9.soruyu çöz doğru bir şekilde
9. soruyu doğru bir şekilde nasıl çözebilirsiniz?
Soru metni:
I. En küçük ortak katı (EKOK) 20 olan birbirinden farklı iki doğal sayının toplamı 14’tür.
II. Ardışık çift doğal sayıların en büyük ortak böleni (EBOB) 1’dir.
III. EBOB(12, 24) = EKOK(3, 4)
IV. 8 ve 12 ile bölündüğünde 5 kalanını veren üç basamaklı en küçük sayı 125’tir.
Yukarıda verilen ifadelerden kaç tanesi doğrudur?
Cevap:
I. ifade:
En küçük ortak katı 20 olan birbirinden farklı iki doğal sayının toplamı 14’tür.
- EKOK 20 olan iki doğal sayı seçelim. EKOK 20 sayısı 20’nin katları olan sayıların ortak katıdır.
- 20’nin çarpanları: 1, 2, 4, 5, 10, 20
- İki sayı bulalım ki EKOK’ları 20 olsun ve toplamları 14 olsun.
- Örneğin; 4 ve 10 sayıları:
- EKOK(4, 10) nedir?
- 4’ün katları: 4, 8, 12, 16, 20, 24, …
- 10’un katları: 10, 20, 30, …
- En küçük ortak kat: 20 (doğru)
- Toplamları: 4 + 10 = 14
- Sayılar birbirinden farklı (doğru)
I. ifade doğru.
- EKOK(4, 10) nedir?
II. ifade:
Ardışık çift doğal sayıların en büyük ortak böleni 1’dir.
- Ardışık çift sayılar örneğin: 4 ve 6, 10 ve 12 vb.
- İki ardışık çift sayının aralarındaki fark 2’dir, aynı zamanda her ikisi de çift olduğu için en az 2 ile bölünürler.
- Örneğin EBOB(4, 6) nedir?
- 4’ün bölenleri: 1, 2, 4
- 6’nın bölenleri: 1, 2, 3, 6
- Ortak bölenler: 1, 2
- En büyüğü: 2
- EBOB(10, 12) nedir?
- 10’nın bölenleri: 1, 2, 5, 10
- 12’nin bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 12
- Ortak bölenler: 1, 2
- En büyüğü: 2
- Bu yüzden ardışık çift doğal sayıların EBOB’u 1 değil, en az 2’dir.
II. ifade yanlış.
III. ifade:
EBOB(12, 24) = EKOK(3, 4)
- Önce EBOB(12, 24)'yi bulalım:
- 12’nin bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 12
- 24’ün bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24
- Ortak bölenler: 1, 2, 3, 4, 6, 12
- En büyüğü: 12
- EKOK(3, 4)'ü bulalım:
- 3’ün katları: 3, 6, 9, 12, 15, …
- 4’ün katları: 4, 8, 12, 16, …
- En küçük ortak kat: 12
- EBOB(12,24) = 12 ve EKOK(3,4) = 12
III. ifade doğru.
IV. ifade:
8 ve 12 ile bölündüğünde 5 kalanını veren üç basamaklı en küçük sayı 125’tir.
- Bu tür ifadeler modüler aritmetik gerektirir.
- Soru:
- Bir sayı 8 ile bölündüğünde kalan 5,
- Aynı sayı 12 ile bölündüğünde kalan 5
- Ayrıca sayının üç basamaklı olması gerekir.
- Yani;
- x \equiv 5 \pmod{8}
- x \equiv 5 \pmod{12}
- Bu, aynı zamanda x - 5 sayısının hem 8’e hem de 12’ye tam bölündüğü anlamına gelir:
- x - 5 \equiv 0 \pmod{8}
- x - 5 \equiv 0 \pmod{12}
- x-5 sayısı 8 ve 12’nin ortak katı olmalıdır yani
- x - 5 \equiv 0 \pmod{EKOK(8,12)}
- EKOK(8,12) nedir?
- 8’nin asal çarpanları: 2^3
- 12’nin asal çarpanları: 2^2 \cdot 3
- EKOK = 2^3 \cdot 3 = 8 \cdot 3 = 24
- Yani x - 5 = 24k olmalı.
- En küçük üç basamaklı pozitif sayıyı bulmak için k değerlerini test edelim:
- k=1 \rightarrow x=24 \cdot 1 + 5 = 29 (iki basamaklı, değil)
- k=2 \rightarrow x=48 + 5 = 53 (iki basamaklı)
- k=3 \rightarrow x=72 + 5 = 77 (iki basamaklı)
- k=4 \rightarrow x=96 + 5 = 101 (üç basamaklı ve 101 kalanı veriyor)
- 101, verilen şartları sağlayan en küçük üç basamaklı sayıdır.
- Verilen cevap 125 yanlıştır.
IV. ifade yanlış.
Sonuç:
| İfade | Doğru mu? | Açıklama |
|---|---|---|
| I | Evet | Toplam 14, EKOK 20 olan farklı sayılar bulunur. |
| II | Hayır | Ardışık çift sayıların EBOB değeri 1 değil 2’dir. |
| III | Evet | EBOB(12,24) = 12 ve EKOK(3,4) = 12. |
| IV | Hayır | Doğru sayı 101, 125 değil. |
Doğru ifadelerin sayısı: 2
Bu nedenle doğru cevap B) 2’dir.
Özet Tablosu:
| İfade | Doğru/Yanlış | Açıklama |
|---|---|---|
| I | Doğru | EKOK=20, toplam=14 mümkün |
| II | Yanlış | EBOB(ardışık çift) ≥ 2 |
| III | Doğru | 12 = 12 (EBOB(12,24)=EKOK(3,4)) |
| IV | Yanlış | En küçük sayı 101, 125 değil |
