IMLERI
ciçek rengi
yeyi çap-
acak be-
gisi bi-
celyeler
bezel-
d olur.
na ih-
a ih-
dir
FEN BILIMLERI
A)
C)
Sicaklık (C)
109 200 200 lst ()
Bu katı maddenin ilk sicakltaı 20 cson sicakliğı 100 C ve kütlesl 200 gram olarak alinırsa sicakiik-isi
grafiği aşağıdakilerden hangisi glbi olur? (Katı maddanin kütiesi dişında diğer degiskenlerin ik durumla ayn
olduğu kabul edilmektedir.)
Sicakiik (°C)
200 40O A00Ist (J)
Sicaklk (°C)
Yanda ilk sicakhğ 20 "G, son sicakt 100 -Cblan 100 gram kütieli saf kat mad
deye ait sicaklik-st grafigi verimiştir
J00 200 30b
süREÇ IZLEME VE DEtERLENBIRE
lsı (J)
100s10
B) Sicaklik (C)
1001-
Sicakik (°C)
2.0- 100
0g 209
200 300 S
Saf Bir Maddenin Kütle Değişimine Göre Sıcaklık-Isı Grafiğinin Analizi
[KULLANILAN FORMÜL:] Q = m \cdot c \cdot \Delta T
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Mevcut Durumun Analizi
Grafikte verilen ilk durumda, 100 \text{ gram} kütleli saf katı bir maddenin sıcaklığını 20^\circ\text{C}'den 100^\circ\text{C}'ye çıkarmak için gereken ısı miktarını inceleyelim. Grafiğe göre sıcaklık 100^\circ\text{C}'ye ulaştığında madde hal değiştirmeye başlamış ve bu süreçte toplam 200 \text{ Joule} ısı almıştır (100 \text{ J} ısınma + 100 \text{ J} hal değişimi başlangıcı).
Adım 2 — Kütle Değişiminin Isı Üzerindeki Etkisi
Soruda kütlenin 200 \text{ gram}'a çıkarıldığı (yani 2 katına çıktığı) belirtiliyor. Öz ısı (c) ve sıcaklık değişimi (\Delta T) aynı kaldığına göre:
- Q = m \cdot c \cdot \Delta T formülüne göre kütle 2 katına çıkarsa, aynı sıcaklık değişimi (20^\circ\text{C} \to 100^\circ\text{C}) için gereken ısı miktarı da 2 katına çıkar.
- İlk durumda ısınma için gereken ısı 100 \text{ J} ise, yeni durumda 100 \times 2 = 200 \text{ J} ısı gerekecektir.
Adım 3 — Hal Değişimi Sıcaklığı ve Isısı
Maddenin cinsi değişmediği için hal değiştirme (erime) sıcaklığı yine 100^\circ\text{C} kalacaktır. Ancak kütle 2 katına çıktığı için maddenin tamamen erimesi için gereken ısı miktarı da 2 katına çıkacaktır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
- A Seçeneği: İlk sıcaklık 20, son sıcaklık 100. Isınma için 200 \text{ J} harcanmış (doğru). Hal değişimi için ek 200 \text{ J} (toplam 400 \text{ J}) ve devamı için 600 \text{ J} gösterilmiş. Bu, kütlenin 2 katına çıktığı durumla tam uyumludur.
- B Seçeneği: Erime sıcaklığı 80^\circ\text{C} gösterilmiş (yanlış).
- C Seçeneği: Isı değerleri değiştirilmemiş (yanlış).
- D Seçeneği: Erime sıcaklığı 80^\circ\text{C} gösterilmiş (yanlış).
Adım 5 — Final Doğrulama
Kütle 100 \text{ g} \to 200 \text{ g} olduğunda; grafikteki yatay eksendeki (Isı) değerlerin 2 katına çıkması, dikey eksendeki (Sıcaklık) değerlerin ise sabit kalması gerekir. A şıkkında 100 \text{ J} olan noktalar 200 \text{ J}, 200 \text{ J} olan noktalar 400 \text{ J} olmuştur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] A seçeneği
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Öz Isı (c)
- [Tanım:] Bir maddenin 1 \text{ gram}'ının sıcaklığını 1^\circ\text{C} değiştirmek için gereken ısıdır.
- [Bu problemde:] Madde aynı kaldığı için öz ısı değişmemiştir, bu yüzden grafik eğimi kütleye bağlı olarak değişmiştir.
2. Hal Değişim Sıcaklığı
- [Tanım:] Saf maddelerin hal değiştirdiği sabit sıcaklık değeridir.
- [Bu problemde:] Kütlenin artması erime noktasını (100^\circ\text{C}) değiştirmez, sadece erime süresini ve gereken ısıyı artırır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Kütle ile Sıcaklığı Karıştırmak
- [Yanlış:] Kütle artarsa erime sıcaklığının da artacağını düşünmek.
- [Doğru:] Kütle sadece gereken ısı miktarını etkiler, hal değişim sıcaklığı madde için ayırt edicidir ve değişmez.
Isı ve sıcaklık grafikleriyle ilgili kütle dışındaki değişkenlerin (örneğin ısıtıcı gücü) grafiği nasıl etkileyeceğini incelememizi ister misin?
