Şekilde DNA molekülünün bir kısmı verilmiş ve bu kısımda yer alan yapılardan bazıları numaralanmış bazıları da harflerle gösterilmiştir.
Buna göre, numaralanmış ve harflerle gösterilen yapılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) DNA’daki nükleotidler 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapılardır.
B) X ve Y, tüm nükleotid çeşitlerinde aynıdır.
C) Z, 2 numaralı yapıya göre isimlendirilir.
D) Bir DNA molekülündeki X ve Y sayısı birbirine eşittir.
DNA’nın Yapısı ve Nükleotidin Bölümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir nükleotid; fosfat grubu, 5 karbonlu deoksiriboz şekeri ve bir organik bazın (adenin, timin, guanin, sitozin) birbirine bağlanmasıyla oluşur. Nükleotidler yapılarında bulunan organik baza göre isimlendirilir ve bir DNA zincirinde Fosfat Sayısı = Deoksiriboz Şekeri Sayısı = Toplam Organik Baz Sayısı = Toplam Nükleotid Sayısı eşitliği bulunur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde verilen yapılar incelendiğinde:
- X: Fosfat grubu (yuvarlak yapı)
- Y: Deoksiriboz şekeri (beşgen yapı)
- 1, 2, 3 ve 4: Organik bazlar (Adenin, Timin, Guanin, Sitozin)
- Z: Bir nükleotid (Fosfat + Şeker + Organik bazdan oluşan bütünsel yapı)
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Yanlıştır. 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapılar nükleotid değil, nükleotidin yapısına katılan organik bazlardır. Nükleotid, Z ile gösterilen üçlü yapının bütünüdür.
- B) Doğrudur. Fosfat (X) ve deoksiriboz şekeri (Y), adenin, timin, guanin ve sitozin olmak üzere tüm nükleotid çeşitlerinde değişmeden ortak olarak bulunur.
- C) Doğrudur. Nükleotidler içerdikleri organik baza göre (örneğin 2 numaralı yapı guanin ise guanin nükleotidi olarak) isimlendirilir.
- D) Doğrudur. Her nükleotidde 1 adet fosfat (X) ve 1 adet şeker (Y) bulunduğundan, bir DNA molekülündeki toplam fosfat ve şeker sayıları birbirine eşittir.
CEVAP: A) DNA’daki nükleotidler 1, 2, 3 ve 4 numaralı yapılardır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda en sık yapılan hata organik baz ile nükleotid kavramlarının karıştırılmasıdır. Şeker ve fosfata bağlı tekil bazlar (1, 2, 3, 4) sadece organik bazdır; bu üçlünün bir araya gelmiş hâli (Z) ise nükleotiddir.