Resimli Soru 30-08-2025 14:10:20

14. Aşağıdaki tahtada iki farklı bölme işlemi verilmiştir. Buna göre, verilen bu bölme işlemlerinde bölen sayının (A) alabileceği en büyük doğal sayı değeri kaçtır?

Soru İncelemesi:

Tahta üzerinde iki bölme işlemi verilmiş:

  • 73 ÷ A = 1 kalan ?
  • 121 ÷ A = 1 kalan ?

Burada A, her iki bölme işleminde de bölen sayı olarak kullanılıyor ve sonuç bölümleri (bölüm) 1, kalan ise belirtilmemiştir.

Amaç: Bölen A’nın alabileceği en büyük doğal sayı değeri nedir?


Bölme İşleminde Temel Kurallar

Bir sayı (bölünen) bölen sayıya bölünürken:

  • \text{Bölünen} = \text{Bölen} \times \text{Bölüm} + \text{Kalan}
  • Kalan, bölen sayıdan küçük bir doğal sayıdır: 0 \leq \text{Kalan} < \text{Bölen}

Verilen Bölme İşlemleri:

  1. 73 = A \times 1 + r_1
    Burada kalan r_1 < A

  2. 121 = A \times 1 + r_2
    Burada kalan r_2 < A


Kalanların Hesaplanması:

  1. r_1 = 73 - A
  2. r_2 = 121 - A

Her iki kalan da < A olmalı.


Kalanların Bölen’den Küçük Olması:

[
r_1 < A \implies 73 - A < A \implies 73 < 2A \implies A > \frac{73}{2} = 36.5
]

Benzer şekilde,

[
r_2 < A \implies 121 - A < A \implies 121 < 2A \implies A > \frac{121}{2} = 60.5
]

Bu sonuçlara göre, A sayısı her iki eşitsizliği sağlamalı:

[
A > 60.5
]

Başka bir deyişle, A en az 61 olmalı.

Ancak dikkat edelim, soruda A’nın doğal sayı olarak en büyük değeri isteniyor.


A’nın Alabileceği En Büyük Doğal Sayı:

A bölünen sayıdan (73 ve 121) küçük olmak zorunda, çünkü kalan < A ve kalan pozitif bir sayı (en az 1).

Eğer A > 73, kalan negatif olur, bu olamaz.

Ayrıca A aynı zamanda iki işlem için bölen olduğundan A \leq 73 ve A \leq 121 (en küçük bölünen sayı üzerinden düşünürüz çünkü A büyük olursa bölme işlemi sağlanmaz.)


Özet:

  • A > 60.5, yani en az 61.
  • A \leq 73 (çünkü 73 ile bölünürken kalan olması lazım.)

Şimdi;

  • A 61, 62, 63, …, 72, 73 olabilir.
  • Bu aralıktaki en büyük A değerini bulacağız.

Kalanın Kuralını Deneceğiz:

Örnek olarak A=73:

  • Kalan 1:
    r_1 = 73 - 73 = 0 (0 < 73 ise uygun)
    r_2 = 121 - 73 = 48 (48 < 73 ise uygun)

Her iki kalan da A'dan küçük (şart sağlanır).

Ancak kalan 1 olması istenmiş, yanlış anlamamız var.

Soruda kalan değeri belirtilmemiş, sadece bölüm 1 olarak verilmiş.


Bölüm=1 Olması Şartı:

Bölüm 1 ise:
[
\text{bölünen} = A \times 1 + r
\Rightarrow r = \text{bölünen} - A
]

Kalan r kalan olabilmesi için:

[
0 \leq r < A
]
Burada en büyük A, kalan tüm değerlerin < A olacağı şekilde seçilmeli.


A’nın olası en büyük değeri:

A'nın 73’ten küçük ama 121’den daha küçük olması gerekiyor.

A için aşağıdaki kısıtlar var:

  • A < 73 (73’te kalanın 0 olduğu görüldü ve olabilir)
  • A < 121

A doğal sayı ve her iki şartı da sağlayan en büyük sayı A=72

Kontrol edelim:

  • 73 - 72 = 1 kalan, 1 < 72 doğru.
  • 121 - 72 = 49 kalan, 49 < 72 doğru.

Bu nedenle A en fazla 72 olabilir.


Sonuç:

A’nın alabileceği en büyük doğal sayı değeri 72’dir.


Detaylı Tablo:

Bölme İşlemi Bölünen Bölüm Kalan Formülü Kalan (A=72 için) Kalan < A mı?
1. işlem 73 1 73 - A 73 - 72 = 1 1 < 72 ✓
2. işlem 121 1 121 - A 121 - 72 = 49 49 < 72 ✓

Özet

  • Bölüm 1 olduğu için kalan 73 - A ve 121 - A olarak bulunur.
  • Kalanlar, kalan kuralına göre bölen A’dan küçük olmalıdır.
  • Bu kısıtla A’nın alabileceği maksimum doğal sayı 72’dir.

@Belinay_Gulec