- Günün birinde Emine’ye bir hâl oldu. Benzi limon gibi
sararmaya ve gözleri atesş gibi parlamaya başladı. Ikide
bir de boynunu öne doğru uzatıyor, etrafındakilere,
Susun, susun!" diyor ve hiç kimsenin işitemediği bir sese,
seslenmeye, ezgiye kulak veriyordu. “Ne dinliyorsun
Emine?” diye sordular. Cevap vermedi. Böyle asırlar geçti,
Emine hep sustu ve dinledi.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi
yoktur?
ABenzetme
C)omekleme
E) Abaftma
B) Sessel yineleme
D) Kalıplaşmiş söz
Emine’nin Durumunu Anlatan Parçanın Anlatım Teknikleri Analizi
Bu soruda, verilen metnin anlatım özelliklerini inceleyerek seçeneklerde belirtilen tekniklerden hangisinin parçada kullanılmadığını belirleyeceğiz.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Benzetme Analizi
Metinde “Benzi limon gibi sararmaya” ve “gözleri ateş gibi parlamaya başladı” ifadeleri yer almaktadır. Burada benzin sarılığı limona, gözlerin parlaması ise ateşe benzetilmiştir. Dolayısıyla A seçeneği vardır.
Adım 2 — Sessel Yineleme Analizi
Parçada Emine’nin çevresindekilere “Susun, susun!” demesi, aynı kelimenin tekrar edilmesiyle oluşan bir sessel yinelemedir. Ayrıca “sese, seslenmeye” gibi benzer seslerin yakın kullanımı da bu kapsamda değerlendirilebilir. Dolayısıyla B seçeneği vardır.
Adım 3 — Örnekleme Analizi
Örnekleme, soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için konuyla ilgili örnekler sıralanmasıdır. Bu parça bir betimleme ve öyküleme metnidir; bir olay akışı ve durum tasviri yapılmaktadır. Yazar bir iddiayı ispatlamak için somut örnekler sunmamıştır. Dolayısıyla C seçeneği yoktur.
Adım 4 — Kalıplaşmış Söz Analizi
Metnin başında geçen “günün birinde”, “bir hâl oldu” ve “ikide bir” gibi ifadeler Türkçede sıkça kullanılan kalıplaşmış söz öbekleridir. Dolayısıyla D seçeneği vardır.
Adım 5 — Abartma Analizi
Metnin sonunda yer alan “Böyle asırlar geçti, Emine hep sustu ve dinledi” ifadesi, zamanın akışını gerçekte olduğundan çok daha uzun göstererek durumu etkileyici kılmak amacıyla yapılmış bir abartmadır (mübalağa). Dolayısıyla E seçeneği vardır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Benzetme — Limon gibi, ateş gibi (Var)
B. Sessel yineleme — Susun, susun (Var)
C. Örnekleme — Metinde bir düşünceyi destekleyen örnek listesi bulunmuyor (Yok)
D. Kalıplaşmış söz — İkide bir, günün birinde (Var)
E. Abartma — Asırlar geçti (Var)
Adım 7 — Son Doğrulama
Parça sanatsal bir metin olup betimleyici unsurlar ve abartılı ifadelerle örülmüştür. Örnekleme tekniği genellikle öğretici veya tartışmacı metinlerde düşünceyi geliştirmek için kullanılır, bu parçada kullanımı söz konusu değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Örnekleme
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Örnekleme
- Tanım: Bir düşüncenin, bir görüşün daha iyi anlaşılması için o konuyla ilgili örneklerin sunulmasıdır.
- Bu problemde: Metin bir hikaye kesiti olduğu için yazar bir tezi savunup örnek vermemiş, sadece bir durumu anlatmıştır.
2. Abartma (Mübalağa)
- Tanım: Bir durumun, nesnenin ya da olayın boyutlarını gerçekliğin çok ötesinde büyülterek veya küçülterek anlatmaktır.
- Bu problemde: İnsan ömrünün asırlarca sürmesi mümkün olmadığı halde “asırlar geçti” denilerek anlatım güçlendirilmiştir.
Anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları hakkında başka bir soruda detaylı inceleme yapmamı ister misin?