7. Bir spor muhabiri izlediği maçta nasıl bir futbolcu görmüştür?
Soru Metni:
Bir spor muhabiri katıldığı bir canlı yayında şöyle demiştir:
“Bugüne kadar, eğer bir futbolcu yetenekli ve azimli ise o futbolcu başarılı olur diye düşünürdüm. Fakat bugün izlediğim maçta bunun doğru olmadığını gördüm.”
Buna göre, spor muhabiri izlediği maçta nasıl bir futbolcu görmüştür?
Seçenekler:
A) yetenekli, azimli ve başarısız
B) yetenekli, azimli ve başarılı
C) yeteneksiz veya azimsiz ve başarılı
D) yeteneksiz, azimsiz ve başarılı
E) yeteneksiz, azimsiz ve başarısız
Çözüm:
Muhabirin önceki düşüncesi:
- “Eğer futbolcu yetenekli ve azimli ise başarılı olur.”
Bu, mantıkta şöyle ifade edilir: - Eğer (Yetenekli ∧ Azimli) → Başarılı
Muhabir, bu önermenin doğru olmadığını gördüğünü söylüyor. Yani, izlediği maçta bu koşulun sağlanmadığı bir durumla karşılaşmıştır.
Bu da demek oluyor ki:
- Yetenekli ve azimli olmasına rağmen başarılı olmayan bir futbolcu görmüştür.
Bu durumu seçenekler arasında arayalım:
- A) yetenekli, azimli ve başarısız → Bu, muhabirin gördüğü durumu tam olarak karşılar.
- B) yetenekli, azimli ve başarılı → Bu, muhabirin önceki düşüncesiyle uyumlu, ancak muhabir bunun doğru olmadığını söylüyor.
- C) yeteneksiz veya azimsiz ve başarılı → Bu durum, muhabirin önceki düşüncesinin dışındadır, ama “veya” ifadesi karışıklık yaratabilir.
- D) yeteneksiz, azimsiz ve başarılı → Bu da muhabirin önceki düşüncesine aykırı, ama muhabirin ifadeleriyle tam örtüşmez.
- E) yeteneksiz, azimsiz ve başarısız → Bu, muhabirin önceki düşüncesiyle çelişmez.
Sonuç:
Muhabir, “yetenekli ve azimli olmasına rağmen başarılı olmayan” bir futbolcu görmüştür. Bu da A şıkkıdır.
Özet Tablosu:
| Durum | Yetenekli | Azimli | Başarılı | Muhabirin Gözlemi |
|---|---|---|---|---|
| Önceki düşünce (Doğru varsayılan) | Evet | Evet | Evet | Başarılı olur |
| Muhabirin gördüğü durum | Evet | Evet | Hayır | Başarısız |
Doğru cevap: A) yetenekli, azimli ve başarısız
Resimli Soru: “Yetenekli ve azimli ise başarılıdır” önermesi nasıl çürütülür?
Table of Contents
1. Soru Metni
Bir spor muhabiri canlı yayında şöyle demiş:
“Bugüne kadar, eğer bir futbolcu yetenekli ve azimli ise o futbolcu başarılı olur diye düşünürdüm. Fakat bugün izlediğim maçta bunun doğru olmadığını gördüm.”
Buna göre, muhabir izlediği maçta nasıl bir futbolcu görmüştür?
Seçenekler:
A) yetenekli, azimli ve başarısız
B) yetenekli, azimli ve başarılı
C) yeteneksiz veya azimsiz ve başarılı
D) yeteneksiz, azimsiz ve başarılı
E) yeteneksiz, azimsiz ve başarısız
2. Önermeyi Kurma
Muhabirin varsayımı şöyle ifade edilir:
Burada
- T: futbolcu yetenekli
- D: futbolcu azimli
- S: futbolcu başarılı
“Eğer T ve D ise S.”
3. Karşı Örnek Bulma
Bir “\,p\to q” önermesini çürütmek için “öncül doğru, sonuç yanlış” durumunu görmek gerekir. Yani:
Yani muhabir, yetenekli ve azimli fakat başarısız bir futbolcu görmüştür.
4. Seçeneklerin Analizi
| Seçenek | T (yetenekli) | D (azimli) | S (başarılı) | Öncül doğru mu? | Sonuç yanlış mı? | Geçerli mi? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | evet | evet | hayır | evet | evet | Evet |
| B | evet | evet | evet | evet | hayır | Hayır |
| C | hayır veya | – | evet | – | – | Hayır |
| D | hayır | hayır | evet | – | – | Hayır |
| E | hayır | hayır | hayır | – | – | Hayır |
Not: “–” işareti, önermenin en az bir öncülünün yanlış olduğu anlamına gelir; bu durumda çürütme sağlanamaz.
5. Doğru Cevap
A) yetenekli, azimli ve başarısız
6. Özet
- Muhabirin kurduğu koşul: (T \land D) \rightarrow S.
- Bir önerme ancak öncül doğru, sonuç yanlış olduğunda çürütülür.
- İzlenen maçta futbolcu yetenekli ve azimliydi ama başarısızdı.
- Bu durum A seçeneği ile eşleşir.