Sayısının sondan kaç basamağI 9'dur?

59! + 58! -1
sayısının sondan kaç basamağI 9’dur?
A) 14
B) 13 C) 12 D) 11
E) 10

Soru Fotoğrafı:

59! + 58! - 1 sayısının sondan kaç basamağı 9’dur?

Çözüm Adımları:

Adım 1 — İfadeyi sadeleştirelim
59! + 58! - 1 ifadesinde ortak çarpan olarak 58! alınır:

59! = 59 \cdot 58!

Bu yüzden:

59! + 58! - 1 = 59 \cdot 58! + 58! - 1

= (59+1)\cdot 58! - 1

= 60 \cdot 58! - 1

Adım 2 — Son basamakları inceleyelim
58! içinde çok sayıda 10 çarpanı vardır, yani sayı sonunda en az bir sürü 0 ile biter.

Dolayısıyla 60 \cdot 58! sayısı da sonunda çok sayıda 0 ile biter.

Örnek biçim:

60 \cdot 58! = \text{...}0000

Bundan 1 çıkarırsak:

\text{...}0000 - 1 = \text{...}9999

Yani sondan gelen 9 sayısı, sıfırların sayısı kadardır.

Adım 3 — Kaç tane son basamak 0 var?
58! içindeki 10 sayısı, yani 2 \times 5 çarpanlarının sayısı, 5’lerin sayısına bağlıdır:

\left\lfloor \frac{58}{5} \right\rfloor + \left\lfloor \frac{58}{25} \right\rfloor = 11 + 2 = 13

Yani 58! sayısı sonunda 13 tane 0 içerir.

Bu durumda:

60 \cdot 58! - 1 sayısı sonunda 13 tane 9 içerir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: B) 13
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Kısa Not:
N\cdot 10^k - 1 biçimindeki sayılarda, sondaki 0 sayısı kadar 9 olur.

İstersen bu sorunun “neden 5’lerin sayısını saydığımızı” da kısa bir örnekle açıklayabilirim.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

59! + 58! - 1 sayısının sondan kaç basamağının 9 olduğunu bulma

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Sayının ifadesini sadeleştirme
İlk olarak ifademizi biraz sadeleştirelim:

59! + 58! - 1

Burada 59! = 59 \times 58! olduğundan, ifadeyi şöyle yazabiliriz:

59! + 58! = 59 \times 58! + 58! = 58! \times (59 + 1) = 58! \times 60

Yani toplam ifade:

58! \times 60 - 1

Adım 2 — Sondan kaç basamağının 9 olduğunu bulma mantığı
Bir sayının sondan kaç basamağının 9 olduğunu bulmak için, sayının 10’un kuvvetlerine göre kalanına bakarız.

Yani, 10’u k kez çarparak elde edilen 10^k modunda sayının değeri, 10^k - 1 (yani (örneğin k=3 için 999), ya da 9’lar dizisi) ise, sondan k basamağı 9’dur.

Adım 3 — Sayının 10’a göre kuvvetlerinin çarpanlarını inceleme
58! sayısı içerisindeki 2 ve 5 çarpanları nedeniyle çok büyük bir güçte 10’lar içerir.

58!'nin kaç tane 5 çarpanı olduğunu bulalım (2 sayısı zaten bolca olduğu için 5 sayısı belirleyici olur):

\left\lfloor \frac{58}{5} \right\rfloor + \left\lfloor \frac{58}{25} \right\rfloor = 11 + 2 = 13

Yani 58!'de 13 tane 5 faktörü var, dolayısıyla 58! en az 10^{13} ile bölünebilir.

Adım 4 — İfade ve 10^{14}'e göre inceleme
İfadeyi 10^{14}'e göre inceleyelim. Çünkü seçeneklerde sondan 10’dan 14’e kadar 9 olabilir diyerek bize seçenekler sunulmuş.

  • 58! içindeki 10 faktörü 10^{13} kadar olduğu için
  • 58! \times 60 ifadesi en az 10^{13} \times 60 olarak bölünebilir. Burada 60 faktörü 2^2 \times 3 \times 5 olduğundan, 60 da en az bir kere 5 faktörü içerir, o halde toplamda
58! \times 60

en az 10^{14} faktörü içerir.

Adım 5 — İfadenin şekli: 58! \times 60 - 1
Bu ifade 10^{14} ile bölünebilir bir sayının bir eksiğidir. O zaman mod 10^{14}'e göre değeri:

58! \times 60 \equiv 0 \pmod{10^{14}}

Buradan:

58! \times 60 - 1 \equiv -1 \equiv 10^{14} - 1 \pmod{10^{14}}

10^{14} - 1 sayısı sondan 14 adet 9’a eşittir.

Sonuç:
Sayının sondan en fazla 14 basamağının 9 olabileceği anlamına gelir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: A) 14
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

  • Faktöriyel (n!): 1’den n’e kadar olan sayıların çarpımı.
  • Sondan basamak sayısı: Bir sayının sonundaki ardışık rakamların belirli bir rakama eşit olması durumu.
  • Modüler aritmetik: Bir sayının belirli bir mod alınarak kalanının bulunması.

:warning: Sık yapılan hata:

  • Faktöriyelin içerdiği 10 sayısını tam anlamadan basamak sayısı hesaplamak.
  • Eğer n! içinde kaç tane 10 olduğunu bulmazsanız, sondan kaç sıfır olduğunu anlamazsınız; bu örnekte 5 faktörlerinin sayısı belirleyici olur.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuda bir örnek soruyu adım adım çözmemi ister misin?