Şekildeki ABCD yamuğu biçimindeki kâğıt, [DH] ve [CK] yükseklikleri boyunca kesiliyor. |AH| = 4 cm, |KB| = 9 cm olmak üzere, oluşan dik üçgenler kesilen kenarları boyunca birleştirilince yine bir dik üçgen elde ediliyor.
Buna göre, |DH| kaç cm dir?
A) 12
B) 10
C) 9
D) 8
E) 6
Yamukta Yükseklik ve Öklid Bağıntısı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Yamukta tabanlara dik indirilen yükseklikler eşittir: |DH| = |CK| = h
- Öklid Teoremi (Yükseklik Bağıntısı): Bir dik üçgende hipotenüse ait dikmenin karesi, hipotenüs üzerinde ayırdığı parçaların çarpımına eşittir:h^2 = p \cdot k
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kesilen Üçgenlerin Boyutlarını Belirleme
Yamukta üst tabandan alt tabana indirilen dikmeler birbirine eşit uzunluktadır:
|DH| = |CK| = h
Kesilen üçgenler dik üçgen olup kenarları:
- AHD dik üçgeninde dik kenarlar: |AH| = 4\text{ cm} ve |DH| = h
- BKC dik üçgeninde dik kenarlar: |KB| = 9\text{ cm} ve |CK| = h
Adım 2 — Üçgenlerin Birleştirilmesi ve Dik Üçgen Oluşumu
Üçgenler kesilen kenarları ([DH] ve [CK]) boyunca çakışacak şekilde birleştirildiğinde:
- Ortak kenar uzunluğu h olur.
- Birleşen taban parçaları doğrusal hale gelerek |AH| + |KB| = 4 + 9 = 13\text{ cm} uzunluğunda bir hipotenüs oluşturur.
- Elde edilen yeni şekil bir dik üçgen olduğuna göre, h uzunluğu bu dik üçgenin hipotenüsüne ait yüksekliği (dikmesi) konumundadır.
Adım 3 — Öklid Bağıntısını Uygulama
Oluşan büyük dik üçgende Öklid yüksek bağıntısı uygulanır:
h^2 = |AH| \cdot |KB|
h^2 = 4 \cdot 9
h^2 = 36
h = 6\text{ cm}
Buradan |DH| = 6\text{ cm} olarak bulunur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) 6
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Öklid Teoremi: Dik açıdan hipotenüse dikme indirildiğinde dikmenin boyunun karesi, ayırdığı parçaların çarpımına eşittir (h^2 = p \cdot k).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Yamuğun üst taban veya yan kenar uzunluklarını bilmeden sorunun çözülemeyeceğini düşünmek.
Doğru Yaklaşım: Kesilen kenarların ortak ve eşit (h) olduğunu, birleştirildiklerinde dik kenarların tabanda ayrılan parçaları (4\text{ cm} ve 9\text{ cm}) oluşturduğunu fark edip doğrudan Öklid bağıntısını kullanmak.
Benzer bir Öklid veya katlama/kesme geometri sorusu çözmek ister misin?
