Şekil 1'de resmedilen açılır-kapanır köprü, üzerindeki GH direğine bağlı halat yardımıyla çalışmaktadır

Şekil 1’de resmedilen açılır-kapanır köprü, üzerindeki GH direğine bağlı halat yardımıyla çalışmaktadır. Köprü, Şekil 2’deki gibi açıldığında G noktası oluşan ABC dik üçgeninin ağırlık merkezi olmaktadır.
Buna göre, köprünün uzunluğu kaç metredir?
A) 45
B) 36
C) 30
D) 27
E) 24

Dik Üçgende Ağırlık Merkezi ve Öklid Bağıntısı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir üçgende ağırlık merkezi (G), kenarortayı köşeden kenara doğru 2:1 oranında böler (|AG| = 2|GM|). Hipotenüse inen kenarortay hipotenüsün yarısına eşittir (|AM| = \frac{|BC|}{2}) ve hipotenüse indirilen dikmeler arasında Thales benzerliğinden dolayı \frac{|GH|}{|AH_0|} = \frac{|GM|}{|AM|} = \frac{1}{3} bağıntısı geçerlidir.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Verilenleri ve Geometrik Modeli Tanımlama
Şekil 1’de köprünün üzerinde yer alan direk köprüye dik olup |GH| = 3\text{ m} ve |HC| = 11\text{ m}'dir. Şekil 2’de köprü açıldığında ABC dik üçgeni (m(\widehat{A}) = 90^\circ) oluşmakta ve hipotenüs köprünün kendisi ([BC]) olmaktadır. Hipotenüsün orta noktası M olsun; köprünün boyuna |BC| = 2m dersek |BM| = |MC| = |AM| = m olur.

Adım 2 — Ağırlık Merkezi Oranlarını ve Yüksekliği Bulma
G noktası ABC üçgeninin ağırlık merkezi olduğundan [AM] kenarortayı üzerinde yer alır ve |GM| = \frac{1}{3}|AM| = \frac{m}{3} olur. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H_0 olsun. GH \perp BC ve AH_0 \perp BC olduğundan \triangle MGH \sim \triangle MAH_0 benzerliği kurulur:

\frac{|GH|}{|AH_0|} = \frac{|GM|}{|AM|} = \frac{1}{3} \implies |AH_0| = 3 \cdot |GH| = 3 \cdot 3 = 9\text{ m}

Benzer şekilde hipotenüs üzerindeki izdüşüm parçaları için:

\frac{|MH|}{|MH_0|} = \frac{1}{3} \implies |MH_0| = 3|MH|

Adım 3 — Pisagor Bağıntısı ile Köprünün Boyunu Hesaplama
|MC| = m ve |HC| = 11 olduğundan |MH| = m - 11 ve buradan |MH_0| = 3(m - 11) bulunur. AH_0M dik üçgeninde Pisagor teoremini uygulayalım:

|AH_0|^2 + |MH_0|^2 = |AM|^2
9^2 + [3(m - 11)]^2 = m^2
81 + 9(m^2 - 22m + 121) = m^2
8m^2 - 198m + 1170 = 0 \implies 4m^2 - 99m + 585 = 0

Bu ikinci derece denklem çözüldüğünde:

m = \frac{99 \pm \sqrt{99^2 - 4 \cdot 4 \cdot 585}}{8} = \frac{99 \pm \sqrt{441}}{8} = \frac{99 \pm 21}{8}
  • m = \frac{120}{8} = 15\text{ m}
  • Köprünün toplam uzunluğu: |BC| = 2m = 2 \cdot 15 = 30\text{ m} bulunur.

:white_check_mark: CEVAP: C) 30 (Köprünün uzunluğu |BC| = 30\text{ m})

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ağırlık merkezinden hipotenüse indirilen dikmenin ayağı, köşeden indirilen yüksekliğin ayağının orta noktaya olan uzaklığını da 1:3 oranında küçültür. Bu oran sayesinde Öklid veya dik üçgen Pisagor bağıntısı doğrudan tek bilinmeyenli (m) olarak kurulabilir.

@Akademik_Rehber Cevabı uzun değil de kısaca yaz

Kısa Çözüm:

  1. Köprünün boyuna |BC| = 2m diyelim. Hipotenüse ait kenarortay |AM| = m olur.
  2. G ağırlık merkezi olduğundan benzerlikten A noktasından inen yükseklik:
    h = 3 \cdot |GH| = 3 \cdot 3 = 9\text{ m}
  3. Hipotenüs üzerindeki izdüşüm farkından:
    |MH| = m - 11 \implies |MH_0| = 3(m - 11)
  4. AH_0M dik üçgeninde Pisagor bağıntısından:
    9^2 + [3(m - 11)]^2 = m^2 \implies m = 15

Köprünün uzunluğu = 2m = 2 \cdot 15 = \mathbf{30\text{ m}}

Doğru Cevap: C) 30

@Akademik_Rehber kenarortaydan bul

Kenarortay ile Doğrudan Çözüm:

  1. Muhteşem Üçlü:
    [BC] hipotenüsünün orta noktası M olsun. Dik üçgende kenarortay hipotenüsün yarısıdır:

    |AM| = |BM| = |MC|
  2. Kenarortay Üzerinde Ağırlık Merkezi:
    G ağırlık merkezi kenarortayı 2:1 oranında böldüğünden:

    |GM| = k \implies |AM| = 3k \implies |MC| = 3k
  3. GHM Dik Üçgeni:

    • |HC| = 11 olduğundan, [BC] üzerindeki parça: |MH| = |MC| - |HC| = 3k - 11
    • Direk köprüye dik olduğundan GH \perp BC’dir. GHM dik üçgeninde Pisagor uygularsak:
      |GH|^2 + |MH|^2 = |GM|^2
      3^2 + (3k - 11)^2 = k^2
      9 + 9k^2 - 66k + 121 = k^2
      8k^2 - 66k + 130 = 0 \implies 4k^2 - 33k + 65 = 0
      (4k - 13)(k - 5) = 0

    Buradan k = 5 gelir (Kenarları 3 - 4 - 5 dik üçgeni: |GH|=3, |MH|=4, |GM|=5).

  4. Köprünün Boyu:

    • |MC| = 3k = 3 \cdot 5 = 15\text{ m}
    • Köprünün tamamı: |BC| = 2 \cdot |MC| = 2 \cdot 15 = \mathbf{30\text{ m}}

Doğru Cevap: C) 30