59! + 58! -1
sayısının sondan kaç basamağI 9’dur?
A) 14
B) 13 C) 12 D) 11
E) 10
Soru Fotoğrafı:
59! + 58! - 1 sayısının sondan kaç basamağı 9’dur?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — İfadeyi sadeleştirelim
59! + 58! - 1 ifadesinde ortak çarpan olarak 58! alınır:
59! = 59 \cdot 58!
Bu yüzden:
59! + 58! - 1 = 59 \cdot 58! + 58! - 1
= (59+1)\cdot 58! - 1
= 60 \cdot 58! - 1
Adım 2 — Son basamakları inceleyelim
58! içinde çok sayıda 10 çarpanı vardır, yani sayı sonunda en az bir sürü 0 ile biter.
Dolayısıyla 60 \cdot 58! sayısı da sonunda çok sayıda 0 ile biter.
Örnek biçim:
60 \cdot 58! = \text{...}0000
Bundan 1 çıkarırsak:
\text{...}0000 - 1 = \text{...}9999
Yani sondan gelen 9 sayısı, sıfırların sayısı kadardır.
Adım 3 — Kaç tane son basamak 0 var?
58! içindeki 10 sayısı, yani 2 \times 5 çarpanlarının sayısı, 5’lerin sayısına bağlıdır:
\left\lfloor \frac{58}{5} \right\rfloor + \left\lfloor \frac{58}{25} \right\rfloor = 11 + 2 = 13
Yani 58! sayısı sonunda 13 tane 0 içerir.
Bu durumda:
60 \cdot 58! - 1 sayısı sonunda 13 tane 9 içerir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: B) 13
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kısa Not:
N\cdot 10^k - 1 biçimindeki sayılarda, sondaki 0 sayısı kadar 9 olur.
İstersen bu sorunun “neden 5’lerin sayısını saydığımızı” da kısa bir örnekle açıklayabilirim.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Sayının ifadesini sadeleştirme
İlk olarak ifademizi biraz sadeleştirelim:
Burada 59! = 59 \times 58! olduğundan, ifadeyi şöyle yazabiliriz:
Yani toplam ifade:
Adım 2 — Sondan kaç basamağının 9 olduğunu bulma mantığı
Bir sayının sondan kaç basamağının 9 olduğunu bulmak için, sayının 10’un kuvvetlerine göre kalanına bakarız.
Yani, 10’u k kez çarparak elde edilen 10^k modunda sayının değeri, 10^k - 1 (yani (örneğin k=3 için 999), ya da 9’lar dizisi) ise, sondan k basamağı 9’dur.
Adım 3 — Sayının 10’a göre kuvvetlerinin çarpanlarını inceleme
58! sayısı içerisindeki 2 ve 5 çarpanları nedeniyle çok büyük bir güçte 10’lar içerir.
58!'nin kaç tane 5 çarpanı olduğunu bulalım (2 sayısı zaten bolca olduğu için 5 sayısı belirleyici olur):
Yani 58!'de 13 tane 5 faktörü var, dolayısıyla 58! en az 10^{13} ile bölünebilir.
Adım 4 — İfade ve 10^{14}'e göre inceleme
İfadeyi 10^{14}'e göre inceleyelim. Çünkü seçeneklerde sondan 10’dan 14’e kadar 9 olabilir diyerek bize seçenekler sunulmuş.
en az 10^{14} faktörü içerir.
Adım 5 — İfadenin şekli: 58! \times 60 - 1
Bu ifade 10^{14} ile bölünebilir bir sayının bir eksiğidir. O zaman mod 10^{14}'e göre değeri:
Buradan:
10^{14} - 1 sayısı sondan 14 adet 9’a eşittir.
Sonuç:
Sayının sondan en fazla 14 basamağının 9 olabileceği anlamına gelir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) 14
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Sık yapılan hata:
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuda bir örnek soruyu adım adım çözmemi ister misin?