Resimli Sorudaki Fiilimsi Sorusu Çözümü
Önemli Noktalar
- Fiilimsi, fiilin özelliklerini taşıyan ama çekim eki almayan sözcük türüdür
- Fiilimsiler: -mek/-mak (isim-fiil), -ken (zarf-fiil), -miş/-dık/-dik/-tık/-tik (sıfat-fiil) ekleriyle oluşturulur
- Soruda verilen kelimelerden biri fiilimsi değildir, diğerleri fiilimsi örnekleridir
Soruda şu cümle yer alıyor:
“Ne sevinci, ne hayatı, ne eğlencesi, para yok ki diyorsanız eğer ve eğlenmek için paranın gerektiğine bu kadar inanıyorsanız, emin olun paranız olduğunda da eğlenemezsiniz. Para eğlenmeyi çeşitlendirir sadece; ama eğlenceyi yaratamaz.”
Verilen şıklar:
a) eğlenmek
b) yaratamaz
c) olduğunda
d) gerektiğinde
e) eğlenmeyi
Fiilimsi Olanlar:
- a) eğlenmek → isim-fiil
- c) olduğunda → zarf-fiil (şart zarf-fiili, “-dığında”)
- d) gerektiğinde → zarf-fiil (şart zarf-fiili, “-ğinde”)
- e) eğlenmeyi → isim-fiilin belirtme durumu eki almış hali (fiilimsi kök)
Fiilimsi Olmayan:
- b) yaratamaz → fiil, olumsuz geniş zaman kipiyle çekimlenmiş fiil (fiilimsiler fiil köküne çekim eki almaz, bu ise çekimlidir)
Cevap: b) yaratamaz
İçindekiler
- Fiilimsi Nedir?
- Verilen Kelimelerin İncelenmesi
- Karşılaştırma Tablosu: Fiilimsi ve Fiil
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Fiilimsi Nedir?
Fiilimsi, fiilin bazı özelliklerini taşıyan ancak çekim eki almayan kelime türüdür. Türkçede üç çeşidi vardır:
| Türü | Ekleri | Örnek |
|---|---|---|
| İsim-fiil | -mek, -mak | koşmak, okumak, eğlenmek |
| Sıfat-fiil | -en, -miş, -dik, -acak | koşan, gelmiş, yazdık, gidecek |
| Zarf-fiil | -ken, -ince, -meden, -dığında | koşarken, gelince, yapmadan, gerektiğinde |
Fiilimsiler cümlede isim, sıfat veya zarf gibi görev alırlar ancak kökleri fiildir. Çekim eki almazlar.
Pro Tip: Fiilimsi sorularını çözerken, kelimenin çekim eki alıp almadığını kontrol edin. Eğer çekim eki almışsa (kip, kişi, zaman vs.) bu fiilimsi değil fiildir.
Verilen Kelimelerin İncelenmesi
| Kelime | Fiilimsi mi? | Ek / Çekim | Açıklama |
|---|---|---|---|
| eğlenmek | Evet | -mek (isim-fiil) | Fiil köküne isim-fiil eki almış |
| yaratamaz | Hayır | -maz (geniş zaman olumsuz kip eki) | Çekim eki aldığı için fiildir |
| olduğunda | Evet | -dığında (zarf-fiil şart eki) | Fiil köküne zarf-fiil eki almış |
| gerektiğinde | Evet | -ğinde (zarf-fiil şart eki) | Fiil köküne zarf-fiil eki almış |
| eğlenmeyi | Evet | -mek (isim-fiil) + yönelme eki (-i) | İsim-fiilin belirtili hali |
Uyarı: “yaratamaz” fiilin olumsuz geniş zaman çekimidir; fiilimsi değildir.
Karşılaştırma Tablosu: Fiilimsi vs Fiil (Örnek: Yaratamaz)
| Özellik | Fiilimsi (örnek: eğlenmek) | Fiil (örnek: yaratamaz) |
|---|---|---|
| Çekim eki alma | Almaz | Alır |
| Kip, kişi, zaman eki | Yoktur | Vardır |
| Cümlede rolü | İsim, zarf ya da sıfat olur | Fiil, yüklem olur |
| Örnek | koşmak, okunmak | koşar, okudum, gelmez |
Özet Tablo
| Şık | Kelime | Fiilimsi mi? | Sebep |
|---|---|---|---|
| a | eğlenmek | Evet | İsim-fiil eki (-mek) var |
| b | yaratamaz | Hayır | Kip ve kişi eki almış fiil |
| c | olduğunda | Evet | Zarf-fiil şart eki (-dığında) |
| d | gerektiğinde | Evet | Zarf-fiil şart eki (-ğinde) |
| e | eğlenmeyi | Evet | İsim-fiilin belirtme hali |
Sık Sorulan Sorular
1. Fiilimsi ve fiil arasındaki fark nedir?
Fiil çekim eki alabilir ve cümlenin yüklemi olabilir. Fiilimsi ise çekim eki almaz, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde olur.
2. İsim-fiilin özellikleri nelerdir?
İsim-fiiller “-mek/-mak” eki alır, isim gibi kullanılır, belirtme, yönelme hali eki alabilir.
3. Zarf-fiil ne işe yarar?
Fiilin yaptığı işi veya durumu zaman, sebep, şart belirtmek için açıklar.
4. Fiilimsi cümlede nasıl bulunur?
Fiilimsi eki almış kelime aranır; eki varsa ve çekim eki yoksa fiilimsi olabilir.
5. Neden bazı kelimeler fiilimsi değil fiildir?
Çünkü çekim eki aldıkları için fiilimsi özelliği kaybolur, tam fiil olur.
Sonraki Adımlar
Fiilimsi konusunu daha iyi anlamak için “Fiilimsi Çeşitleri ve Kullanımları” hakkında detaylı açıklama ister misiniz? Yoksa buna benzer örnek sorularla pratik yapmak ister misiniz?
Resimli Soru: Bu parçada geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisi fiilimsi değildir?
- Fiilimsi: Fiil kökenli olup kişi ve zaman ekleri almayarak isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan yapılar
- Çekimli fiil: Kişi ve zaman ekleri alır; fiilimsi özellikleri taşımaz
- İsim fiil ekleri: -mek/-ma, zarf fiil ekleri: -ince, -diğinde
Cevap: “yaratamaz” bir çekimli fiiltir, bu nedenle fiilimsi DEĞİLDİR (B şıkkı).
İçindekiler
1. Fiilimsi Nedir?
Fiilimsi, fiil kökeni taşıyan ancak
- Kişi eki (ben, sen, o)
- Zaman eki (–di, –ecek, –yor)
almayan
yapıdır. Üç ana türü vardır: - İsim fiil (masdar): Eğlenmek, seviş, gidiş
- Sıfat fiil (ortaç): Okuyan, yazılmış
- Zarf fiil (bağ-fiil): Gelince, gülerek, gidildiğinde
2. Seçeneklerin İncelenmesi
Şıklara bakalım:
- a) eğlenmek → isim fiil (fiilimsi)
- b) yaratamaz → kişi ve zaman eki almış çekimli fiil (fiilimsi değil)
- c) olduğunda → zarf fiil eki (fiilimsi)
- d) gerektiğinde → zarf fiil eki (fiilimsi)
- e) eğlenmeyi → isim fiilin belirtme hâli (fiilimsi)
3. Fiilimsi – Çekimli Fiil Karşılaştırması
| Özellik | Fiilimsi | Çekimli Fiil |
|---|---|---|
| Kişi eki alma | Hayır | Evet |
| Zaman eki alma | Hayır | Evet |
| Örnek | eğlenmek, olduğunda, gerektiğinde | yaratamaz, gittim |
4. Özet Tablosu
| Şık | Sözcük | Fiilimsi mi? |
|---|---|---|
| a | eğlenmek | Evet (isim fiil) |
| b | yaratamaz | Hayır |
| c | olduğunda | Evet (zarf fiil) |
| d | gerektiğinde | Evet (zarf fiil) |
| e | eğlenmeyi | Evet (isim fiil) |
5. SSS
S1: Fiilimsi ile çekimli fiilin en temel farkı nedir?
C1: Fiilimsi kişi ve zaman ekleri almaz, çekimli fiil alır.
S2: Hangi ekler zarf fiil eki olarak kabul edilir?
C2: –ince, –ınca, –diğinde, –dikçe gibi ekler zarf fiil eki sayılır.
S3: “Yapılmalı” sözcüğü fiilimsi midir?
C3: Evet, –malı/–meli eki zorunluluk kipi eki değil, sıfat fiil eki olarak değerlendirilen fiilimsidir.
S4: Fiilimsiler cümlede nasıl görev alabilir?
C4: İsim gibi özne/nesne olur, sıfat gibi niteleme yapar, zarf gibi zaman veya neden bildirir.
Bu tür fiilimsi sorularında daha fazla pratik yapmak ister misiniz? @Mahmut_Kindiroglu