sayisi olacak
Verilen bilgilere göre, Demia ve Yağmur’un kur
mast gereken deney düzenekieri agağıdakiler-
den hangisi gibi olabilir?
Lo
Damia’nn düzene
B)
Yagmurun düzeneg
Damia’nin düzeneg
Damla ve Yağmur’un Ampul Parlaklığı Deney Düzeneklerinin Belirlenmesi
Görseldeki soruda, bağımsız değişken kavramı üzerinden Damla ve Yağmur’un kurması gereken elektrik devreleri sorulmaktadır. Fen bilimleri deneylerinde bağımsız değişken, bizim tarafımızdan değiştirilen ve etkisini merak ettiğimiz değişkendir. Diğer tüm unsurlar (kontrol edilen değişkenler) sabit tutulmalıdır.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Damla’nın Düzeneğini Analiz Etme
- Bağımsız Değişken: Ampul sayısı.
- Kural: Damla’nın kuracağı iki düzenekte sadece ampul sayısı farklı olmalı, pil sayısı ve diğer her şey aynı kalmalıdır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A Seçeneği: İlk devrede 2 ampul - 2 pil, ikinci devrede 1 ampul - 1 pil var. Hem ampul hem pil değişmiş (Yanlış).
- C Seçeneği: İlk devrede 2 ampul - 2 pil, ikinci devrede 1 ampul - 2 pil var. Sadece ampul sayısı değişmiş, pil sayısı sabit kalmış (Doğru).
Adım 2 — Yağmur’un Düzeneğini Analiz Etme
- Bağımsız Değişken: Pil sayısı.
- Kural: Yağmur’un kuracağı iki düzenekte sadece pil sayısı farklı olmalı, ampul sayısı sabit kalmalıdır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- B Seçeneği: İlk devrede 2 pil - 2 ampul, ikinci devrede 1 pil - 2 ampul var. Sadece pil sayısı değişmiş, ampul sayısı sabit (Doğru). Ancak başlık “Yağmur’un düzeneği” diyor, bizden tüm eşleşmenin doğru olduğu şık isteniyor.
- D Seçeneği: İlk devrede 1 pil - 1 ampul, ikinci devrede 2 pil - 2 ampul var. Hem pil hem ampul değişmiş (Yanlış).
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
- A. Damla’nın düzeneği için uygun değil (Pil sayısı da değişmiş).
- B. Yağmur’un düzeneği için uygun (Sadece pil değişmiş).
- C. Damla’nın düzeneği için tamamen uygun. Sadece ampul sayısı değiştirilmiş (2’den 1’e), pil sayısı (2 adet) sabit tutulmuştur.
- D. Yağmur’un düzeneği için uygun değil (Ampul sayısı da değişmiş).
Adım 4 — Final Doğrulama
Bilimsel bir deneyde sadece test edilen değişken (bağımsız değişken) farklı olmalıdır. C seçeneğinde Damla’nın bağımsız değişkeni olan ampul sayısı farklı, kontrol edilen değişkeni olan pil sayısı aynıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] C şıkkı (Damla’nın düzeneği)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Bağımsız Değişken
- [Tanım:] Deneyde sonucu etkilemesi beklenen ve araştırmacı tarafından miktarı değiştirilen değişkendir.
- [Bu problemde:] Damla için ampul sayısı, Yağmur için pil sayısıdır.
2. Kontrol Edilen (Sabit Tutulan) Değişken
- [Tanım:] Deney süresince miktarı hiç değiştirilmeyen, sabit bırakılan değişkenlerdir.
- [Bu problemde:] Damla deneyinde pil sayısı sabit kalmalı, Yağmur deneyinde ise ampul sayısı sabit kalmalıdır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Değişkenleri Karıştırmak
- [Yanlış:] Hem pil sayısını hem ampul sayısını aynı anda değiştirmek.
- [Doğru:] Her seferinde sadece bir değişkeni değiştirip diğerlerini sabit tutmak.
- [Neden yanlış:] Eğer her iki eleman da değişirse, ampul parlaklığındaki değişimin hangisinden kaynaklandığını anlayamayız.
Bu tür sorularda bağımlı değişkenin (ampul parlaklığı) nasıl değiştiğini de yorumlamamı ister misin?
