- 12000…0
n tane
sayısının 286 tane pozitif böleni olduğuna göre
n kaçtır?
A) 7
B) 8
C) 9
D) 10 E) 12
12000...0 sayısının pozitif bölen sayısı üzerinden n değerinin bulunması
KULLANILAN FORMÜL: Bir sayının pozitif bölen sayısını (PBS) bulmak için sayı önce asal çarpanlarına ayrılır. Sayı A = a^x \cdot b^y \cdot c^z şeklinde asal çarpanlarına ayrıldığında:
$$\text{PBS} = (x + 1) \cdot (y + 1) \cdot (z + 1)$$ formülü kullanılır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıyı Üslü Biçimde İfade Etme
Verilen sayı 12 rakamının yanına n tane sıfır gelmesiyle oluşmuştur. Bu durumu matematiksel olarak şu şekilde yazarız:
Adım 2 — Asal Çarpanlara Ayırma
Sayının pozitif bölen sayısını hesaplayabilmek için 12 ve 10 sayılarını asal çarpanlarına ayırmalıyız:
- 12 = 4 \cdot 3 = 2^2 \cdot 3^1
- 10^n = (2 \cdot 5)^n = 2^n \cdot 5^n
Şimdi bu ifadeleri birleştirelim:
Tabanları aynı olan üslü ifadelerin (2^2 ve 2^n) üslerini toplarsak sayının asal çarpanlara ayrılmış son hali:
$$2^{n+2} \cdot 3^1 \cdot 5^n$$ olur.
Adım 3 — Pozitif Bölen Sayısı Formülünü Uygulama
Soruda pozitif bölen sayısının 286 olduğu belirtilmiş. Üsleri 1 artırarak çarpalım:
Adım 4 — Denklemi Çözme
Eşitliğin her iki tarafını 2’ye bölelim:
Çarpımları 143 olan ve aralarında 2 fark bulunan sayıları düşünelim. 11 \cdot 13 = 143 olduğundan:
- n + 1 = 11 \Rightarrow n = 10
- n + 3 = 13 \Rightarrow n = 10
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 10
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Asal Çarpanlara Ayırma
- Tanım: Bir pozitif tam sayının, asal sayıların çarpımı şeklinde yazılmasıdır.
- Bu problemde: 12000...0 sayısını PBS formülüne uygun hale getirmek için tabanları asal (2, 3, 5) hale getirdik.
2. Pozitif Bölen Sayısı (PBS)
- Tanım: Bir sayıyı tam bölen pozitif tam sayıların adedidir.
- Bu problemde: Değişken olan n değerini bulmak için anahtar veri olarak kullanılmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Üsleri Toplamamak
- Yanlış: 2^2 \cdot 3^1 \cdot 2^n \cdot 5^n ifadesinde 2 tabanındaki üsleri birleştirmeden her birini ayrı ayrı 1 artırıp çarpmak.
- Doğru: Aynı asal tabana sahip çarpanlar tek bir üs altında (2^{n+2}) toplanmalıdır.
- Neden Yanlış: PBS formülü, sayı “asal çarpanlarının çarpımı” (her asal tabandan sadece bir tane olacak şekilde) formundayken geçerlidir.
Bu konuyu pekiştirmek için pozitif bölen sayısı yerine “tam sayı bölen sayısı” verilseydi n değerini nasıl bulurduk, incelememi ister misin?
