Şekilde DNA molekülünün bir kısmı verilmiş ve bu kısımda yer alan yapılardan bazıları numaralanmış bazıları da harflerle gösterilmiştir.
Buna göre, numaralanmış ve harflerle gösterilen yapılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) DNA’daki nükleotidler 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapılardır.
B) X ve Y tüm nükleotid çeşitlerinde aynıdır.
C) Z, 2 numaralı yapıya göre isimlendirilir.
D) Bir DNA molekülündeki X ve Y sayısı birbirine eşittir.
DNA’nın Yapısı ve Nükleotid Bileşenleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir nükleotid; 1 adet fosfat (X), 1 adet deoksiriboz şekeri (Y) ve 1 adet azotlu organik bazın (1, 2, 3, 4) birbirine bağlanmasıyla oluşur. Nükleotidler, yapılarında bulunan organik bazın çeşidine göre isimlendirilir ve bir DNA molekülünde toplam fosfat sayısı, toplam şeker sayısına ve toplam nükleotid sayısına daima eşittir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki yapılar incelendiğinde;
-
X: Fosfat grubu,
-
Y: Beş karbonlu deoksiriboz şekeri,
-
1, 2, 3 \text{ ve } 4: Azotlu organik bazlar (Adenin, Timin, Guanin, Sitozin),
-
Z: Bir nükleotid (Fosfat + Şeker + Organik baz) yapısıdır.
-
A) Yanlıştır. 1, 2, 3 \text{ ve } 4 numaralı yapılar nükleotid değil, azotlu organik bazlardır. Nükleotid olması için şeker ve fosfat ile birlikte bütün bir grubu oluşturması gerekir.
-
B) Doğrudur. Fosfat (X) ve deoksiriboz şekeri (Y) adenin, timin, guanin ve sitozin olmak üzere tüm nükleotid çeşitlerinde değişmez, ortaktır.
-
C) Doğrudur. Z bir nükleotiddir ve nükleotidler taşıdıkları organik baza (2 numaralı yapıya) göre adlandırılır (örneğin 2 timin bazı ise yapı “Timin nükleotidi” adını alır).
-
D) Doğrudur. Her nükleotidde 1 adet fosfat ve 1 adet deoksiriboz şekeri bulunduğundan, bir DNA molekülünde toplam fosfat sayısı (X) ile deoksiriboz şekeri sayısı (Y) birbirine eşittir.
CEVAP: A — DNA’daki nükleotidler 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapılardır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda “organik baz” ile “nükleotid” kavramları sıklıkla birbirinin çeldiricisi olarak kullanılır. Tek başına dörtgen/şekil olarak gösterilen kısımlar yalnızca bazdır; nükleotid olabilmesi için fosfat ve deoksiriboz şekerini de kapsaması şarttır.