SORU 1: Bir sepetteki yumurtaların tamamı onarlı veya onikişerli bir şekilde hiç artmadan kutulara yerleştirilebiliyor. Sepetteki yumurta sayısı 150’den az olduğuna göre, sepette en fazla kaç yumurta vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Ekok (En küçük ortak kat) yöntemi: iki sayının ekok’u için her birinin asal çarpanlarının en büyük kuvvetlerini al.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Asal çarpanlara ayır
10 = 2 \times 5
12 = 2^{2} \times 3
Adım 2 — Ekok’u bul
Ekok(10,12) = 2^{2} \times 3 \times 5 = 4 \times 3 \times 5 = 60
Adım 3 — 150’den küçük olan katları yaz
60 × 1 = 60
60 × 2 = 120
60 × 3 = 180 (150’den büyük, alınmaz)
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ekok
- Tanım: İki veya daha fazla sayının ortak katlarının en küçüğü.
- Bu problemde: Yumurtaların hem 10’ar hem 12’şer kutulara tam bölünebilmesi için toplam yumurta sayısı ekokun katı olmalı.
- Kat
- Tanım: Bir sayının başka bir sayıyla çarpımıdır.
- Bu problemde: Ekokun katları şeklinde sayılar aranır (60, 120, …).
SIK YAPILAN HATALAR:
Ekok yerine ebob alınması
- Yanlış: 10 ve 12 için ebob alınır (2) ve onun katlarına bakılır.
- Doğru: Ekok (60) alınır; çünkü bölünebilme koşulu katlarla ilgilidir.
- Neden yanlış: Ebob ortak bölenle ilgilidir, bölünebilme için ortak kat gerekir.
- Düzeltme: Sayıları asal çarpanlarına ayırıp en büyük kuvvetleri alın.
SORU 2: Yukarıdaki şekilde verilen bilgilere göre Aydın ile Mete arasındaki mesafe kaç metredir? (Aydın ile ağacın arası 4\ \dfrac{3}{4} m, ağacın ile Mete’nin arası 5\ \dfrac{1}{3} m)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Kesirli sayıları topla: önce karışık sayıları bileşik kesre çevir, sonra paydaları eşitleyip topla, gerekiyorsa sadeleştir ve karışık sayıya çevir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Karışık sayıları bileşik kesre çevir
4\ \dfrac{3}{4} = \dfrac{4 \times 4 + 3}{4} = \dfrac{19}{4}
5\ \dfrac{1}{3} = \dfrac{5 \times 3 + 1}{3} = \dfrac{16}{3}
Adım 2 — Paydaları eşitle
Ortak payda 12’dir.
\dfrac{19}{4} = \dfrac{19 \times 3}{12} = \dfrac{57}{12}
\dfrac{16}{3} = \dfrac{16 \times 4}{12} = \dfrac{64}{12}
Adım 3 — Kesirleri topla
\dfrac{57}{12} + \dfrac{64}{12} = \dfrac{121}{12}
Adım 4 — Bileşik kesri karışık sayıya çevir
\dfrac{121}{12} = 10\ \dfrac{1}{12} çünkü 121 = 12 \times 10 + 1
TEMEL KAVRAMLAR:
- Bileşik kesir ve karışık sayı dönüşümü
- Tanım: Karışık sayı bileşik kesre, bileşik kesir karışık sayıya çevrilir.
- Bu problemde: Kolay toplama için karışık sayılar bileşik kesre çevrildi.
- Ortak payda
- Tanım: Farklı paydalı kesirleri toplamak için ortak payda bulunur.
- Bu problemde: Paydalar 4 ve 3 olduğu için ortak payda 12 alındı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Paydaları doğrudan toplamak
- Yanlış: \dfrac{3}{4} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{4}{7} gibi hatalı işlem yapmak.
- Doğru: Paydalar eşitlenmeli: \dfrac{3}{4} = \dfrac{9}{12},\ \dfrac{1}{3} = \dfrac{4}{12}
- Neden yanlış: Paydalar aynı değilken paylar doğrudan toplanamaz.
- Düzeltme: Ortak payda bulunup sonra topla.
CEVAP:
- Soru 1 için sepette en fazla 120 yumurta vardır.
- Soru 2 için Aydın ile Mete arasındaki mesafe 10 \dfrac{1}{12} metredir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?