \cdot g bağıntısıyla bulunur.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Buzun Erimesi ve Gaz Basıncının (P_{\text{gaz}}) Değişimi
Buzun özkütlesi suyun özkütlesinden küçük olduğu için (d_{\text{buz}} < d_{\text{su}}), buz eridiğinde hacmi küçülür. Yüzen buz için eriyen suyun hacmi, buzun suya batan kısmının hacmine eşit olduğundan su seviyesi değişmez. Fakat buzun suyun üzerinde kalan kısmı eridiğinde kap içindeki toplam madde hacmi küçülür ve üstteki gazın kaplayabileceği hacim (V_{\text{gaz}}) artar. Sıcaklık sabit olduğuna göre Boyle-Mariotte yasası gereğince:

P_{\text{gaz}} \cdot V_{\text{gaz}} = \text{sabit} \implies V_{\text{gaz}} \uparrow \implies P_{\text{gaz}} \text{ azalır.}

Adım 2 — Esnek Balonun Hacmi ve İp Gerilmesinin (T) Değişimi
Esnek balonun iç basıncı, üzerindeki sıvı ve gaz basınçlarının toplamına eşittir (P_{\text{balon}} = P_{\text{gaz}} + P_{\text{sıvı}}). Üstteki gazın basıncı (P_{\text{gaz}}) azaldığı için balonun üzerindeki toplam dış basınç azalır ve balon genleşerek hacmini (V_{\text{balon}}) artırır. Balona etki eden kaldırma kuvveti:

F_k = V_{\text{balon}} \cdot d_{\text{su}} \cdot g

Balonun hacmi arttığı için kaldırma kuvveti (F_k) artar. Balon için düşey denge denklemi yazıldığında:

F_k = G_{\text{balon}} + T \implies T = F_k - G_{\text{balon}}

Ağırlık (G) sabitken F_k arttığından ip gerilmesi (T) artar.


:white_check_mark: CEVAP: C) Azalır — Artar (P_{\text{gaz}} azalır, T artar)

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Kendi sıvısında yüzen buz eridiğinde sıvı yüksekliği değişmez kuralı yalnızca sıvı seviyesi için geçerlidir. Kapalı kaplarda buzun suyun dışında kalan hacmi tamamen yok olduğu için toplam gaz hacmi mutlaka artar ve P_{\text{gaz}} azalır.