Şehir efsanesi, modern çağın kulaktan kulağa yay-1 doğruluğu şüphe götürür, uydurma folklorik
hikâyelerine verilen addır. Bu anlatıların her zaman
uydurma ve gerçek dışı olduğu söylenemez ama
bunlar, genellikle çarpıtılmış, abartılmış ve heyecan
katılmış hikâyelerdir. İsmin de “şehir” sözcüğü geçse
de konusunu şehirden alması da gerekmez. Sadece
onları geleneksel folklorik hikâyelerden ayırt edebil-
mek için bu isimle anılırlar.
Şehir efsanelerinin, kim tarafından ne zaman söylen-
diğini bilmezsin, doğru olup olmadığını da… Ama bu
ilginç hikâyeler dilden dile, nesilden nesile özenle ak-
tarılır. Çoğumuz da bunları anlatmaktan ve duymak-
tan keyif alırız. Soğuk kış gecelerinin ya da ıssız yaz
gecelerinde uzayan muhabbetlerin en sevilen konu-
larıdır bu efsaneler. Korku hikâyeleri kadar absürt ve
akıl dışı olmamaları kafalarda soru işareti bırakırken
şirazelerinin biraz kayık oluşu yüzlerde gülümseme-
ye neden olur.
Bu iki parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi
söylenebilir?
A) Aynı olguyu benzer ve farklı yönleriyle değerlendirip
ele almaktadırlar.
B) Aynı konuyla ilgili farklı anlatım biçimlerinden yararla-
nabileceğini göstermektedirler.
C) Farklı konuların aynı bakış açısıyla ele alınabileceğini
göstermektedirler.
D) Konu ve üslup arasındaki bağlantıyı örneklenmek-
tedirler.
E) İki farklı konuyla ilgili ortak görüşler bulunduğunu vur-
gulamaktadırlar.
İki Metnin Anlatım ve İçerik Yönünden Değerlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Metinlerin Konu ve Anlatım Özelliklerini Belirleme
- 1. Parça: “Şehir efsanesi” kavramını tanımlamış, ne olduğunu açıklayıcı ve nesnel bir üslupla (açıklayıcı anlatım / tanımlama) ortaya koymuştur.
- 2. Parça: Yine “şehir efsaneleri” konusunu ele almış; ancak bu kez samimi, sohbet havasında, kişisel duygu ve izlenimleri katarak (öznel / söyleşmeye bağlı anlatım) aktarmıştır.
- Her iki metnin konusu aynıdır (şehir efsaneleri), ancak yazarların kullandığı anlatım biçimleri ve üslupları birbirinden farklıdır.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi
Metinlerde olgunun zıt veya çelişen farklı yönleri değil; tamamen aynı kavramın farklı bir dille, iki ayrı anlatım tekniğiyle sunulması söz konusudur. Dolayısıyla bu yargı metinlerin temel ortak amacını tam olarak karşılamaz.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi
Birinci metinde açıklayıcı/bilgilendirici anlatım, ikinci metinde ise sohbet/öznel anlatım biçimi kullanılmıştır. Her iki metin de “şehir efsanesi” konusunu işlediğinden, bu durum aynı konunun farklı anlatım biçimleriyle ele alınabileceğini açıkça göstermektedir. Bu ifade doğrudur.
Adım 4 — C ve E Seçeneklerinin Analizi
Parçaların konuları farklı değil, aynıdır (şehir efsanesi). Dolayısıyla “farklı konular” ifadesini içeren C ve E seçenekleri doğrudan elenir.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi
Metinlerde belirli bir konunun yalnızca belirli bir üslupla işlenebileceğine dair konu-üslup zorunluluğu örneklendirilmemiştir; aksine aynı konunun farklı üsluplarla da yazılabileceği görülmektedir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Aynı olguyu benzer ve farklı yönleriyle değerlendirip ele almaktadırlar. — Odak noktası içerik karşılaştırmasından ziyade anlatım tutumudur.
B. Aynı konuyla ilgili farklı anlatım biçimlerinden yararlanılabileceğini göstermektedirler. — Birinci parça açıklama/tanımlama, ikinci parça söyleşi/öznel anlatım tekniğiyle yazılmıştır.
C. Farklı konuların aynı bakış açısıyla ele alınabileceğini göstermektedirler. — Konular farklı değil, aynıdır.
D. Konu ve üslup arasındaki bağlantıyı örneklendirmektedirler. — Aynı konunun tek bir üsluba bağlı kalmadığını göstermektedir.
E. İki farklı konuyla ilgili ortak görüşler bulunduğunu vurgulamaktadırlar. — Metinlerde iki farklı konu bulunmamaktadır.
Adım 7 — Son Doğrulama
İki parçada da odak "şehir efsaneleri"dir. İlk metin nesnel ve tanımlayıcı bir dil kullanırken, ikinci metin okuyucuyla sohbet eden samimi bir anlatım sergilediği için doğru cevap kesin olarak B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Aynı konuyla ilgili farklı anlatım biçimlerinden yararlanılabileceğini göstermektedirler.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlatım teknikleri ve ana düşünce sorularında dikkat edilmesi gereken diğer ipuçlarını da birlikte incelememizi ister misin?
Bana sorunun sadece cevabını yaz. uzun açıklama yazma sadece cevapları, doğru cevapları yaz.
Şehir Efsaneleri Metinlerinin Karşılaştırmalı Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
Parçalarda bir olgunun zıt veya çelişen yönleri değil, aynı kavramın iki farklı üslupla aktarımı söz konusudur. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- metin açıklayıcı ve tanımlayıcı (nesnel), 2. metin ise söyleşi/sohbet havasında (öznel) yazılmıştır. Aynı konu (şehir efsaneleri) iki ayrı anlatım biçimiyle ele alınmıştır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
Adım 3 — C ve E Seçeneklerinin Analizi
Her iki metnin de konusu aynıdır (şehir efsanesi). Metinlerde “farklı konular” bulunmadığı için C ve E seçenekleri doğrudan elenir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
Parçalar belirli bir konunun tek bir üslupla sınırlandırılması gerektiğini değil, farklı üsluplarla işlenebileceğini göstermektedir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Aynı olguyu benzer ve farklı yönleriyle değerlendirip ele almaktadırlar. — Metinlerin asıl farkı içerikte değil, anlatım biçimindedir.
B. Aynı konuyla ilgili farklı anlatım biçimlerinden yararlanılabileceğini göstermektedirler. — İlk parça nesnel açıklama, ikinci parça öznel söyleşi biçiminde yazılmıştır.
C. Farklı konuların aynı bakış açısıyla ele alınabileceğini göstermektedirler. — Konu farklı değildir.
D. Konu ve üslup arasındaki bağlantıyı örneklendirmektedirler. — Konu-üslup zorunluluğunu kanıtlamaz.
E. İki farklı konuyla ilgili ortak görüşler bulunduğunu vurgulamaktadırlar. — İki ayrı konu yoktur.
Adım 6 — Son Doğrulama
Her iki metin de “şehir efsaneleri” temasını işlemesine rağmen biri tanımlayıcı, diğeri samimi/öznel anlatım türünü tercih etmiştir; bu da doğrudan B şıkkını doğrular.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Aynı konuyla ilgili farklı anlatım biçimlerinden yararlanılabileceğini göstermektedirler.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Benzer paragrafta anlatım teknikleri ve üslup sorularında hız kazandıracak pratik çözüm yöntemlerini incelemek ister misin?